R18uOY2neCrED
Ćwiczenie 1
Wskaż trzy prawdziwe właściwości izotopu plutonu‑238, które powodują, że jest on wykorzystywany w radioizotopowych generatorach termoelektrycznych montowanych w sondach i łazikach kosmicznych. Możliwe odpowiedzi: 1. Pluton‑238 jest silnym emiterem promieniowania gamma, które łatwo wydostaje się na zewnątrz modułu paliwowego., 2. Czas połowicznego zaniku plutonu‑238 jest dostatecznie długi, aby zapewnić wieloletnie działanie generatora., 3. Pluton‑238 jest emiterem promieniowania alfa, które jest silnie absorbowane przez materię., 4. Czas połowicznego zaniku plutonu‑238 jest krótki, dzięki czemu zachodzi duża liczba przemian promieniotwórczych w jednostce czasu., 5. Pluton‑238 jest emiterem promieniowania beta, które podczas zatrzymywania w metalowych osłonach wytwarza dodatkowo promieniowanie hamowania., 6. Pluton‑238 jest tani w otrzymywaniu., 7. Pluton‑238 nie wymaga dodatkowych, grubych osłon.
Ćwiczenie 2
RbH4lCf7CgZ1z
Przemiana alfa polega na spontanicznej emisji cząstki alfa z jądra atomowego.

W przemianie alfa, tak jak w reakcjach jądrowych, spełniona jest zasada zachowania ładunku oraz zasada zachowania liczby nukleonów. Oznacza to, że w wyniku emisji cząstki alfa (indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, indeks górny, cztery, koniec indeksu górnego, alfa) jądro X o liczbie masowej A i liczbie atomowej Z ulega przemianie w jądro Y o liczbie masowej A, minus, cztery i liczbie atomowej Z, minus, dwa, co możemy zapisać schematycznie w postaci
indeks dolny, Z, koniec indeksu dolnego, indeks górny, A, koniec indeksu górnego, X, strzałka w prawo, indeks dolny, Z, minus, dwa, koniec indeksu dolnego, indeks górny, A, minus, cztery, koniec indeksu górnego, Y, plus, indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, indeks górny, cztery, koniec indeksu górnego, alfa .
W wyniku emisji cząstki alfa jądro plutonu‑238 indeks dolny, dziewięćdziesiąt cztery, koniec indeksu dolnego, indeks górny, dwieście trzydzieści osiem, koniec indeksu górnego, P u ulega przemianie w jądro pewnego izotopu uranu (U). Określ liczby masową i atomową powstałego jądra uranu. 1. pierwszy_poprawny, 2. drugi_poprawny, 3. trzeci_niepoprawny1. pierwszy_poprawny, 2. drugi_poprawny, 3. trzeci_niepoprawnyU
Rr7lFbM3TDMDe
Ćwiczenie 2
Ćwiczenie alternatywne. Zaznacz odpowiedź poprawną. Które z wymienionych zjawisk nie jest rozpadem promieniotwórczym? Możliwe odpowiedzi: 1. Przemiana alfa, 2. Przemiana beta plus, 3. Przemiana beta minus, 4. Emisja elektronu z powłoki walencyjnej atomu w wyniku zjawiska fotoelektrycznego zewnętrznego
Ćwiczenie 3
R11gxpC6I7cH6
Energia wyzwolona w przemianie alfa jądra plutonu‑238 wynosi 5,6 MeV (megaelektronowoltów), gdzie 1 MeV = 106 eV. Ile wynosi ta energia wyrażona w dżulach? Przyjmij, że 1 eV = 1,6 · 10-19 J. Odpowiedź: Energia wyzwolona w przemianie alfa wynosi Tu uzupełnij · 10Tu uzupełnij J.
Ćwiczenie 4
RtxmzLPVIQQOV
W niektórych amerykańskich prototypach RTG zbudowanych w latach 50 XX wieku oraz w niektórych konstrukcjach radzieckich jako paliwa użyto polonu‑210 (210Po). Gęstość mocy tego radioizotopu wynosi 140 W/g (watów na gram materiału), czyli prawie 250 razy więcej niż gęstość mocy pluton‑238. Polon‑210 jest emiterem promieniowania alfa i podobnie jak pluton‑238 nie wymaga grubych osłon. Niestety, czas połowicznego zaniku polonu‑210 wynosi 138 dni, co dyskwalifikuje go jako paliwo w RTG dla sond i łazików kosmicznych o długim czasie eksploatacji.
Energia uwalniana w przemianie alfa jądra polonu‑210 wynosi 8,7 · 10-13 J. Oblicz, ile rozpadów na sekundę zachodzi w jednym gramie czystego polonu‑210? Odpowiedź: W jednym gramie polonu‑210 zachodzi Tu uzupełnij · 10Tu uzupełnij rozpadów na sekundę.
Ćwiczenie 5
R6tybonVJ8Xls
Aktywność promieniotwórcza jest wielkością fizyczną informującą o liczbie przemian promieniotwórczych zachodzących w próbce w czasie jednej sekundy. Jednostką aktywności jest bekerel, Bq. Aktywność 1 Bq oznacza, że w próbce zachodzi średnio 1 przemiana promieniotwórcza w czasie 1 sekundy.
Oblicz aktywność 0,5 kg plutonu‑238, jeżeli jeden gram tego radioizotopu ma aktywność 0,6 TBq (terabekereli), gdzie 1 TBq = 1012 Bk. Odpowiedź: Aktywność próbki wynosi Tu uzupełnij TBq.
Ćwiczenie 6
RhVGqZTGIMaBN
Czas połowicznego zaniku T indeks dolny, jeden / dwa, koniec indeksu dolnego, to czas, w którym liczba nietrwałych obiektów w próbce malej o połowę. Czas połowicznego zaniku jest wielkością charakterystyczną dla danego radioizotopu i nie zależy od czynników zewnętrznych. Dla plutonu‑238 T indeks dolny, jeden / dwa, koniec indeksu dolnego = 87,7 lat. Po jakim czasie rozpadowi ulegnie 75% jąder plutonu‑238 w próbce? Odpowiedź: Po czasie Tu uzupełnij lat 75% jąder plutonu‑238 w próbce ulegnie rozpadowi.
Ćwiczenie 7

