R1YekROs7VnSF
Obraz przedstawia martwą naturę. Na pierwszym planie znajduje się stół nakryty bogato zdobionym obrusem, na którym leży złota czaszka na stosie dwóch książek. Przed nimi znajduje się złoty pas i szabla. Po lewej stronie, obok książek, stoi zgaszona świeca, a za nią umiejscowiona jest otwarta księga. Po prawej stronie leżą skrzypce na kartach z nutami, a za nimi stoi wazon z ciętymi kwiatami. Obok stołu, po prawej stronie znajduje się pancerz i hełm, nad którymi rozpościera się czerwono‑złota kotara.

Czym jest człowiek i jego życie? Księga Koheleta

Vanitas
Źródło: Pierfrancesco Cittadini [czyt. pierfranczesko czitadini], domena publiczna.

Księga Koheleta jest biblijną księgą Starego Testamentu zaliczaną do ksiąg mądrościowych. Zawiera filozoficzne rozważania Koheleta o sensie ludzkiego życia, w którym wszystko ma swój czas: narodziny i śmierć, młodość i starość, płacz i śmiech, miłość i nienawiść, wojna i pokój. Mimo odwiecznej cykliczności życia, człowiek nie może pojąć sensu istnienia. Kohelet stwierdza, że wszystko jest marnością. W obliczu Boga żadne skarby materialne nie mają znaczenia.

Czy wiesz, że łacińska sentencja Vanitas vanitatum et omnia vanitas (Marność nad marnościami i wszystko marność) pochodzi właśnie z Księgi Koheleta.

Ta myśl, wyrażająca ulotność ludzkiej egzystencji, stała się źródłem klasycznych motywów światowej sztuki. Czaszka, dopalająca się świeca, owoce, które szybko ulegają zepsuciu – symbolizują marność. Księga Koheleta zawiera jednak także pozytywne przesłanie. Mówi, że człowiek został stworzony, by uparcie dążyć do szczęścia, mimo że nic mu go nie gwarantuje. I dodaje: Wszyscy żyjący mogą jeszcze mieć nadzieję – bo lepszy jest żywy pies niż lew nieżywy.

Twoje cele
  • Zapoznasz się z wybranymi fragmentami Księgi Koheleta.

  • Wyjaśnisz sens wybranych wersetów Księgi Koheleta, które wskazują na wymiar ludzkiego życia.

  • Wybierzesz fragmenty Księgi Koheleta, które są związane z przemijaniem.

  • Zestawisz ze sobą cytaty, z których wynika, że Księga Koheleta ma wymowę optymistyczną i/lub pesymistyczną.

  • Przeanalizujesz występowanie motywów wanitatywnych w wybranych wierszach i malarstwie.

  • Wyjaśnisz, dlaczego twórcy różnych epok podejmują w wierszach refleksje eschatologiczneeschatologiaeschatologiczne.

  • Wskażesz symbole wanitatywne w malarstwie.

eschatologia