Ćwiczenia
podobne jest królestwo niebieskie do siecii
Tak samo, powiadam wam, radość powstaje u aniołów Bożych z jednego grzesznika., 5. Dowodzą tego następujące cytaty:
tam będzie płacz i zgrzytanie zębówi
Dlatego powiadam wam: Królestwo Boże będzie wam zabrane., 6. Dowodzą tego następujące cytaty:
Kto upadnie na ten kamień, rozbije się, a na kogo on spadnie, zmiażdży goi
Czy jednak Syn Człowieczy znajdzie wiarę na ziemi, gdy przyjdzie?.
Zapoznaj się z fragmentem Ewangelii św. Mateusza. Zapisz, jak Jezus wyjaśnia słuchaczom, dlaczego zwraca się do nich za pomocą przypowieści.
Mt 13, 10–1410 Przystąpili do Niego uczniowie i zapytali: «Dlaczego w przypowieściach mówisz do nich?» 11 On im odpowiedział: «Wam dano poznać tajemnice królestwa niebieskiego, im zaś nie dano. 12 Bo kto ma, temu będzie dodane, i nadmiar mieć będzie; kto zaś nie ma, temu zabiorą również to, co ma. 13 Dlatego mówię do nich w przypowieściach, że otwartymi oczami nie widzą i otwartymi uszami nie słyszą ani nie rozumieją. 14 Tak spełnia się na nich przepowiednia Izajasza: Słuchać będziecie, a nie zrozumiecie, patrzeć będziecie, a nie zobaczycie.
Źródło: Mt 13, 10–14, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, oprac. Zespół biblistów polskich z inicjatywy Benedyktynów Tynieckich, Poznań-Warszawa 1990, s. 1138.
jest najmniejsze ze wszystkich nasion na ziemi. Lecz wsiane wyrasta i staje się większe od jarzyni
Ten odpowiedział: «Idę, panie!», lecz nie poszedł. 30 Zwrócił się do drugiego i to samo powiedział. Ten odparł: «Nie chcę». Później jednak opamiętał się i poszedł., 5. Dowodzą tego następujące cytaty:
Albo jeśli jakaś kobieta, mając dziesięć drachm, zgubi jedną drachmę, czyż nie zapala światłai
Przyszedł bowiem do was Jan drogą sprawiedliwości, a wyście mu nie uwierzyli., 6. Dowodzą tego następujące cytaty:
Właśnie ten kamień, który odrzucili budujący, stał się głowicą węgłai
A Bóg, czyż nie weźmie w obronę swoich wybranych, którzy dniem i nocą wołają do Niego.
Dokonaj analizy przywołanych w lekcji przypowieści, aby wykazać, że ich pierwotny przekaz miał formę oralną.
Aby nauka mocniej zapadała w pamięć słuchaczy, treść przypowieści powinna nie tylko odnosić się do znanej im rzeczywistości, ale też zawierać łatwe do zapamiętania sentencje. Wypisz te fragmenty przypowieści, które są – według ciebie – mądrościami podanymi w formie sentencji.
Aby nauka wynikająca z przypowieści miała charakter ponadczasowy, powinna być pozbawiona zbyt wielu konkretnych informacji odnoszących się do „tu i teraz”. Zapoznaj się z przypowieściami, aby stwierdzić, czy ukazane w nich wydarzenia są uniwersalne. Następnie swoje ustalenia zapisz w postaci dwóch zdań.
Przypowieść musi zawierać przenośny sens oraz odnosić się do prawd wiary chrześcijańskiej. Pamiętając o tym, własnymi słowami wyjaśnij sens wynikający z Przypowieści o sieci.
W przypowieściach O zgubionej drachmie oraz O dwóch synach odszukaj te przedmioty, postaci lub sytuacje, które mają charakter alegoryczny. Następnie wyjaśnij ten sens własnymi słowami.
Wykaż uniwersalny charakter Przypowieści o przewrotnych rolnikach.
W 50–60 słowach streść Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie.
Własnymi słowami przedstaw naukę wynikającą z Przypowieści o miłosiernym Samarytaninie.
Korzystając z tekstu biblijnego oraz komentarza przy nim zamieszczonego, wyjaśnij, na czym polega rewolucyjność przesłania Przypowieści o miłosiernym Samarytaninie.
W tekście liczącym co najmniej 60 słów scharakteryzuj faryzeusza i celnika z przypowieści Jezusa znajdującej się w Ewangelii wg św. Łukasza.
Podaj trzy synonimy oraz trzy antonimy słowa „faryzejski/faryzeuszowski”.
uzupełniania się / trudnej do ustalenia.
