Zastanów się nad funkcjami środków stylistycznych: które spośród nich budują nastrój wiersza, które umożliwiają ekspresję uczuć podmiotu lirycznego, które kreują świat przedstawiony utworu, a które pełnią funkcję melodyczną.

rym: np. biała–ciała; funkcja melodyczna,
epitet: np. Wenus promienna; kreowanie świata, przedstawionego,
anafora: np. w hymn mi się jeden łączą różnowzory, /w muzykę kształtu, w pieśń twojego ciała…; funkcja ekspresywna, budowanie nastroju utworu,
apostrofa: np. Melodią jesteś i harmonią cała!; funkcja ekspresywna, budowanie nastroju utworu,
neologizm: np. różnowzory; budowanie nastroju utworu,
synestezyjna metafora: np. słucham cię oczyma; funkcja ekspresywna, budowanie nastroju utworu, kreowanie świata przedstawionego utworu.

Zwróć uwagę na sposób opisu adresatki wiersza: użyte środki stylistyczne, stan emocjonalny wyrażony przez podmiot utworu, jego stosunek do opisywanej kobiety.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi pojawiły się informacje o wyidealizowanym obrazie kochanki, o jej cechach boskich (które przypisuje jej podmiot liryczny), o synestezyjnym opisie jej urody łączącym wrażenia różnych zmysłów.

Zastanów się, kto jest podmiotem lirycznym, jaką postawę przyjmuje względem własnej cielesności, w jaki sposób ją opisuje. Czy jest to opis zdystansowany, czy naznaczony emocjami?

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi pojawiły się informacje o tym, że w wierszu Anny Świrszczyńskiej została ukazana perspektywa kobieca. W interpretacji powinny się znaleźć informacje o zdystansowanej postawie podmiotu lirycznego, pozbawionej gwałtownych emocji, oraz o przyziemnym opisie ciała, które jest traktowane jako rzecz, którą można „tresować” i którą można się „znudzić”.

Zastanów się nad różnicami w postrzeganiu kobiecego ciała z perspektywy męskiej i kobiecej oraz nad tym, jaką postawę wobec świata można zauważyć w wierszach Tetmajera i Świrszczyńskiej.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi zostały uwzględnione informacje o uprzedmiotowieniu kobiety w poezji Tetmajera, idealizacji kobiecej urody, przedstawianiu jej przez pryzmat namiętności, z czym kontrastuje poezja Świrszczyńskiej, która skupia się na perspektywie kobiecej, odczuwaniu własnego ciała, troski o nie, bez odwołania do metafizyki.

Zwróć uwagę na to, że podmiot opisał adresatkę wiersza poprzez negację, zwracając uwagę tylko na to, czego kobieta nie doświadczyła.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi pojawiły się informacje o wyidealizowanym obrazie adresatki wiersza, o nawiązaniu do idei miłości platonicznej. Istotne jest także wskazanie środków stylistycznych – epitetów, metafor, apostrof, paralelizmów składniowych, anafor, synestezji – które wyrażają postawę podmiotu przyjmowaną względem tytułowej virgini intactae.

Zwróć uwagę na opisany w utworze ideał kobiecego piękna oraz na wyrażoną w wierszu wizję miłości.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi pojawiły się spostrzeżenia o wizji idealistycznej, platonicznej miłości, która jest doskonała dlatego, że pozostała bezcielesna, zrealizowana wyłącznie w rzeczywistości wewnętrznej.

Zwróć uwagę na symbole pojawiające się na obrazie.

Tytuł dzieła Szał uniesień należy interpretować jako wyraz pragnień erotycznych, czego symbolem jest naga kobieta, która przeżywa ekstazę. Koń symbolizuje naturę zwierzęcą, instynkty, niepohamowane popędy.

Zastanów się, co przedstawia obraz i jakie emocje budzi w odbiorcy. Opisz postacie, ich zachowanie i relację. Zwróć uwagę na kolory, tło, ornamenty oraz to, co może symbolizować złoto i wzory na szatach. Pomyśl, co artysta chciał wyrazić – czy chodzi tylko o miłość fizyczną, czy może o głębszą więź emocjonalną? Spróbuj opisać, jaki nastrój tworzy dzieło i jak ty je odczytujesz.

