Ryszard Kapuściński – reportażysta

R1SU1J9UXN3VM1

Zdjęcie przedstawia siedzącego przy stole mężczyznę w średnim wieku. Nosi elegancki ciemny garnitur, białą koszulę i srebrny krawat. Ma okrągłą, opaloną, uśmiechniętą twarz. Siwe, krótkie włosy okalają po bokach rozległą łysinę. W lewej ręce trzyma okulary i wieczne pióro. Palcami prawej dłoni dotyka kieliszka z winem. W tle znajduje się okno z firanką i zasłoną.

Ryszard Kapuściński (1932‑2007) – reportażysta, publicysta, fotograf, poeta, jeden z najbardziej znanych polskich pisarzy na świecie, który przez długi czas – jako korespondent Polskiej Agencji Prasowej – jeździł do Azji, Afryki i Ameryki Południowej. Przebywał tam w momentach największych konfliktów politycznych i militarnych. Jego książki niejednokrotnie były odczytywane jako parabole ludzkiego życia. Po opublikowaniu w 1993 roku Imperium, relacji z podróży po Związku Radzieckim, Kapuściński był wymieniany jako kandydat do Nagrody Nobla. Ogłosił m.in. reportaże: Busz po polsku (1962), Wojna futbolowa (1978), Cesarz (1978), Szachinszach (1982), Imperium (1993), Heban (1998) czy Podróże z Herodotem (2004).

Podróże z Herodotem

Podróże z Herodotem mają charakter autobiograficzny. Kapuściński pisze o swoich wędrówkach po Azji i Afryce, przywołuje wydarzenia, w których uczestniczył, wspomina ludzi, których spotkał. W stosunku do innych autobiografii wypowiedź ta nabiera szczególnego charakteru, ponieważ pisarz opowiada także o własnej twórczości, literackich fascynacjach, w tok wywodu wplata dygresje o wymowie filozoficznej czy kulturowej.

Fascynacja HerodotemHerodotHerodotem

R1HC9SN2NHO7X1

Zdjęcie przedstawia kartkę zapisaną czarnym atramentem w języku greckim. Większą czcionką, drukowanymi literami został wydzielony tytuł od treści. W tekście są elementy zaznaczone ołówkiem i odręczne dopiski.

Książka Podróże z Herodotem Kapuścińskiego powstała na marginesie lektury Dziejów Herodota. Polski twórca cytuje i komentuje starożytnego autora. Kapuściński nie wybrał Herodota przez przypadek. Filologiczny warsztat starożytnego pisarza okazał się pretekstem do rozważań nad własną techniką pisarską. 
Ponadto Herodot był dla polskiego pisarza prekursorem reportażu. Kapuściński szczególnie podkreśla fakt, iż Herodot starał się zobiektywizować swoją relację, powołując się na świadectwa uczestników opisywanych wydarzeń, wypowiedzi innych, co pozwalało mu przedstawiać opisywaną rzeczywistość z różnych punktów widzenia.  
Stąd wynika pewna dwutorowość rozważań zawartych w Podróżach z Herodotem. Składają się na nią relacje z aktualnych podróży Kapuścińskiego, a także komentarze na temat przeszłości, poczynione przy okazji czytania dzieła Herodota. 

Inny

Rozważania dotyczące źródeł i charakteru współczesnej kultury europejskiej Kapuściński uczynił jednym z istotnych tematów w swojej twórczości. Podjął refleksje dotyczące Innego. Uważał, że jedyną właściwą postawą wobec odmienności jest chęć poznania i wypływająca z niej akceptacja. Przeciwstawiał się agresji skierowanej przeciw inności, widział w niej wyraz lęku przed nieznanym. Kapuściński stał na stanowisku, że nie można hierarchizować różnych kultur, nie ma kultury „lepszej” i kultury „gorszej”. Tym samym polemizował z wywodzącym się jeszcze z czasów kolonializmukolonializmkolonializmu przekonaniem o wyższości kultury europejskiej nad osiągnięciami ludów podbitych.

Reportaż

Gatunek ten należy do literatury faktuliteratura faktuliteratury faktu. Zawiera elementy publicystykipublicystykapublicystyki, czyli podejmowane są w nim aktualne tematy, natomiast z literaturą piękną łączy go sugestywność opisu miejsc i atmosfery w nich panującej, pogłębione portrety psychologiczne czy oryginalna kompozycja. W reportażu autor opisuje wydarzenia, których był obserwatorem, świadkiem lub uczestnikiem. Opisom mogą towarzyszyć refleksje i dygresje, wynikające z obserwacji przedstawianych zjawisk. Odmianą tego gatunku jest reportaż zbeletryzowany. Oprócz zdarzeń rzeczywistych mogą w nim występować elementy fikcyjne, polegające m.in. na łączeniu w jednej postaci cech kilku innych osób, czy wyolbrzymianiu znaczenia zjawisk. Najbardziej znani polscy reportażyści to: Melchior Wańkowicz, Ryszard Kapuściński, Krzysztof Kąkolewski, Wojciech Jagielski, Wojciech Tochman.

R1PE6AQTH4SS7

Zdjęcie przedstawia lewy profil starszego mężczyzny w garniturze. Mężczyzna ma pełną twarz, wysokie czoło. Jego włosy są proste, siwe, zaczesane do tyłu. Mężczyzna ubrany jest w garnitur, koszulę i krawat.

R59FELKBTH26U

Zdjęcie przedstawia prawy profil starszego mężczyzny w garniturze. Mężczyzna ma pełną twarz, wysokie czoło. Mężczyzna jest łysiejący, szpakowaty. Nosi okulary.

RTSKFOH96JKOL

Zdjęcie przedstawia dojrzałego mężczyznę. Jego twarz jest owalna, czoło wysokie, nos wydatny. Mężczyzna jest łysiejący, szpakowaty, nosi okulary. Ubrany jest w podkoszulek i marynarkę. Przed nim znajduje się mikrofon.

RLKFTDA1U72V4

Zdjęcie przedstawia mężczyznę w średnim wieku. Jego twarz jest pociągła, czoło wysokie, nos szeroki. Mężczyzna jest szpakowaty. Ubrany jest w podkoszulek.

Słownik