Historia starożytnej Grecji
Nihil difficĭleNihil difficĭle: Wielka Kolonizacja Grecka
Termin „Wielka Kolonizacja” został ukuty przez historyków dla odróżnienia od wcześniejszego ruchu migracyjnego z czasów Wieków CiemnychWieków Ciemnych, podczas którego Grecy opanowali wybrzeża Azji Mniejszej. Migracja, która rozpoczęła się ok. 770 r. p.n.e. i trwała przez 200 lat, zyskała miano „wielkiej” nie tylko z powodu większej liczby uczestników i zasięgu wypraw, ale przede wszystkim ze względu na dalekosiężne skutki. W jej wyniku kultura grecka rozkwitła w całym basenie Morza Śródziemnego.
Zapoznaj się z materiałem dotyczącym zakładania kolonii przez starożytnych Greków, a następnie wykonaj ćwiczenie.
Przyczyny kolonizacji
- Nazwa kategorii: Przyczyny Wielkiej Kolonizacji Greckiej
- Nazwa kategorii: poszukiwanie nowych dróg handlowych
- Nazwa kategorii: import potrzebnych surowców do polis
- Nazwa kategorii: zubożenie mieszkańców polis
- Nazwa kategorii: przeludnienie
- Nazwa kategorii: brak ziemi
- Nazwa kategorii: zadłużenie Koniec elementów należących do kategorii zubożenie mieszkańców polis
- Nazwa kategorii: chęć pozbycia się z państwa miasta niepożądanych jednostek Koniec elementów należących do kategorii Przyczyny Wielkiej Kolonizacji Greckiej
- Elementy należące do kategorii Przyczyny Wielkiej Kolonizacji Greckiej
- Elementy należące do kategorii zubożenie mieszkańców polis
Ilustracja interaktywna prezentuje nazwy skolonizowanych miast, ich położenie geograficzne oraz charakterystykę zasobów naturalnych.
Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D1GGSB9AR
Mapa interaktywna zatytułowana „Wielka Kolonizacja”. Po naciśnięciu białego trójkąta na szarym tle otwiera się mapa oraz panel boczny. Na mapie lądy podpisane czarnymi literami, zaznaczone są na szaro; morza: Czarne, Adriatyckie i Śródziemne, podpisane niebieskimi literami zaznaczone są na biało. Miasta oraz kolonie wyróżniono punktami, a ważne miejsca strzałkami oraz czerwono‑białymi znacznikami. W panelu bocznym umieszczono interaktywne napisy Kyme, Kyrene, Sycylia, Chalkidike, Marsylia, Morze Czarne. Po naciśnięciu napisu Kyme pojawią się opis dotyczący historii Kyme. Treść: „Około 750 r. p.n.e. Grecy rozpoczęli kolonizację od najbardziej oddalonych ziem na krańcach znanego im świata - położonej na stałym lądzie nad Zatoką Neapolitańską Kyme i Pithekussai, leżącej na wyspie Ischia. Celem założenia Kyme było zaopatrywanie miast eubejskich w surowce oraz pośrednictwo w handlu. Kyme dysponowała naturalnym portem i wyniosłym akropolem, na Pithekussai znajdowało się między innymi centrum metalurgiczne. W dalszej kolejności założono Rhegion (Reggio di Calabria) na italskim wybrzeżu Cieśniny Messyńskiej, na Korkyrze, zaś w latach 735 - 729 powstały kolonie na Sycylii (między innymi Naksos - Taormina, Katane – Catania i Syrakuzy). Kymejczycy założyli w pobliżu Wezuwiusza Nowe Miasto (Neapolis, Neapol), które kontynuowało greckie tradycje jeszcze w czasach cesarstwa rzymskiego. W praktyce kolonizacja Italii przez Greków zakończyła się pod koniec VII w. p.n.e.” Poniżej tekstu znajduje się fotografia zatytułowana Atena z Kyme. Na fotografii znajduje się płaskorzeźba ukazująca popiersie kobiety, wykonaną z jasnobrązowego kamienia. Kobieta ma długie włosy i koronę. Po naciśnięciu napisu Kyrene pojawią się historia kolonizacji tego miasta. „Kyrene została skolonizowana przez mieszkańców Thery w 632 