Tekst do ćwiczeń

Mona LisaZbigniew Herbert
Zbigniew Herbert Mona Lisa

przez siedem gór granicznych
kolczaste druty rzek
i rozstrzelane lasy
i powieszone mosty
szedłem –
przez wodospady schodów
wiry morskich skrzydeł
i barokowe niebo
całe w bąblach aniołów
– do ciebie
Jeruzalem w ramach

stoję
w gęstej pokrzywie
wycieczki
na brzegu purpurowego sznura
i oczu

no i jestem
widzisz jestem

nie miałem nadziei
ale jestem

pracowicie uśmiechnięta
smolista niema i wypukła

jakby z soczewek zbudowana
na tle wklęsłego krajobrazu

między czarnymi jej plecami
które są jakby księżyc w chmurze

a pierwszym drzewem okolicy
jest wielka próżnia piany światła

no i jestem
czasem było
czasem wydawało się
nie warto wspominać

tyka jej regularny uśmiech
głowa wahadło nieruchome

oczy jej marzą nieskończoność
ale w spojrzeniach śpią ślimaki

no i jestem
mieli przyjść wszyscy
jestem sam

kiedy już
nie mógł głową ruszać
powiedział
jak to się skończy
pojadę do Paryża

między drugim a trzecim palcem
prawej ręki
przerwa

wkładam w tę bruzdę
puste łuski losów

no i jestem
to ja jestem
wparty w posadzkę
żywymi piętami

tłusta i niezbyt ładna Włoszka
na suche skały włos rozpuszcza

od mięsa życia odrąbana
porwana z domu i historii

o przeraźliwych uszach z wosku
szarfą żywicy uduszona

jej puste ciała woluminy
są osadzone na diamentach

między czarnymi jej plecami
a pierwszym drzewem mego życia

miecz leży
wytopiona przepaść

herbert Źródło: Zbigniew Herbert, Poezje, Państwowy Instytut Wydawniczy Warszawa 1998, s. 247–249.
Ważne!

Mona Lisa to jedno z najbardziej rozpoznawalnych arcydzieł renesansu. Da Vinci sportretował na nim najprawdopodobniej florencką patrycjuszkę Lisę Gherardini, zwaną Monną Lisą del Giocondo (stąd inny tytuł obrazu: La Gioconda). Obraz przedstawia kobietę na tle skalistego krajobrazu, który malarz spowił mgłą. Uwagę widza przykuwa delikatny, niemal niezauważalny uśmiech modelki. Dominującymi barwami na obrazie są ciemne, stonowane i chłodne kolory. Postać niemal wtapia się w krajobraz. Dzieje się tak za sprawą zastosowanego przez malarza miękkiego światłocienia (technika sfumato). Brak ostrych konturów i intensywnych barw oraz zagadkowy wyraz twarzy modelki tworzą tajemniczą, oniryczną atmosferę.

R167MNpu5h2jH
Leonardo da Vinci, Mona Lisa, ok. 1503–1506
1
Ćwiczenie 1

Przeczytaj wiersz Zbigniewa Herberta i zaznacz na zielono wszystkie fragmenty opisujące obraz Leonarda da Vinci.