2. Tym, co mogło zaskakiwać słuchaczy, jest fakt, że
zaatakowany został ten,
który mógł być uznawany za dobrego /
faryzeusz nie pomógł celnikowi w potrzebie /
celnik wszedł do świątyni.
3. Sens przypowieści zawiera się w wersecie:
Każdy bowiem, kto się wywyższa, będzie poniżony,/
a kto się uniża, będzie wywyższony
Ten odszedł do domu usprawiedliwiony, nie tamten/
Boże, dziękuję Ci, że nie jestem jak inni ludzie,/
zdziercy, oszuści, cudzołożnicy, albo jak i ten celnik
Natomiast celnik stał z daleka i nie śmiał nawet oczu.
wznieść ku niebu, lecz bił się w piersi i mówił:
«Boże, miej litość dla mnie, grzesznika!»
Korzystając z tekstu biblijnego oraz komentarza przy nim zamieszczonego, wyjaśnij, na czym polega rewolucyjność przesłania Przypowieści o faryzeuszu i celniku.
Przeczytaj uważnie treść sekcji „Dowiedz się” i zwróć szczególną uwagę na fragmenty, w których przedstawiono ówczesną pozycję kobiet w społeczeństwie. Wyjaśnij, co szokującego było w postawie kobiety oraz Jezusa wobec grzesznicy i faryzeusza Szymona.
Zapoznaj się z Przypowieścią o głupim bogaczu. Następnie napisz liczący około 80 słów tekst, w którym wyjaśnisz jej sens.
Przypowieść o głupim bogaczu
13 Wtedy ktoś z tłumu rzekł do Niego: „Nauczycielu, powiedz mojemu bratu, żeby się podzielił ze mną spadkiem”. 14 Lecz On mu odpowiedział: „Człowieku, któż Mię ustanowił sędzią albo rozjemcą nad wami?” 15 Powiedział też do nich: „Uważajcie i strzeżcie się wszelkiej chciwości, bo nawet gdy ktoś opływa [we wszystko], życie jego nie jest zależne od jego mienia”. 16 I opowiedział im przypowieść: „Pewnemu zamożnemu człowiekowi dobrze obrodziło pole. 17 I rozważał sam w sobie: Co tu począć? Nie mam gdzie pomieścić moich zbiorów. 18 I rzekł: Tak zrobię: zburzę moje spichlerze, a pobuduję większe i tam zgromadzę całe zboże i moje dobra. 19 I powiem sobie: Masz wielkie zasoby dóbr, na długie lata złożone; odpoczywaj, jedz, pij i używaj! 20 Lecz Bóg rzekł do niego: «Głupcze, jeszcze tej nocy zażądają twojej duszy od ciebie; komu więc przypadnie to, coś przygotował?» 21 Tak dzieje się z każdym, kto skarby gromadzi dla siebie, a nie jest bogaty przed Bogiem”.
Język przypowieści
Przeczytaj fragmenty tekstów Humphreya Carpentera i Antonia Salasa, a następnie wykonaj polecenia.
JezusDlaczego Jezus miałby znaczną część swego nauczania ująć w przypowieściach? Marek daje odpowiedź, która współcześnie brzmi dziwnie – Jezus chciał, by zrozumiało Go tylko najbliższe grono uczniów. Marek powiada, że Jezus wykorzystał przypowieści do zamaskowania znaczenia własnych słów i wprowadzenia w błąd reszty słuchaczy […]. Niepodobna tego uznać za prawdziwy motyw. Byłoby dziwne, gdyby Jezus, nauczając publicznie, rozmyślnie wprowadzał w błąd słuchaczy. […]
Jeśli odrzucimy wyjaśnienie Marka dotyczące tego, dlaczego Jezus nauczał w przypowieściach, jaki był zatem prawdziwy tego powód? Być może znajduje się on w tym, co dokładnie przeciwstawne słowom ewangelisty. Otóż najczęściej Jezus przemawiał nie do wykształconych intelektualistów, lecz do zwykłych ludzi, głównie biedaków i wyrzutków. Najlepszym sposobem na utrzymanie uwagi słuchaczy było opowiadanie im historii. Wypowiedzi o królestwie Bożym wywoływały większe zainteresowanie, jeżeli przemawiały obrazowym językiem. Dlatego, aby przedstawić działanie królestwa, Jezus sięgał po obrazy z codziennego życia Galilei: siewcy; właściciela winnicy wynajmującego robotników, wschodzącego zboża na polu.Źródło: Humphrey Carpenter, Jezus, tłum. Robert Piotrowski, Warszawa 1999, s. 134–135.
Wymień cechy przypowieści, które zdaniem Carpentera sprawiają, że przyciąga ona uwagę słuchaczy.