r. p.n.e., którzy pod wpływem wieloletniej suszy zdecydowali się wysłać do Libii jednego z każdej dwójki braci w rodzinach w poszukiwaniu żyznej ziemi. Kyrene z czasem rozrosła się i zakładała własne kolonie na wyżynie Kyrenaiki. Specjalnością Kyrene była roślina zwana silphion, która miała właściwości lecznicze, używana była także jako przyprawa”. Pod tekstem znajduje się fotografia przedstawiająca ruiny Kyrene. Na fotografii znajdują się ruiny miasta ukazane ze znacznej odległości. Otaczają je tereny zielone. Tło stanowi dalsza panorama oraz błękitne niebo. Po naciśnięciu napisu: Sycylia ukazuje się tekst z historią kolonizacji Sycylii. „Kolonizacja Sycylii zapoczątkowała Megara już około 750 r. p.n.e. zakładając Megarę Heblaję na wschodnim wybrzeżu. Jako że Sycylia była atrakcyjna dla Greków ze względu na swoje żyzne gleby, w latach 734 - 729 Chalkis założyła Naksos (Taormina), Katane, Leontinoi i Zankle (Messina). W 733 r. z inicjatywy Koryntu powstały Syrakuzy, Koryntyjczycy zajęli też Korkyrę. W ciągu 150 lat Grecy zajęli wschodnie, południowe i część północnego wybrzeża wyspy”. Fotografia przedstawia ruiny greckiego teatru. Po prawej stronie znajduje się scena z ruinami budynku teatralnego, zaś po lewej wydzielony półkolisty plac, za którym wznosi się widownia o schodkowatej konstrukcji. Budowla ma kształt półkola. Tło stanowi błękitne niebo. Po naciśnięciu napisu Chalkidike pojawia się historia miasta. Treść: „Chalkis kolonizowała w pobliżu wybrzeża Tracji półwysep, do dziś noszący jej imię. Znajdowała się tam także kolonia Eretrii. Największym miastem Chalkidike było Olynthos, którego chora zajęła większość półwyspu. Trudniej było kolonizować wybrzeże Tracji z powodu oporu stawianego przez miejscową ludność. Kolonie w Chalkidike i Tracji dostarczały do Grecji drewno i smołę dla rosnącej w siłę floty.” Fotografia przedstawia bardzo zniszczoną budowlę. Pozostałości stanowią jedynie wystające płyty kamienne prowadzące do zrujnowanych murów. W oddali, na drugim planie znajdują się zielone drzewa oraz krzewy. Po naciśnięciu napisu Marsylia pojawia się historia miasta i jego mieszkańców. Treść: „Około 600 r. p.n.e. mieszkańcy Phokai w Jonii założyli najdalszą kolonię grecką na zachodzie, przy ujściu rzeki Rodan - Massalię (Marsylia). Dzięki swojemu położeniu stała się ona wielkim miastem, stanowiła węzeł komunikacyjny prowadzący w głąb kontynentu aż do Kornwalii, gdzie znajdowały się największe złoża cyny w Europie”. Fotografia przedstawia fragmenty niskiego jasnego muru na tle zielonej trawy. Drugi plan stanowią współczesne zabudowania. Po naciśnięciu napisu Morze Czarne wyświetla się historia kolonizacji Greków na ziemiach położonych nad Morzem Czarnym. Treść: „Po podbojach na zachodzie Grecy zwrócili swoje oczy na północ. W końcu VIII w. p.n.e. rozpoczęła się kolonizacja ziem położonych nad Morzem Czarnym, w której prym w czasach późniejszych wiódł Milet. Początkowo Greków wabiły złoża minerałów - złoto Kolchidy, czy żelazo Pontu i Wyżyny Armeńskiej. Później jednak przyciągało Hellenów bogactwo ryb, z którym nie mogło konkurować Morze Egejskie. Suszone i solone ryby stały się głównym towarem eksportowym, w późniejszym okresie (VI w. p.n.e.) dołączyły do tego zboża z terenów dzisiejszej Ukrainy”. Na fotografii znajduje się niewysoki kopiec pokryty trawą. Przed nim na kamiennym murku ustawiono poziome płyty. Na niektórych znajdują się fragmenty płaskorzeźb.
