Zwróć uwagę na tematykę strof od 1 do 5 i od 6 do 12.

Wiersz można podzielić na dwie części. Pierwsza, to opis najazdu tatarskiego, druga to napomnienia, krytyka i przestrogi dla szlachty.

Zwróć uwagę, jak podmiot liryczny zwraca się do rodaków. Pomoże ci w tym analiza zaimków i czasowników.

Podmiot liryczny w początkowych partiach wiersza bardzo ostro zwraca się do rodaków, surowo ich upomina: 
Wieczna sromota i nienagrodzona Szkoda, Polaku!,
Cny Lachu! [...] 
W ten sposób tworzy wyraźny dystans pomiędzy sobą a adresatem lirycznym. Stosuje zaimki: tobie, twoje. 
W kolejnych zwrotkach wiersza Kochanowski utożsamia się z rodakami i razem z nimi bierze odpowiedzialność za dopuszczenie do spustoszenia Podola. 
Stosuje czasowniki w 1 osobie liczby mnogiej: 
Wsiadamy? Czy nas półmiski trzymają?
Skujmy talerze na talery, skujmy,
A żołnierzowi pieniądze gotujmy.

Zwróć uwagę na zwroty w początkowych partiach wiersza, czasowniki i zakończenie utworu.

Polacy są zbiorowym adresatem utworu, określani w pierszej i siódmej zwrotce: Polaku, Lachu. W dalszej części wiersza wyrażeni za pomocą czasowników w 1. os. lm. (Wsiadamy, skujmy, gotujmy, nie damy, chowajmy) oraz przysłowia na temat narodowego charakteru Polaków:
Nową przypowieść Polak sobie kupi,
Że i przed szkodą, i po szkodzie głupi.

Zwróć uwagę na fragmenty wiersza, w których poeta mówi o zachowaniu Polaków wobec tureckiego zagrożenia.

Poeta krytykuje głupotę i lenistwo szlachty. Nie podoba mu się jej opieszałość w działaniu i brak mobilizacji, kiedy ojczyzna w potrzebie. Zamiłowanie do wystawnego życia, w obliczu najazdu wroga, uważa za godne potępienia.

Zwróć uwagę na fragmenty wiersza, w których poeta zachęca Polaków do działania wobec tureckiego zagrożenia.

Poeta nawołuje do gotowości bojowej, ofiarności i czujności. Podkreśla, że nie można przejść obojętnie wobec krzywdy wyrządzonej przez Turków i należy się zemścić. Zwraca uwagę na to, jak ważne jest płacenie podatków na wojsko i obronność.

Zwróć uwagę na fragmenty pieśni, w których poeta mówi o Turkach,  spustoszonej ziemi, o zhańbionych kobietach i dzieciach wziętych w jasyr.

Poeta wpływa na emocje czytelnika stosując:
wykrzyknienia: Polaku!, cny Lachu!, żal sie mocny Boże!, A nas nierządne, ach, nierządne, jedzą!, nie ustępuj kroku!, pieniądze gotujmy!, dajmy!
powtórzenia - Skujmy talerze na talery, skujmy Dajmy; a naprzód dajmy!
ekspresyjne słownictwo - wieczna sromota, nienagrodzona szkoda, ziemia spustoszona, pohaniec sprosny, niewierny Turczyn, psom bisurmańskim, psy zapuścił, piękne łanie, zbójce, nierządne, rozbójce wilcy, głupi.

Wyjaśnij, jak poeta rozumie pojęcie sławy. Zwróć uwagę na epitety towarzyszące temu pojęciu.

Sprawdź, czy twoja odpowiedź ma formę definicji oraz czy wynika z tekstu (m.in. wskazanie na różnicę pomiędzy zdobyciem rozgłosu a zasłużeniem na „dobrą” sławę, związaną z pozytywną oceną dokonań człowieka).

Zwróć uwagę na opisane w strofach 4. i 5. różne typy predyspozycji oraz związane z nimi drogi życiowe. Scharakteryzuj wskazane przez poetę postawy życiowe.

Sprawdź, czy twoja odpowiedź uwzględnia trzy sposoby zdobycia sławy (sprawowanie władzy, obrona ojczyzny, uczenie dobrych obyczajów).

Motywy wanitatywne są związane z kwestią przemijania i marnością wartości ziemskich. Zwróć uwagę na wskazanie w tekście dwóch rodzajów potrzeb: niższych (biologicznych) oraz wyższych. Sformułuj wnioski dotyczące wartości związanych z tymi dwoma porządkami.

Sprawdź, czy twoja odpowiedź wskazuje na odrzucenie wartości doczesnych i epikurejskiego hedonizmu (egoizmu, prywaty itd.).

Pamiętaj o miejscu człowieka w hierarchii ziemskich bytów i o tym, że człowiek został stworzony przez Boga na jego podobieństwo.

Sprawdź, czy twoja odpowiedź wskazuje na związek przekonań poety z ideami humanizmu i antropocentryzmu.