Wpływ górnictwa na środowisko przyrodnicze

Górnictwo, jako jedna z kluczowych gałęzi przemysłu, odgrywa istotną rolę w rozwoju gospodarczym, ale jednocześnie ma duży wpływ na środowisko naturalne. Proces wydobywania surowców wiąże się z ingerencją w strukturę Ziemi, krajobraz oraz lokalne ekosystemy. Eksploatacja surowców mineralnych powoduje:

• Zanieczyszczenie wód i gleb: Podczas wydobycia do środowiska trafiają metale ciężkie (np. kadm, ołów, rtęć), siarczany, chlorki, które zagrażają zdrowiu ludzi i ekosystemom.

• Zmiany krajobrazu: Górnictwo powoduje największe deformacje przez osiadanie gruntu nad wyrobiskami, powstawanie niebezpiecznych pęknięć, zapadlisk i osuwisk. Dochodzi do zniszczeń budynków i infrastruktury. Wyrobiska, zwałowiska, zapadliska i sztuczne wzniesienia trwale zmieniają rzeźbę terenu.

• Obniżenie poziomu wód gruntowych i zmiany stosunków wodnych: Odwadnianie kopalń powoduje zanik wód w studniach, rzekach czy stawach, co prowadzi do wysychania okolicznych terenów.

• Emisja pyłów i zanieczyszczeń powietrza: Efekt to wzrost zachorowań na choroby układu oddechowego i ogólne pogorszenie jakości życia mieszkańców regionów przemysłowych.

• Wpływ na florę i faunę: Defragmentacja i niszczenie siedlisk, wyginięcie części gatunków i zaburzenia ekosystemów.

• Hałas i wibracje: Wielkoskalowe prace wydobywcze i przewóz urobku generują hałas oraz drgania, które oddziałują na ludzi i zwierzęta

R3OL4RN1X1N5U

Ilustracja przedstawia hałdę odpadów pokopalnianych w Rydułtowach. Jest to góra w kształcie stożka. Na pierwszym planie znajdują się liny szybu kopalnianego.

R17ETQPXT2RBS

Na zdjęciu jest szeroki i głęboki lej w ziemi.

Rekultywacja

Co jeśli działalność wydobywcza jest już zakończona, ale trwale zmieniła środowisko przyrodnicze? Wtedy zachodzi potrzeba rekultywacji takich terenów. Jest to – podobnie jak rewitalizacja – nowy sposób zagospodarowania terenów i zmiana jego funkcji, jednak w rekultywacji kluczową sprawą jest to, że zachodzi ona na terenach niezabudowanych. Według definicji rekultywacja:

• oznacza zmianę dotychczasowej funkcji na cele rolnicze, leśne, komunalne, rekreacyjne.

Rekultywacja terenów pogórniczych

Obowiązek rekultywacji obszarów przekształconych w wyniku działalności wydobywczej, która stała się przyczyną utraty ich wartości użytkowej, wynika z ustawy Prawo geologiczne i górnicze.

Rekultywacji poddawane są nie tylko tereny po wydobyciu – są to również gleby czy zbiorniki wodne, które często w wyniku działalności przemysłowej zostają zanieczyszczone np. metalami ciężkimi.

Rekultywacja terenów górniczych – przykłady

Rekultywacja terenów pogórniczych w Polsce obejmuje szereg kompleksowych działań – od zabezpieczenia i przekształcania zwałowisk, przez odtwarzanie lasów i łąk, aż po powstawanie sztucznych jezior. Stopniowo przywracana jest bioróżnorodność, wzrasta atrakcyjność krajobrazowa, a dawne wyrobiska stają się ważnymi miejscami dla ludzi oraz przyrody.

Przykłady rekultywacji pogórniczej w Polsce:

RS7BVM63E9THV

Zdjęcie przedstawia stok narciarski, na którym leży śnieg i na którym znajduje się kilku narciarzy. Nad stokiem jest wyciąg krzesełkowy. Stok jest dosyć łagodny.

R1TKSEKU11CQD

Zdjęcie przedstawia rozległą kopalnię odkrywkową. Teren kopalni jest położony w obniżeniu terenu. Ma liczne tarasy ciemnego koloru.

R147XZMO9DMZ9

Panorama wyrobiska Kopalni Węgla Brunatnego Turów na Dolnym Śląsku, z widocznymi rekultywowanymi terenami, fragmentem odkrywki i zabudowaniami Elektrowni Turów, na tle pagórkowatego krajobrazu.

R1DHA8VN3SHT6

Jezioro Turkusowe pod Koninem, zlokalizowane na terenie dawnej kopalni węgla brunatnego, to przykład skutecznej rekultywacji terenu poeksploatacyjnego w Polsce. Zdjęcie przedstawia charakterystyczny turkusowy kolor wody otoczony przez zieleń i młode ekosystemy.

R7R4SS9N3LX6A

Zespół przyrodniczo‑krajobrazowy Żabie Doły – widok na kompleks stawów, zielone wyspy i otaczające szuwary, przykład poprzemysłowego krajobrazu zdominowanego przez mokradła.