R18PtVbDXYEDY
Zbigniew Herbert Mona Liza
i powieszone mosty szedłem – przez wodospady schodów wiry morskich skrzydeł i barokowe niebo całe w bąblach aniołów – do ciebie Jeruzalem w ramach stoję w gęstej pokrzywie wycieczki na brzegu purpurowego sznura i oczu
no i jestem widzisz jestem
nie miałem nadziei ale jestem
pracowicie uśmiechnięta smolista niema i wypukła
jakby z soczewek zbudowana na tle wklęsłego krajobrazu
między czarnymi jej plecami które są jakby księżyc w chmurze
a pierwszym drzewem okolicy jest wielka próżnia piany światła
no i jestem czasem było czasem wydawało się nie warto wspominać
tyka jej regularny uśmiech głowa wahadło nieruchome
oczy jej marzą nieskończoność ale w spojrzeniach śpią ślimaki
no i jestem mieli przyjść wszyscy jestem sam
kiedy już nie mógł głową ruszać powiedział jak to się skończy pojadę do Paryża
między drugim a trzecim palcem prawej ręki przerwa
wkładam w tę bruzdę puste łuski losów
no i jestem to ja jestem wparty w posadzkę żywymi piętami
tłusta i niezbyt ładna Włoszka na suche skały włos rozpuszcza
od mięsa życia odrąbana porwana z domu i historii
o przeraźliwych uszach z wosku szarfą żywicy uduszona
jej puste ciała woluminy są osadzone na diamentach
między czarnymi jej plecami a pierwszym drzewem mego życia
miecz leży wytopiona przepaść
Zbigniew Herbert, Mona Liza, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1998, s. 247‑249.
RL7ZVXXDsihpX
Zbigniew Herbert Mona Liza i powieszone mosty szedłem – przez wodospady schodów wiry morskich skrzydeł i barokowe niebo całe w bąblach aniołów – do ciebie Jeruzalem w ramach stoję w gęstej pokrzywie wycieczki na brzegu purpurowego sznura i oczu no i jestem widzisz jestem nie miałem nadziei ale jestem pracowicie uśmiechnięta smolista niema i wypukła jakby z soczewek zbudowana na tle wklęsłego krajobrazu między czarnymi jej plecami które są jakby księżyc w chmurze a pierwszym drzewem okolicy jest wielka próżnia piany światła no i jestem czasem było czasem wydawało się nie warto wspominać tyka jej regularny uśmiech głowa wahadło nieruchome oczy jej marzą nieskończoność ale w spojrzeniach śpią ślimaki no i jestem mieli przyjść wszyscy jestem sam kiedy już nie mógł głową ruszać powiedział jak to się skończy pojadę do Paryża między drugim a trzecim palcem prawej ręki przerwa wkładam w tę bruzdę puste łuski losów no i jestem to ja jestem wparty w posadzkę żywymi piętami tłusta i niezbyt ładna Włoszka na suche skały włos rozpuszcza od mięsa życia odrąbana porwana z domu i historii o przeraźliwych uszach z wosku szarfą żywicy uduszona jej puste ciała woluminy są osadzone na diamentach między czarnymi jej plecami a pierwszym drzewem mego życia miecz leży wytopiona przepaść. (Uzupełnij).
RDIJwfsJPm88L
Ćwiczenie 2
Wskaż elementy obrazu, które zostały opisane w wierszu Zbigniewa Herberta. Możliwe odpowiedzi: 1. oczy, 2. uśmiech, 3. tło, 4. typ kompozycji, 5. światło, 6. dłonie, 7. cera, 8. włosy, 9. sylwetka, 10. technika malarska
R1PRqZs2j4DNa
Ćwiczenie 3
Wybierz zdanie, które poprawnie opisuje postać mówiącą w wierszu Mona Liza. Możliwe odpowiedzi: 1. Często bywa w muzeum i lubi przyglądać się obrazowi Leonarda., 2. Od dawna chciał zobaczyć Monę Lisę, ale nie wierzył, że to marzenie się spełni., 3. Obiecuje sobie, że będzie często wracał do Paryża, by podziwiać obraz Leonarda.
R7Mg4X3vBgm05
Ćwiczenie 4
Dokończ zdanie. Postać mówiąca deprecjonuje dzieło Leonarda, ponieważ: Możliwe odpowiedzi: 1. widać w nim ponadczasowe piękno., 2. obraz nie ukazuje głębszej prawdy i prawdziwych przeżyć., 3. obraz jest świadectwem historii i ciągłości kultury
1
Ćwiczenie 5

Zredaguj w imieniu bohatera lirycznego wiersza Mona Liza opis jego wrażeń z muzeum. Zastosuj formę kartki z pamiętnika.

Rmax1dhst2tw2
Wykonaj ćwiczenie zgodnie z poleceniem.
RNZAweCnFqkTk
Ilustracje od lewej: Artur Sapeck, Gioconda paląca fajkę, 1887; Kazimierz Malewicz, Kompozycja z Moną Lisą, 1914; Marcel Duchamp, L.H.O.O.Q., 1919.
Źródło: domena publiczna.
Polecenie 1

Zapoznaj się z ilustracjami przedstawiającymi Monę Lisę i napisz, co sadzisz o takim przestawieniu bohaterki obrazu Leonarda da Vinci.

RSsnOJKMobFex
Wykonaj ćwiczenie zgodnie z poleceniem.
Polecenie 2

Napisz wypowiedź argumentacyjną na temat: 'Sztuka cenniejsza niż złoto'. Rozważ problem, odwołując się do:

  • Architektury włoskiego renesansu Kazimierza Ulatowskiego,

  • wybranej lektury obowiązkowej,

  • wybranych kontekstów.

Przedstaw również swoje zdanie i je uzasadnij. Twoja praca powinna liczyć
co najmniej 400 wyrazów.

R4fHGm2Yfytoa
(Uzupełnij).
Dla zainteresowanych

Więcej materiałów o sztuce i architekturze renesansu znajdziesz na stronie https://zpe.gov.pl/

Tematy lekcji:

Mistrzowie rzeźbiarskiego dłuta.

Tajemnice portretu.

Mistrzowie renesansu.

Portret renesansowy.

Korespondencja sztuk. Albrecht Dürer: Autoportret, Aleksander Wat, Przed weimarskim portretem Dürera.

Natura zwierciadłem boskiej harmonii świata, czyli o sztuce renesansu.

Miasto renesansowe, czyli o sztuce budowania.

Triumf piękna.

Z Włoch do Krakowa i Zamościa… polska architektura renesansowa.