Trwałość pamięci Salvadora Dalego

Salvador Dali (1904‑1989) był malarzem katalońskim, jednym z najbardziej znanych surrealistów. Postrzegany jako ekscentryk, wymyślił własną metodę surrealistyczną zwaną „paranoiczno‑krytyczną”. Jego talent był widoczny już w dzieciństwie. Lekcje rysunku zaczął pobierać w wieku dziesięciu lat, a mając lat czternaście z sukcesem wystawiał swoje obrazy. W 1922 r. rozpoczął studia w Królewskiej Akademii Sztuki w Madrycie. Dwa razy został wydalony, nigdy też nie podszedł do egzaminów końcowych. 

W 1931 roku namalował obraz Trwałość pamięci. Początkowo dzieło było wystawiane w paryskiej galerii Pierre Colle. W 1933 roku zostało zakupione przez Stanleya Resora, który w 1934 r. podarował go nowojorskiego Museum of Modern Art (MoMA), gdzie do dziś się znajduje. Obraz stał się jednym z symboli surrealizmusurrealizmsurrealizmu. Łączy w sobie elementy realności i snu.

RUV3XH9F6L9B8
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz Salvador Dali, „Trwałość pamięci”. Jest fantastycznym pejzażem, osadzonym głównie na brązowej gładkiej powierzchni. Po lewej stronie ustawiona jest skrzynia z drewna, po której spływa niebieski zegar w złotej oprawie. Ze skrzyni wyrasta suchy pień drzewa. Na jednej z gałęzi przewieszony jest zegar. W centrum obrazu znajduje się biała pomarszczona płachta przykrywająca kamienie, na której również widać przelewający się zegar. W tle znajduje się jasnoniebieska woda stykająca się z horyzontem nieba, a po prawej stronie wystają z wody jasnobrązowe skalne wzniesienia. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Obraz przedstawia zdeformowane i roztapiające się tarcze zegarów, na których tle widać nadmorski krajobraz. 2. Zegary sugerują, że perspektywę zawsze zaburza obiektywny wymiar czasu i przemijania, w której ważną rolę odgrywa rozciągnięta, plastyczna - bowiem obejmująca ogrom wydarzeń- pamięć. 3. Zagadkowa postać, przedstawiona w centralnym punkcie, w której dostrzec można zarys ludzkiej sylwetki jest pogrążona w śnie, zatopiona w marzeniach. Z tego względu dzieło Dalego jawi się jako wyraz subiektywnego upływu czasu, także w sferze nieświadomości. 4. Drugim motywem, jaki odnaleźć można w obrazie, jest przemijanie. Wyraźnie odwołują się do niego uschłe drzewo, zegary oraz mrówki, zgromadzone na jednym z nich, które przywodzą na myśl rozkład i nieuchronność upływu czasu. 5. Symbolika poszczególnych elementów jest niezwykle złożona. Wyraźnie widać związki pracy Dalego z nurtem freudowskiej psychoanalizy. Przeszłość jako źródło doświadczeń i czynnik kształtujący osobowość, ukazana jest poprzez zdeformowane zegary - co sugeruje, iż minione wydarzenia nigdy nie są dostępne w formie niezakłóconej, lecz są przetworzone przez sferę psychiki.
Salvador Dali, Trwałość pamięci , 1934, Museum of Modern Art, Nowy Jork, moma.org, CC BY 3.0.
Polecenie 1

Zapoznaj się z ilustracją interaktywną. Zdecyduj, czy głównym tematem obrazu jest: przemijanie, czas, pamięć, sen? Uzasadnij swój wybór, odnosząc się do wybranych elementów obrazu.

RPaZaQaqAQhVz
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.
Polecenie 2

Czy obraz Salvadora Dali byłby trafną ilustracją wiersza Zbigniewa Herberta? Uzasadnij swoje zdanie, odwołując się zarówno do treści wiersza, jak i dzieła malarskiego. 

RPaZaQaqAQhVz
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.

Słownik

surrealizm
surrealizm

[fr.] nadrealizm, kierunek w sztuce ukształtowany w latach 20. XX w.; wyrósł z zafascynowania światem podświadomości, przypadku, snu, halucynacji niezwykłymi stanami psychicznymi, pobudzającymi wyobraźnię artystyczną; w obrazach surrealistycznych przedmioty rzeczywiste łączone są często w sposób niezwykły, zaskakujący; czasem rzeczywistym obiektom przydawane są obce im cechy; z elementów rzeczywistych budowane są nowe, udziwnione obiekty lub istoty; kiedy indziej wreszcie kreowane bywają całkowicie nowe, z wyobraźni wywiedzione wizje fantastycznego świata; są one zawsze nasycone klimatem niezwykłości i tajemniczości, często grozy