Zwróć uwagę na to, w jaki sposób podmiot liryczny mówi o miłości, z czym ją kojarzy, jakie emocje wywołuje w nim to uczucie.

Miłość została przedstawiona w wierszu Haliny Poświatowskiej jako silne doznanie zmysłowe, cielesne. Autorka wykorzystuje szereg metaforycznych porównań do ognia, wody. Miłość jest żywiołem. Od ludzi ją przeżywających zależy, czy będzie ona miała siłę niszczącą czy budującą.

Zwróć uwagę na formę analizowanych utworów, zastanów się, jakie środki artystycznego wyrazu wykorzystała autorka, aby oddać stan psychiczny podmiotu lirycznego.

Maria Pawlikowska‑Jasnorzewska formą obu tekstów nawiązuje do tradycji antycznego epigramatu, którego podstawowymi cechami były lapidarność oraz posługiwanie się pointą. Artystka, korzystając z niewielu słów, buduje sugestywne obrazy poetyckie będące wyrazem intensywnych przeżyć podmiotu lirycznego - kobiety, która została opuszczona przez kochanka. W obu utworach pojawiają się paradoksy i zaskakujące pointy (np. lecz widać można żyć bez powietrza) oddziałujące na wyobraźnię i uczucia czytelnika.

Przypomnij sobie, do jakich kulturowych wzorców i motywów nawiązywały w swojej twórczości poetki. Zwróć uwagę na temat obu utworów oraz sposób jego ukazania.

Tytuł

• Zarówno Julia, jak i Ofelia są bohaterkami literackimi (Romeo i Julia, Hamlet Williama Szekspira), zakorzenionymi w kulturze europejskiej. Obie bohaterki Szekspira kojarzone są z nieszczęśliwą miłością, obie popełniają samobójstwo.

Tematyka

• W obu wierszach pojawia się motyw nieszczęśliwej, niespełnionej miłości oraz samotności. Poetki skupiają się na jednostkowym doświadczeniu, analizują stany emocjonalne bohaterek lirycznych.

Budowa, środki artystycznego wyrazu

• Oba wiersze są przykładem tzw. liryki maski. Są to utwory lapidarne, a ich kompozycja nie jest skomplikowana.

Weź pod uwagę kreację podmiotu lirycznego w obu tekstach, sposób, w jaki mówi on o przemijaniu, z czym je kojarzy. Zwróć uwagę na uczucia i emocje, które wywołuje przemijanie.

Podobieństwa

Podmiotami lirycznymi w obu utworach są kobiety. Obie bohaterki są wrażliwe na przyrodę oraz zachodzące w niej zmiany.

Różnice
Refleksja dotycząca przemijania pojawiająca się w utworze Haliny Poświatowskiej jest zdecydowanie bardziej ogólna. Maria Pawlikowska‑Jasnorzewska dogłębnie analizuje doświadczenie starzejącej się kobiety, zwraca uwagę na jej wyobcowanie, świadomość tego, że jest „niewidzialna” dla otoczenia.

Zwróć uwagę na sposób prezentacji natury w wierszu Marii Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej. Zinterpretuj sposób, w jaki zachowują się drzewa i inne rośliny oraz jak interpretuje to zachowanie podmiot liryczny.

Zabieg ten ma podkreślić przeświadczenie podmiotu lirycznego o tym, że człowiek podlega działaniu czasu, przemija. Natura wciąż ewoluuje, odradza się.

Przeczytaj uważnie wypowiedź Stanisława Grochowiaka odnoszącą się do twórczości Haliny Poświatowskiej. Zwróć uwagę na to, dlaczego Grochowiak uważa Poświatowską za poetkę, która „wyzbyła się kokieterii”, pisząc o kobiecym ciele.

Argument 1

• Bohaterka liryczna wiersza Haliny Poświatowskiej w sposób bardzo bezpośredni mówi o swojej samotności i o potrzebach własnego ciała łaknącego bliskości. Porównuje je do bezpańskiego psa gotowego przypodobać się każdemu, kto okaże mu choć odrobinę uczucia.

Argument 2

• Poświatowska analizuje jednostkowe doświadczenie bohaterki lirycznej, która nie radzi sobie ze swoją samotnością - oddziela miłość opisywaną w wierszach od realnej potrzeby cielesnej bliskości. Poświatowska demitologizuje kobiece potrzeby, podkreśla destrukcyjność doświadczenia samotności. Słownictwo, którym posługuje się poetka, jest dosadne, konkretne, oddaje stan podmiotu lirycznego.