R116EMM575N1F
Fragment obrazu ukazuje drogę, po której jedzie zaprzężony w jednego konia, wyładowany wóz. Za wozem idzie pochylona kobieta.

We władzy formy i gęby - Ferdydurke

Jan Gotard, Bajka o Kopciuszku, (1937). Jan Gotard (1898–1943) nawiązuje w tym dziele do tradycji groteski Hieronima Boscha i Pietera Bruegla.
Źródło: Jan Gotard, Bajka o Kopciuszku, Wikimedia Commons, domena publiczna.

Wyobraź sobie, że każdy gest, słowo, a nawet ochota na bycie sobą są narzucone przez niewidzialne formy — społeczne normy, role, opinie innych. W Ferdydurke Gombrowicz ukazuje, jak takie formy „uwięziły” człowieka i zaczął on w nich dosłownie „umierać” — stając się karykaturą samego siebie. Bohater walczy z  formą, lecz walka ta okazuje się daremna, ponieważ każda próba ucieczki tylko wplątuje go w nową, kolejną formę — zmuszając do przyjęcia nowych ról i masek. Ucieczka od jednej formy jest w ujęciu Gombrowicza automatycznie przyjęciem innej – niestety równie sztucznej i ograniczającej. Czy zatem możliwa jest autentyczność, czyli „bycie sobą”?

Twoje cele
  • Scharakteryzujesz sposoby rozumienia pojęcia formy w twórczości Witolda Gombrowicza.

  • Zdefiniujesz pojęcie formy na podstawie fragmentów Ferdydurke.

  • Rozpoznasz zabiegi artystyczne służące dekonstrukcji formy gatunkowej powieści w Ferdydurke.

  • Zastosujesz gombrowiczowskie pojęcie gęby do interpretacji relacji między jednostkami i między grupami społecznymi.