Zastanów się, czy cechy wyglądu mogą sygnalizować cechy charakteru.

Przykładowe odpowiedzi:

„Ale kto zobaczy moją matkę / w sinym kitlu w białym szpitalu”; umierająca matka przestaje być widoczna, jest bezbronna, przytłoczona chorobą i atmosferą szpitala

„ojciec / w starym kapeluszu”; nie dba o wygląd, jest beztroski, lekkoduch

Pamiętaj o poprawnych wskaźnikach zespolenia zdań składowych (np. spójniki) oraz poprawnej interpunkcji.

Przykładowe zdanie do analizy: Idzie przez moje serce stary ojciec, który nie oszczędzał w życiu, nie składał ziarnka do ziarnka, więc nie kupił sobie domku ani złotego zegarka, bo jakoś nie zebrała się miarka. Ze zdania wyłania się obraz ojca, dla którego nie były ważne dobra materialne, lecz życie z dnia na dzień. 

Pamiętaj, jaką funkcję składniową ma spójnik „ale”.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi zostały uwzględnione następujące kwestie:

• w utworze Ojciec spójnik „ale” zmienia nastrój wiersza; w pierwszej części ojciec jest ukazany z dużą dozą optymizmu – jako lekkoduch, ale jednak w sposób pozytywny; spójnik „ale” wprowadza wątpliwości co do słuszności postawy ojca,

• w utworze Ale kto zobaczy… spójnik pełni funkcję klamry kompozycyjnej, wprowadza dramatyzm i napięcie.

Zastanów się, na ile możliwe jest oddanie prawdziwego życia w tekście literackim. Sprawdź, kiedy ukazał się tomik Matka odchodzi oraz w którym roku zmarli rodzice poety, i pomyśl, jakie wnioski można wyciągnąć na podstawie tych dat.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi znalazły się odniesienia do następujących kwestii:

• Skrendo nie traktuje wierszy zawartych w tomie Matka odchodzi jako szczerego wyznania,

• podważa najczęstsze opinie badaczy i krytyków literatury,

• widzi wiersze zawarte w tym tomiku jako projekt literacko‑biograficzny,

• tomik wyszedł wiele lat po śmierci rodziców, nie można go traktować jako próby przeżycia żałoby i poradzenia sobie z nią,

• autor uznaje tomik za konstrukcję literacką.

Andrzej Skrendo w książce Tadeusz Różewicz i granice literatury. Poetyka i etyka transgresji, Kraków 2002 pisze, że poetyka Różewicza ma charakter recyklingowy – autor umieszcza stare wiersze w nowych tomach. Zastanów się, w jakim celu to robi.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi zostały uwzględnione następujące kwestie:

• poeta umieszcza stare wiersze w nowych kontekstach, dzięki czemu nabierają innego znaczenia,

• kompozycja tomu to jeden ze składników wpływających na znaczenie tekstu,

• umieszczenie wierszy w jednym tomiku nadaje im ton wyznania, autobiograficznej opowieści o rodzinie,

• z jednej strony można interpretować strategię recyklingu jako przejaw konsekwencji Różewicza, który nie zmienia zdania w kwestii kluczowych dla siebie wartości, z drugiej strony może to być ukazanie poezji jako gry między tekstami.