Ćwiczenia
Tekst do ćwiczeń 3. i 4.
Szewcy(fragment)
I CZELADNIK
Tak – nie bardzoście się wysilili na ten spicz przez s, p, i „cze”. Ja, wicie, Jędrek, znam Kretschmera z wykładów tej tam intelektualnej lafiryndy Zahorskiej, w naszej Wolnej Wszechnicy Robotniczej. Oj, wolna ona, wolna – raczej rozwolniona jest ta nasza Wszechnica. Sami się częstują twardą wiedzą, a na nas to tę biegunkę umysłową puszczają, aby nas jeszcze gorzej zatumanić, niż to chciały wszelkie religianty na usługach feudałów i ciężkiego się przemysłu wygłupiające. A wam mówię, Jędrek, że to schizoidalna psychologia. Nie wszyscy są tacy. To rasa ginąca. Coraz więcej jest na tym świecie pykników. Ma se radio, ma se stylo, ma se kino, ma se daktylo, ma se brzucho i nieśmierdzące, niecieknące ucho, ma se syćko jak się patrzy – czego mu trza? A sam w sobie jest ścierwo podłe, guano pogodne, przebrzydłe. To je pyknik, wis? A taki niezadowolony ze siebie to ino mąt na świecie czyni, żeby siebie przy tym przed sobą wywyższyć i siebie sobie pokazać lepszym niż naprawdę jest – nie być, ino pokazać, i nie lepszym, ino takim fajniejszym, wyhyrniejszym. Tak ci to wyhyrma przed sobą. (po pauzie) A ja to sam nie wiem, jaki jestem: pyknik czy schizoid?
Źródło: Stanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy, [w:] tegoż, Dramaty, wybór Konstanty Puzyna, Warszawa 1983, s. 377–378.
Przeformułuj wypowiedź I Czeladnika tak, aby nie zawierała wyrazów potocznych, stylizowanych na gwarę lub przestarzałych.
Na podstawie wypowiedzi I Czeladnika stwórz definicję pojęcia „pyknik”, w której określisz, jaką rolę – według Witkacego – pełnią we współczesnym świecie ludzie określani tym terminem.
Opisz, w jaki sposób wymienieni bohaterowie Szewców próbują zapełnić egzystencjalną pustkę.
Jaki los czeka jednostki wrażliwe w społeczeństwie powstającym na gruzach starego świata? Napisz tekst argumentacyjny (na minimum 200 słów), analizując postawy bohaterów dramatu Szewcy Stanisława Ignacego Witkiewicza.
Wpisz do tabeli pozytywne i negatywne skutki zaniku osobowości, na które wskazują bohaterowie Szewców.
Rozważ, w jakim stopniu zagrożenia zdiagnozowane przez Stanisława Ignacego Witkiewicza w Szewcach (mechanizacja życia, zanik indywidualizmu, nienasycenie metafizyczne) znajdują odzwierciedlenie w problemach współczesnego społeczeństwa.
Wymień środki represji stosowane przez władze trzech kolejnych rządów rewolucyjnych ukazanych w Szewcach.
Wyjaśnij, jaką rolę w poniższym fragmencie pełni nawiązanie do koncepcji nadczłowieka Fryderyka Nietzschego.
SzewcyFIERDUSIEŃKO z walizą w ręku
Idzie tu, jak pochód nieszczęścia po prostu, jakiś straszny nadrewolucjonista, jakiś hiperrobociarz wprost — to pewnie jeden z tych, co naprawdę rządzą — bo te kukły (wskazuje na szewców) to komedia ino. Ma bombę jak sagan i handgranatów całą kupę i grozi tym wszystkim każdemu, a swoje życie ma tam, gdzie w ogóle nie trzeba mówić, i tego — co to ja chciałem powiedzieć…KSIĘŻNA
Bez głupich witzów! A kostiumy Fierdusieńko ma? To najważniejsze…FIERDUSIEŃKO
A jakże — tylko nie wiem, czy za chwilę nie wylecimy wszyscy w powietrze. (Straszliwe kroki za sceną — facet ma ołowiane podeszwy.) Ten robociarz to wyższa marka niż ta dziewka Wyspiańskiego — to żywy, zmechanizowany trup! Nadczłowiek Nietzschego nie narodził się wśród junkrów pruskich, tylko wśród proletariatu, który niektórzy uczeni całkiem niesłusznie uważają za kloakę ludzkości.Źródło: Stanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy, [w:] tegoż, Dramaty, wybór K. Puzyna, Warszawa 1983, s. 428.
Napisz rozprawkę na 200 słów, w której odpowiesz na pytanie: Dlaczego Witkacy nie zgadzał się z koncepcją nadczłowieka?
Zastanów się, które przewidywania Witkacego na temat przyszłości sprawdziły się w późniejszej historii Europy i całego świata. Zanotuj swoje spostrzeżenia.