Ludomanialudomania, chłopomaniaLudomania – młodopolska moda na wieś

RWZcVLgerkhNz1

Zdjęcie przedstawia portret mężczyzny w średnim wieku. Ma pociągłą twarz. Głowę kieruje lekko w lewo. Jego włosy są krótkie i proste, nastroszone. Mężczyzna ma lekko zmarszczone, wysokie czoło. Jego brwi również są zmarszczone. O nasadę prostego nosa ma oparte binokle. Postać patrzy przed siebie. Mężczyzna ma bujne wąsy i długą brodę hiszpankę. Ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat.

Powieść Chłopi wpisuje się w nurt młodopolskiej fascynacji wsią. Reymont opisuje świat bardzo odległy od znanej z wcześniejszej literatury polskiej kultury ziemiańskiej. Nie jest to już jednak idealistyczne widzenie natury i jej mieszkańców, a podejście obserwatora realisty, opisującego wieś z rzetelnością etnografaetnografiaetnografa. Autor z dużą wnikliwością oddaje gwarę wiejską, zwraca uwagę na detale strojów, obserwuje relacje międzyludzkie, opisuje ludowe zwyczaje i obchody świąt religijnych.

Reymont oświetlił życie i obyczaje grupy społecznej, która przez wieki pozostawała w cieniu. Współcześnie zainteresowanie kulturą ludową, muzyką, tańcem, twórczością literacką, ale też samymi mieszkańcami wsi przeżywa swoisty renesans. Dowodem zmiany perspektywy patrzenia na chłopówchłopichłopów może być liczba opracowań poświęconych ich społeczności i kulturze. Adam Leszczyński w Ludowej historii Polski przypomina wizerunek chłopa, który w czasach Reymonta był jeszcze powszechny:

RUFU69F4JU3MA

Obraz przedstawia zimowy pejzaż. Na pierwszym planie ukazane są sanie zaprzężone w jednego konia. Powozi nimi brodaty mężczyzna ukazujący lewy profil. Jest ubrany w długi płaszcz podszyty futrem. Na głowie ma kapelusz. Spod płóz sań pryska śnieg. W jego stronę podążają dwaj jeźdźcy. Są to mężczyźni w sile wieku. Jeden ma okazałe wąsy i kapelusz nasunięty głęboko na głowę. Jego plecy okrywa peleryną. Drugi jeździec ma ciemną karnację i czapkę na głowie. Jest ubrany w długi płaszcz. Zza pleców jeźdźców wyłaniają się duże sanie zaprzężone w parę koni. Zwierzęta pochylają głowy. Powóz hamuje. W saniach zasiada mężczyzna. Po lewej stronie jest duża grupa ludzi. Są to osoby w różnym wieku, ubrane w długie, ciepłe płaszcze. Kobiety mają chustki na głowach. Na ich twarzach maluje się oczekiwanie. Postaci są zebrane wokół mężczyzny, który ma na szyi gruby złoty łańcuch. W dłoniach trzyma dokument. Mężczyzna jest ubrany w ciemną szatę. Postać wychodzi z niewielkiej, drewnianej chaty. Nad wejściem umieszczona jest tablica z wizerunkiem czarnego orła z rozpostartymi skrzydłami. W głębi ukazane są drewniane chaty z dachami pokrytymi śniegiem. Z kominów wydobywa się dym. Nad chatami fruwają ptaki. W tle błękitne niebo.

Chłopi – bohater zbiorowybohater zbiorowybohater zbiorowy powieści Władysława Reymonta

Bohaterem powieści Reymonta jest chłop – żyjący z ziemi i walczący o każdą jej piędźpiędźpiędź z panami, sąsiadami, ale też własnymi rodzicami i dziećmi. Nawet małżeństwo staje się transakcją mającą pomnożyć majątek. Jednak lipecki chłop należy też do gromady, pisarz pokazuje sytuacje, kiedy walczy o dobro jej mieszkańców, wspólnie z innymi bawi się i modli. Cykl życia mieszkańców Lipiec - zbiorowego bohatera powieści - wyznacza natura, której podporządkowują się wszyscy oraz święta i obrzędy kultywowane przez mieszkańców wsi. Kiedy z zewnątrz przychodzi zagrożenie bądź niesprawiedliwość, mobilizują się i stają w obronie swoich dóbr, jak w sytuacji walki o serwitutyserwitutserwituty leśne:

Rodzina Macieja Boryny – bohater pierwszoplanowy

Maciej, jako głowa rodu, trzyma swoją gospodarkę twardą ręką. Jego starania nie zawsze są doceniane przez rodzinę. Antek i Hanka chcieliby już pracować na swoim – rozporządzać własnymi zyskami i ustalać swoje warunki gospodarowania. Boryna zdaje sobie z tego sprawę i wie, że coraz trudniej będzie mu utrzymać posłuch i dotychczasową pozycję w rodzinie.

R1X14KAK51JN1

Obraz przedstawia scenę wiejską z grupą ludzi zgromadzonych na błotnistej drodze w pobliżu gospodarstw. W tle widoczne są drewniane chaty pokryte strzechą, stogi siana, bezlistne drzewa oraz kościół z wieżą. Grupa postaci ubrana jest w tradycyjne, ludowe, odświętne stroje – mężczyźni noszą długie płaszcze i wysokie czapki, kobiety mają na sobie kwieciste chusty, długie spódnice. Niektórzy mężczyźni prowadzą konie, inni rozmawiają. Są to osoby w różnym wieku. Centralną postacią jest mężczyzna odwrócony plecami. Jest ubrany w kożuch z futrzanym kołnierzem. Na głowie ma wysoką czapkę, a na stopach kozaki. Rozmawia z drugim mężczyzną. Za plecami kobiet stoją trzy konie.

Ustalona hierarchia

W opisywanych przez Reymonta rodzinach chłopów panuje wyraźny podział ról i obowiązków. Jednak czasami zdarza się, że dorosłe dzieci naruszają taki stan rzeczy i buntują się przeciw władzy ojca, ponieważ czują się wyzyskiwane i ciągle zależne od woli rodziców. Obie strony wkładają w gospodarstwo cały swój wysiłek i oczekują należnych profitów. Dlatego kiedy w chałupie Macieja Boryny pojawia się młoda żona – osoba z zewnątrz, która nieoczekiwanie będzie miała dodatkowe przywileje i korzystała z wypracowanych wcześniej przez całą rodzinę dóbr, sytuacja staje się napięta i rozpoczynają się spory.

RBT813DU43USV

Na obrazie dwoje ludzi pochylonych nad ziemią, zajętych pracą. Obie postacie mają na sobie jasne koszule i ciemniejsze spodnie, a ich głowy są nakryte czapkami lub chustami. Zbierają coś w polu lub kopią. Obok nich stoją kosze, za nimi widać zieloną roślinność.

Słownik