Wyjaśnij, jak rozumiesz określenie 'obrazowy język'.
Ewangelie synoptyczne. Jezus – Ten, który głosi Królestwo BożePrzed laty byłem świadkiem pewnego żenującegożenującego wydarzenia. W ramach tygodnia biblijnego odbywały się wykłady, prowadzone przez grupę profesorów – łącznie ze mną. Wśród słuchaczy nie zabrakło garstki 'erudytów', którzy – kierując się zapewne snobizmem – gorąco pragnęli zakosztować 'naukowej dyskusji'. Kiedy jeden z kolegów wyłożył swój temat z ogromną jasnością i prostotą, ci 'erudyci' zarzucili mu niekompetencję. Jak mógł przekazać rzetelną doktrynę bez zacytowania przynajmniej jednego z niemieckich autorów? Następnego dnia miał swój wykład inny 'mistrz', ekspert w dziedzinie zaciemniania tekstu: dokumentował swoje wystąpienie niezliczonymi cytatami, niektóre z nich, ku zadowoleniu 'erudytów', odczytywał w języku oryginalnym. Szczerze muszę przyznać, że nie zrozumiałem prawie nic z tego, co zaprezentował w swoim wystąpieniu. Natomiast 'erudyci' obsypali go pochwałami: 'Jaka rzetelność! Jak wiedza!'. Być może mieli rację, ja jednak nie przestawałem zadawać sobie pytania: 'W jaki sposób zareagowaliby ci tzw. naukowcy, gdyby słuchali przypowieści Jezusa?'.
Jest dla mnie jasne, że Jezus mówił do prostych ludzi, których semicka mentalność łatwo odczytywała wymowę metafory, symbolu i obrazu. Czy trafiłby do prostych ludzi, gdyby przemawiał do nich jak do uczonych? Przecież Jezus od samego początku kieruje swoje orędzie do 'maluczkich'.Źródło: Antonio Salas, Ewangelie synoptyczne. Jezus – Ten, który głosi Królestwo Boże, tłum. Ewa Krzemińska, Częstochowa 2002, s. 109.
Objaśnij znaczenie słowa 'erudyta'.
Antonio Salas w swoim tekście kilka razy użył cudzysłowu. Wyjaśnij, odwołując się do każdego słowa zapisanego w cudzysłowie, dlaczego autor posłużył się tym znakiem interpunkcyjnym.
Wyjaśnij powody zachowania się części uczonych po wysłuchaniu wykładu 'mistrza'.
Odpowiedz na wątpliwość Salasa wyrażoną w pytaniu: 'W jaki sposób zareagowaliby ci tzw. naukowcy, gdyby słuchali przypowieści Jezusa?'.
Teksty do polecenia 2.
Blisko i dalekoPewien uczeń zapytał Baalszema: 'Jak się to dzieje, że ktoś, kto kocha Boga całym sercem i wie, że jest przy nim blisko, doświadcza niekiedy uczucia rozłąki i oddalenia od Boga?'
Baalszem tak mu to wyjaśnił: 'Kiedy ojciec uczy swojego małego synka chodzenia, stawia go najpierw przed sobą, a chcąc go uchronić przed upadkiem, rozpościera blisko niego ręce i w ten sposób chłopczyk idzie ku ojcu między jego rękami. Ale kiedy już jest blisko, ojciec odsuwa go troszkę od siebie i szerzej rozpościera ręce, a robi to tak długo, póki dziecko nie nauczy się chodzić'.Źródło: Martin Buber, Blisko i daleko, [w:] tegoż, Opowieści chasydów, tłum. Paweł Hertz, Poznań 1989, s. 92.
Modlitwa o świcieSą tacy cadykowie – rzekł pewnego razu rabbi Naftali – co modlą się, aby ci, którzy potrzebują pomocy, przyszli do nich i dzięki ich modlitwie znaleźli pomoc. Ale rabbi z Ropczyc wstaje o świcie i modli się, aby wszyscy, którzy potrzebują pomocy, mogli ją znaleźć u siebie w domu, nie musieli jechać do Ropczyc i nie ulegali pokusie myśli, że to rabbi z Ropczyc im pomógł.
Źródło: Martin Buber, Modlitwa o świcie, [w:] tegoż, Opowieści chasydów, tłum. Paweł Hertz, Poznań 1989, s. 214.
Przeczytaj powyższe teksty autorstwa Martina Bubera. Następnie wybierz jeden z nich i sformułuj wniosek, który będzie stanowił przesłanie płynące tekstu.