Stront‑90 (Indeks górny 90Sr) był używany w radioizotopowych generatorach termoelektrycznych montowanych w latarniach morskich i nadajnikach w czasach Związku Radzieckiego. Stront‑90 jest emiterem promieniowania beta, a jego czas połowicznego zaniku T1/2 = 28,8 lat. Na rysunku przedstawiono jak aktywność źródła strontu‑90 A(t) wyrażona w jednostkach aktywności początkowej A0 zmienia się w czasie.

RZIAQarIKNjZR
Aktywność źródła strontu‑90 A(t) wyrażona w jednostkach aktywności początkowej A0 w funkcji czasu.
Źródło: Politechnika Warszawska Wydział Fizyki, licencja: CC BY 4.0. Licencja: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.pl.
RqQFeT2jW9nEa
Aktywność źródła strontu‑90 spada o 25% po około: Możliwe odpowiedzi: 1. 5 latach., 2. 12 latach., 3. 27 latach.
RAOOfdlljgXb9
Ćwiczenie 7
Ćwiczenie alternatywne. Zaznacz odpowiedź poprawną: Okres połowicznego rozpadu pierwiastków promieniotwórczych jest to czas, po którym połowa jąder znajdujących się w radioaktywnej próbce ulegnie rozpadowi. Jeżeli pewna próbka złożona jest w pierwiastka, którego okres połowicznego rozpadu wynosi jeden rok, to po dwóch latach energia promieniowania próbki: Możliwe odpowiedzi: 1. Wzrośnie czterokrotnie, 2. Wzrośnie dwukrotnie, 3. Nie zmieni się, 4. Zmaleje dwukrotnie, 5. Zmaleje czterokrotnie
Ćwiczenie 8
R1CTR0fiRoy9O
Czas połowicznego zaniku T indeks dolny, jeden / dwa, koniec indeksu dolnego, to czas, w którym liczba nietrwałych obiektów w próbce malej o połowę. Czas połowicznego zaniku jest wielkością charakterystyczną dla danego radioizotopu i nie zależy od czynników zewnętrznych. Liczbę nietrwałych obiektów w próbce po czasie t, większy równy, zero można opisać funkcją:
N nawias t zamknięcie nawiasu, równa się, N indeks dolny, zero, koniec indeksu dolnego, nawias początek ułamka, jeden, mianownik, dwa, koniec ułamka, zamknięcie nawiasu indeks górny, początek ułamka, t, mianownik, T indeks dolny, jeden / dwa, koniec indeksu dolnego, koniec ułamka, koniec indeksu górnego, przecinek
gdzie N indeks dolny, zero, koniec indeksu dolnego to początkowa liczba nietrwałych obiektów, np. atomów danego radioizotopu.
Sonda Voager 1 została wystrzelona w przestrzeń kosmiczną 5 września 1977 roku. Sonda jest zasilana przez trzy radioizotopowe generatory termoelektryczne, w których paliwem jest pluton‑238 o czasie połowicznego zaniku T indeks dolny, jeden / dwa, koniec indeksu dolnego = 87,7 lat. Oblicz, jaki procent plutonu‑238 został już zużyty na zasilanie sondy na dzień 5 września 2020 roku. Odpowiedź: Zużyte zostało Tu uzupełnij% plutonu‑238.