Przeanalizuj elementy wygrawerowane na płytce pod kątem naturalnego i oczywistego znaczenia oraz pod kątem umownego znaczenia (wg ustaleń ludzi).

Przykładem wskaźnika może być znak sondy i Układu Słonecznego. Przykładem symbolu może być otwarta uniesiona dłoń mężczyzny.

Weź pod uwagę, że intencją autorów wiadomości było przekazanie jak najbardziej zrozumiałych i uniwersalnych znaków.

Wyjaśnienie znaczenia:

• nagość mężczyzny i kobiety: są 2 rodzaje istot ziemskich, 2 płcie,

• podniesiona ręka mężczyzny: pokojowe zamiary, brak zamiaru użycia broni,

• opuszczone ręce kobiety, odchylona noga kobiety: swobodna postawa,

• umieszczenie rysunku jakiegoś obiektu za plecami mężczyzny i kobiety: ukazanie proporcji ludzi względem sondy.

Skorzystaj z encyklopedii.

Płytka jest wiadomością graficzną skierowaną do obcych cywilizacji. Autorzy chcieli przede wszystkim zakomunikować w niej fakt istnienia życia na Ziemi, przedstawić wygląd istot ziemskich oraz określić położenie naszej planety w Układzie Słonecznym. Zarzuty, jakie podnosili krytycy płytki dotyczyły: – strzałki wskazującej trasę sondy (nie ma pewności, że potencjalni odbiorcy zinterpretują ją prawidłowo), – bezpieczeństwa (jeśli obca cywilizacja odbierze i odczyta wiadomość, Ziemia może stać się celem podboju lub zniszczenia).

Zastanów się, w jakich sytuacjach możliwe i prawdopodobne (psychologicznie, technicznie) są obie interpretacje.

Wymienione znaki można interpretować jako intencjonalne i nieintencjonalne. Wiele zależy od kontekstu i okoliczności, w jakich znajdują się nadawca i odbiorca komunikatu. Jeśli nie znają się zbyt dobrze i dodatkowo istnieje między nimi bariera np. w postaci odległości, porozumiewają się przez telefon, to trudno jednoznacznie interpretować niektóre znaki. Zachrypnięty głos może oznaczać chorobę (nieintencjonalność) lub wściekłość (intencjonalność). Płacz może być spowodowany silnym przeżyciem, na które nie miało się wpływu (nieintencjonalność) lub być wyrazem złości (intencjonalność). Także emotikony mogą zostać dołączone do wiadomości celowo lub przez pomyłkę, z pośpiechu.

Spróbuj wykazać się pomysłowością, ale przestrzegaj zasad dobrego wychowania i pamiętaj o kodzie kulturowym.

Pozawerbalne sposoby wyrażenia przytoczonych treści:
a) zajęcie dla kogoś miejsca w autokarze i przywołanie go ręką, gdy wejdzie do środka;
b) czerwona róża;
c) złożone ręce i szeroko otwarte smutne oczy.

Skorzystaj ze słownika frazeologicznego. Zwróć uwagę na przeważnie negatywne nacechowanie frazeologizmów zawierających słowo 'wilk' .

Przykładowe frazeologizmy: wilk w owczej skórze, wywoływać wilka z lasu, ciągnie wilka do lasu, głodny jak wilk, niósł wilk razy kilka, ponieśli i wilka. Na kod kulturowy języka polskiego składają się negatywne wyobrażenia o wilku (groźny,  głodny, kieruje się instynktem).

Preferencje sensoryczne to sposób odbierania bodźców określonym zmysłem.

Podział według preferencji sensorycznych:

• wzrok: wyjść na światło dzienne; być u kogoś/gdzieś dobrze widzianym; na pierwszy rzut oka; nie mieć bladego pojęcia o czymś,

• słuch: wołanie o pomoc; zagrać na czyichś uczuciach; być głuchym na coś; kiedy wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one,

• dotyk: nie bądź zbyt miękki, bo cię zgniotą; jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki; trzymaj się ciepło.

1. Zastanów się, co kieruje bohaterem, który chętniej używa języka polskiego.

2. Zwróć uwagę na to, co bohater mówi o tradycji językowej w Meseritz (Międzyrzeczu).

1. Główny bohater wybiera język, który jest mu bliższy – język to nie tylko system znaków w tym wypadku, ale zakorzenienie w nim, przywiązanie kulturowe itp.

2. Bohater i jego babka rozumieją swoje wypowiedzi, ponieważ oba języki są im dobrze znane. Wynika to z historii Międzyrzecza, w którym od wieków różne języki mieszały się ze sobą. Posługują się bez problemu różnymi systemami znaków, ale mają swoje preferencje - babka jest Niemką.

Zwróć uwagę na fragment: „Jest to skarb złożony dzięki praktyce mówienia” i „system gramatyczny… w pełni istnieje tylko w zbiorowości”.

Mówienie – jako praktyczne używanie systemu językowego – pozwala podtrzymywać język w jego funkcji społecznej. Można to zobrazować przykładem uczenia się języka przez dziecko: mówienie do dziecka powoduje, że przyswaja ono i naśladuje mówienie, przyswajając zarazem i naśladując reguły rządzące mówieniem – reguły te natomiast są domeną systemu języka, nie mówienia.

Wróć do tej części materiału, w której mowa o działaniu systemu językowego w świadomości zbiorowej.

Warunki poprawnej odpowiedzi:
a) odniesienie się do działania systemu językowego ze szczególnym uwzględnieniem charakterystycznej dla niego inercji i niemożności narzucania kierunków jego rozwoju;
b) przywołanie przykładów historycznych, np. sytuacji języka polskiego pod zaborami;
c) spostrzeżenie, że określone zasady używania danego języka często rozmijają się z praktyką językową jego użytkowników (np. zasady poprawności językowej).