Zakładanie kolonii
Prezentacja przedstawia proces zakładania kolonii przez starożytnych Greków.
Skutki kolonizacji
W wyniku wielkiej kolonizacji powstało ok. 200 nowych poleis, a obszar zajmowany przez Greków się podwoił. Zakładanie nowych osad miało przynieść zamożność HelladzieHelladzie – i tak się stało. Nowe i liczne szlaki handlowe stymulowały produkcję, a wielość rynków zbytu sprawiała, że rzemieślnicy z łatwością znajdowali kupców na swoje wyroby. Fragmenty waz greckich wyprodukowanych w tym okresie, znajdowane wszędzie w basenie Morza Śródziemnego, dowodzą niezwykłej mobilności Greków. To nie przypadek, że w epoce kolonizacji w świecie greckim pojawiła się moneta, której użycie znacznie ułatwiało dokonywanie transakcji handlowych.
O starożytnych kontaktach handlowych przeczytasz w module: Życie społeczne i gospodarcze, w rozdziale zatytułowanym Starożytny marketing: czym handlowali Grecy i Rzymianie.
Wraz z Grekami w różnych zakątkach pojawiała się także kultura grecka. Była ona niezwykle atrakcyjna dla miejscowych elit, które za wyznacznik statusu uznawały posiadanie w swoich domach greckich produktów: wina, oliwek, ceramiki, wyrobów luksusowych. W dalszej kolejności prowadziło to do naśladowania greckiego stylu życia i zwyczajów. W efekcie wiele ludów tubylczych, zwłaszcza w Italii i na Sycylii, zhellenizowało sięzhellenizowało się. Z kolei dla samych Greków była to lekcja tożsamości: dzięki zintensyfikowanym na nieznaną dotąd skalę kontaktom z innymi ludami, wykształcili w sobie poczucie odrębności wobec obcych, których nazywali barbarzyńcami (gr. barbaros), i poczucie wspólnoty panhelleńskiejpanhelleńskiej, która przekraczała granice ojczystej polis , a niekiedy nawet jej interesy.
Słownik łacińsko‑polski
nic trudnego
Słownik pojęć
sg. apoikia; tak Grecy nazywali założone przez siebie kolonie od VIII do VI wieku p.n.e.
sg. emporion; Grecy nazywali tak część miasta wydzieloną dla handlu z obcymi. Później terminem tym określano handlową część miasta związaną z portem.
starożytna nazwa Grecji, używana przez samych Greków, którzy nazywali siebie Hellenami. Nazwa ta wywodzi się od plemienia Hellenów, które pierwotnie zamieszkiwało południową Tesalię, a następnie rozprzestrzeniło się na inne obszary Grecji.
uleganie wpływom kultury greckiej. Najwyższą formą hellenizacji było przyjęcie nie tylko zwyczajów i wierzeń greckich, ale także rezygnacja z używania języka rodzimego na rzecz greckiego.
współcześnie Korfu; górzysta wyspa grecka, położona w północnej części Morza Jońskiego, u wybrzeży Albanii. W VIII w. p.n.e. skolonizowana przez Koryntian.
starogr. metropolis, pl. metropoleis, miasto matka, od meter - matka, pōlis - miasto; w starożytnej Grecji miasto będące ojczyzną kolonizatorów, a co za tym idzie „matką” nowo założonego miasta.
z gr. pan – wszystko; Hellas – Hellada, określenie starożytnej Grecji, wspólny wszystkim Grekom.
starogr. polis, pl. poleis, w starożytnej Grecji termin określający niezależną wspólnotę obywateli, zwłaszcza państwo‑miasto, które było jednocześnie jednostką polityczną i społeczną.
okres w historii starożytnej Grecji, trwający od upadku kultury mykeńskiej (XII?XI w. p.n.e.) do początku epoki archaicznej (IX/VIII w. p.n.e, podczas którego zaszły w świecie greckim zasadnicze zmiany, które zadecydowały o kształcie klasycznej cywilizacji greckiej. Określenie ciemne wiąże się z bardzo skromnym (w porównaniu z wcześniejszym i późniejszym okresem) zasobem źródeł archeologicznych i całkowitym brakiem źródeł pisanych.
tocząca się na początku V w. p.n.e. wojna między Atenami a Spartą o hegemonię nad całą Grecją.