Dowiedz się
O tomiku wierszy Pan Cogito
Zbigniew Herbert zmagał się z wieloma chorobami, nie tylko fizycznymi (astma), ale także o podłożu psychicznym (choroba afektywna dwubiegunowa). Jego życie naznaczone było cierpieniem i desperackimi próbami poradzenia sobie z nim, zwłaszcza gdy odbierało mu ono zdolności twórcze.
W 1974 roku ukazał się tomik wierszy Herberta Pan Cogito. Ta tytułowa postać pojawia się także w Raporcie z oblężonego miasta, Rovigo, Epilogu burzy - to erudyta i myśliciel. Przywiązany do tradycji kultury europejskiej jest czujnym obserwatorem rzeczywistości i odnajduje w niej ponadczasowe dylematy. To człowiek „myślący” („Cogito”), a więc intelektualista, który komentuje rzeczywistość, wątpi, zadaje pytania i szuka na nie odpowiedzi. Czasem jest naiwny, popełnia błędy, ale ma głębokie poczucie moralności i etycznej odpowiedzialności. Reprezentuje świat wartości humanistycznych, etosu codziennego heroizmu oraz wierności swoim przekonaniom.
Pan Cogito – alter egoalter ego poety?
Nierzadko mówi się, że Pan Cogito to alter ego samego Zbigniewa Herberta. Cogito nie jest oczywiście Zbigniewem Herbertem, ale okazuje się postacią, która ma z nim wiele wspólnego. Tytułowy bohater tomu poetyckiego z 1974 roku wypowiada wiele myśli odpowiadających poetyckiemu widzeniu świata Herberta, dzieli z artystą opinie na temat tego, co istotne, ma też nierzadko zbliżone gusta estetyczne, a czasem – nawet podobne doświadczenia biograficzne.
Pana Cogito, tę poetycką kreację, można interpretować wielorako, np. jako:
archetyparchetyp człowieka myślącego (aluzja do filozofii Kartezjusza),
tytułowego bohatera zbioru wierszy Herberta,
komentatora i obserwatora współczesności,
symbol człowieka współczesnego.
Słownik
(łac. drugi ja) - termin stosowany w analizie literackiej, postać literacka utożsamiana z autorem dzieła; powiernik, przyjaciel