Zastanów się, co symbolizuje złoto, w razie wątpliwości skorzystaj ze słownika symboli.

Klimt wykorzystał złoto (którym się fascynował) na obrazie. W dziele zastosował bogate zdobienia, wykonane z płatków szczerego złota, które budzi w sztuce skojarzenia religijne i sprawia wrażenie przepychu. Jest to współczesna ikona ukazująca sacrum miłości. Oznacza to, że miłość jest święta, czysta, idealna.

Zwróć uwagę na pozycję, w jakiej znajdują się przedstawione postaci.

Równorzędność postaci polega na tym, że żadna z nich nie dominuje, choć kobieta uosabia delikatność, zaś mężczyzna jest silny. Obie postaci zlewają się w jedną całość.

Uniwersalizm oznacza ogarnięcie całości, powszechność.

Uniwersalizm obrazu Pocałunek Klimta polega na tym, że obraz można odczytywać na różne sposoby. Dla jednych może być wzruszającym przedstawieniem zakochanej pary w czułych objęciach, a dla innych mieć znaczenie symboliczne. Kobieta i mężczyzna symbolizują połączenie nieba z ziemią, miłość w wymiarze sacrum, pełnię, duchowe połączenie.

Sytuacja liryczna są to okoliczności, które warunkują sposób mówienia podmiotu lirycznego.

Podmiot liryczny w czasie rozmowy z kobietą opowiada o swoich doświadczeniach. Wyznaje, że latami tęsknił za taką konwersacją. Prosi rozmówczynię, aby mówiła do niego jeszcze, ponieważ każde słowo wywołuje u niego dreszcz. Zapewnia kobietę, że może swobodnie z nim rozmawiać, ponieważ ludzie ich nie słyszą. Konwersację tę traktował jako upojenie i szaleństwo zmysłów. Podmiot liryczny nieustannie prosi kobietę, aby mówiła jeszcze, gdyż jej słowa są jak kwiaty, które pieszczą.

Dominanta kompozycyjna jest elementem, który przeważa w utworze.

W wierszu powtarza się zdanie w trybie rozkazującym 'Mów do mnie jeszcze' niczym refren. Podkreśla intensywność doznań.

Zwróć uwagę na sposób zapisu utworu.

W wierszu występują:

• wielokropek, który podkreśla stany uczuciowe mówiącego;

• przecinek pełniący funkcję przestanka, rozdziela mniejsze całości w obrębie wypowiedzenia;

• pauza, która sygnalizuje stany emocjonalne.

Zastanów się, kto jest podmiotem lirycznym, w której osobie występuje, kim jest odbiorca, jaki to typ liryki.

Wiersz jest przykładem liryki bezpośredniej, wyznania i zwrotu do adresata, w której podmiot liryczny ujawnia się w pierwszej osobie liczby pojedynczej.
To zakochany mężczyzna. Odbiorcą natomiast jest kobieta.

Funkcja magiczna polega na tym, że formułowane są wypowiedzi z intencją wpływania na otaczający świat, to wszelkie zaklęcia, przekleństwa itp.,
np. 'czary‑mary', 'abrakadabra', 'niech cię gęś kopnie'.

W wierszu występuje funkcja magiczna, która realizuje się w słowach Mów do mnie jeszcze. Mają one sprowokować do zmiany istniejącego stanu rzeczy, czyli zapewnić mężczyźnie ucieczkę od smutnej rzeczywistości. To chwilowe uniesienie miłosne dla podmiotu lirycznego, które ma nastąpić dzięki słowom ukochanej.

Odszukaj w słowniku terminów literackich definicję porównania i personifikacji.

W wierszu mamy porównanie: jak kwiatem, każdym słowem twym się pieszczę, który pełni funkcję podkreślenia uczucia przyjemności. Występuje również personifikacja: słowa twe dziwnie poją i kołyszą. Podobnie jak porównanie, sygnalizuje przyjemność, a także zachwyt i oszołomienie.