Wypisz cechy przypowieści biblijnej na postawie fragmentu Ewangelii św. Mateusza. Wykorzystaj kontekst obyczajowy opisany we fragmencie książki ks. Wojciecha Pikora Przypowieści Jezusa. Narracyjny klucz do lektury.
Łk 18, 10-14Wesele w czasach Jezusa było zawierane w dwóch etapach. Pierwszym były zaręczyny, które miały rangę zaślubin: młodzi, mimo że dalej żyli osobno, stawali się rzeczywistym małżeństwem, które mogło być zerwane tylko rozwodem. Drugi etap miał miejsce rok później i łączył się z uroczystością weselną. W wigilię uroczystości narzeczony w towarzystwie przyjaciół udawał się po narzeczoną do domu jej rodziców. Orszak weselny, w którym oblubienica była niesiona w lektyce, przybywał do domu oblubieńca, gdzie rodzice wypowiadali formułę błogosławieństwa, a następnie wszyscy obecni składali życzenia. Wieczór upływał na zabawie, jednak oblubienica pozostawała z przyjaciółkami w oddzielnym pokoju. Następny dzień przypominał swoim charakterem festyn ludowy. Pod wieczór miał miejsce ceremoniał zaślubin. Oblubienica otoczona druhnami z zapalonymi lampami zajmowała miejsce pod baldachimem (hebr. chuppa) i oczekiwała przybycia swego oblubieńca. Gdy przybył, stawał pod baldachimem i następowało urzędowe potwierdzenie małżeństwa (przez przedstawiciela synagogi), po czym miało miejsce wesele z ucztą, śpiewami i tańcami. Święto trwało siedem dni, ale już pierwszego wieczoru młoda para znikała, by małżeństwo zostało dopełnione poprzez współżycie. W tamtych czasach nie znano praktyki podróży poślubnej.
Źródło: Łk 18, 10-14, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych, oprac. Zespół Biblistów Polskich z inicjatywy Benedyktynów Tynieckich, Poznań 1980, s. 1204.
Łk 12, 39-40Przypowieść o pannach roztropnych i nierozsądnych
25. 1 Wtedy podobne będzie królestwo niebieskie do dziesięciu panien, które wzięły swoje lampy i wyszły na spotkanie pana młodego. 2 Pięć z nich było nierozsądnych, a pięć roztropnych. 3 Nierozsądne wzięły lampy, ale nie wzięły z sobą oliwy. 4 Roztropne zaś razem z lampami zabrały również oliwę w naczyniach. 5 Gdy się pan młody opóźniał, zmorzone snem wszystkie zasnęły. 6 Lecz o północy rozległo się wołanie: „Pan młody idzie, wyjdźcie mu na spotkanie!” 7 Wtedy powstały wszystkie owe panny i opatrzyły swe lampy. 8 A nierozsądne rzekły do roztropnych: „Użyczcie nam swej oliwy, bo nasze lampy gasną”. 9 Odpowiedziały roztropne: „Mogłoby i nam, i wam nie wystarczyć. Idźcie raczej do sprzedających i kupcie sobie!” 10 Gdy one szły kupić, nadszedł pan młody. Te, które były gotowe, weszły z nim na ucztę weselną, i drzwi zamknięto. 11 W końcu nadchodzą i pozostałe panny, prosząc: „Panie, panie, otwórz nam!” 12 Lecz on odpowiedział: „Zaprawdę, powiadam wam, nie znam was”. 13 Czuwajcie więc, bo nie znacie dnia ani godziny.
Źródło: Łk 12, 39-40, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych, oprac. Zespół Biblistów Polskich z inicjatywy Benedyktynów Tynieckich, Poznań 1980, s. 1198.
Na podstawie poznanych cech przypowieści zredaguj własną przypowieść.
Więcej materiałów o przypowieściach znajdziesz na stronie https://zpe.gov.pl/
Tematy lekcji:
Przypowieść jako gatunek literacki.
Przypowieści – budowa, postacie, sens.
Jak można (nie) zrozumieć nauki Jezusa? Przypowieści ewangeliczne.
Aktualność wzorców moralnych w przypowieściach.
Rewolucyjność nauki Jezusa z Nazaretu na podstawie wybranych przypowieści.
Symboliczny sens Przypowieści o siewcy.
Alegoryczne i symboliczne przesłanie Przypowieści o robotnikach w winnicy.
Samouczek: Archetypy w Przypowieści o synu marnotrawnym.
Ojciec marnotrawnego syna.
Czy to sprawiedliwe? Ojciec i jego dzieci w Przypowieści o synu marnotrawnym.
„…A bliźniego swego jak siebie samego…”!
Motyw syna marnotrawnego w literaturze i malarstwie.