Salvador Dali (1904‑1989) był malarzem katalońskim, jednym z najbardziej znanych surrealistów. Postrzegany jako ekscentryk, wymyślił własną metodę surrealistyczną zwaną „paranoiczno‑krytyczną”. Jego talent był widoczny już w dzieciństwie. Lekcje rysunku zaczął pobierać w wieku dziesięciu lat, a mając lat czternaście z sukcesem wystawiał swoje obrazy. W 1922 r. rozpoczął studia w Królewskiej Akademii Sztuki w Madrycie. Dwa razy został wydalony, nigdy też nie podszedł do egzaminów końcowych.
W 1931 roku namalował obraz Trwałość pamięci. Początkowo dzieło było wystawiane w paryskiej galerii Pierre Colle. W 1933 roku zostało zakupione przez Stanleya Resora, który w 1934 r. podarował go nowojorskiego Museum of Modern Art (MoMA), gdzie do dziś się znajduje. Obraz stał się jednym z symboli surrealizmusurrealizmsurrealizmu. Łączy w sobie elementy realności i snu.
RUV3XH9F6L9B8
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz Salvador Dali, „Trwałość pamięci”. Jest fantastycznym pejzażem, osadzonym głównie na brązowej gładkiej powierzchni. Po lewej stronie ustawiona jest skrzynia z drewna, po której spływa niebieski zegar w złotej oprawie. Ze skrzyni wyrasta suchy pień drzewa. Na jednej z gałęzi przewieszony jest zegar. W centrum obrazu znajduje się biała pomarszczona płachta przykrywająca kamienie, na której również widać przelewający się zegar. W tle znajduje się jasnoniebieska woda stykająca się z horyzontem nieba, a po prawej stronie wystają z wody jasnobrązowe skalne wzniesienia. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Obraz przedstawia zdeformowane i roztapiające się tarcze zegarów, na których tle widać nadmorski krajobraz. 2. Zegary sugerują, że perspektywę zawsze zaburza obiektywny wymiar czasu i przemijania, w której ważną rolę odgrywa rozciągnięta, plastyczna - bowiem obejmująca ogrom wydarzeń- pamięć. 3. Zagadkowa postać, przedstawiona w centralnym punkcie, w której dostrzec można zarys ludzkiej sylwetki jest pogrążona w śnie, zatopiona w marzeniach. Z tego względu dzieło Dalego jawi się jako wyraz subiektywnego upływu czasu, także w sferze nieświadomości. 4. Drugim motywem, jaki odnaleźć można w obrazie, jest przemijanie. Wyraźnie odwołują się do niego uschłe drzewo, zegary oraz mrówki, zgromadzone na jednym z nich, które przywodzą na myśl rozkład i nieuchronność upływu czasu. 5. Symbolika poszczególnych elementów jest niezwykle złożona. Wyraźnie widać związki pracy Dalego z nurtem freudowskiej psychoanalizy. Przeszłość jako źródło doświadczeń i czynnik kształtujący osobowość, ukazana jest poprzez zdeformowane zegary - co sugeruje, iż minione wydarzenia nigdy nie są dostępne w formie niezakłóconej, lecz są przetworzone przez sferę psychiki.
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz Salvador Dali, „Trwałość pamięci”. Jest fantastycznym pejzażem, osadzonym głównie na brązowej gładkiej powierzchni. Po lewej stronie ustawiona jest skrzynia z drewna, po której spływa niebieski zegar w złotej oprawie. Ze skrzyni wyrasta suchy pień drzewa. Na jednej z gałęzi przewieszony jest zegar. W centrum obrazu znajduje się biała pomarszczona płachta przykrywająca kamienie, na której również widać przelewający się zegar. W tle znajduje się jasnoniebieska woda stykająca się z horyzontem nieba, a po prawej stronie wystają z wody jasnobrązowe skalne wzniesienia. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Obraz przedstawia zdeformowane i roztapiające się tarcze zegarów, na których tle widać nadmorski krajobraz. 2. Zegary sugerują, że perspektywę zawsze zaburza obiektywny wymiar czasu i przemijania, w której ważną rolę odgrywa rozciągnięta, plastyczna - bowiem obejmująca ogrom wydarzeń- pamięć. 3. Zagadkowa postać, przedstawiona w centralnym punkcie, w której dostrzec można zarys ludzkiej sylwetki jest pogrążona w śnie, zatopiona w marzeniach. Z tego względu dzieło Dalego jawi się jako wyraz subiektywnego upływu czasu, także w sferze nieświadomości. 4. Drugim motywem, jaki odnaleźć można w obrazie, jest przemijanie. Wyraźnie odwołują się do niego uschłe drzewo, zegary oraz mrówki, zgromadzone na jednym z nich, które przywodzą na myśl rozkład i nieuchronność upływu czasu. 5. Symbolika poszczególnych elementów jest niezwykle złożona. Wyraźnie widać związki pracy Dalego z nurtem freudowskiej psychoanalizy. Przeszłość jako źródło doświadczeń i czynnik kształtujący osobowość, ukazana jest poprzez zdeformowane zegary - co sugeruje, iż minione wydarzenia nigdy nie są dostępne w formie niezakłóconej, lecz są przetworzone przez sferę psychiki.
Salvador Dali, Trwałość pamięci , 1934, Museum of Modern Art, Nowy Jork, moma.org, CC BY 3.0.
Polecenie 1
Zapoznaj się z ilustracją interaktywną. Zdecyduj, czy głównym tematem obrazu jest: przemijanie, czas, pamięć, sen? Uzasadnij swój wybór, odnosząc się do wybranych elementów obrazu.
RPaZaQaqAQhVz
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.
Polecenie 2
Czy obraz Salvadora Dali byłby trafną ilustracją wiersza Zbigniewa Herberta? Uzasadnij swoje zdanie, odwołując się zarówno do treści wiersza, jak i dzieła malarskiego.
RPaZaQaqAQhVz
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.
Słownik
surrealizm
surrealizm
[fr.] nadrealizm, kierunek w sztuce ukształtowany w latach 20. XX w.; wyrósł z zafascynowania światem podświadomości, przypadku, snu, halucynacji niezwykłymi stanami psychicznymi, pobudzającymi wyobraźnię artystyczną; w obrazach surrealistycznych przedmioty rzeczywiste łączone są często w sposób niezwykły, zaskakujący; czasem rzeczywistym obiektom przydawane są obce im cechy; z elementów rzeczywistych budowane są nowe, udziwnione obiekty lub istoty; kiedy indziej wreszcie kreowane bywają całkowicie nowe, z wyobraźni wywiedzione wizje fantastycznego świata; są one zawsze nasycone klimatem niezwykłości i tajemniczości, często grozy