I_P_W02_M04 Przykłady usług w sieci Internet
Poczta elektroniczna (ang. e‑mail) to usługa sieciowa umożliwiająca przesyłanie wiadomości tekstowych, grafik oraz multimediów za pośrednictwem internetu. Dzięki takim zaletom jak szybkość i niezawodność w dużej mierze zastąpiła tradycyjną korespondencję. Wiadomości e‑mail pozwalają błyskawicznie wymieniać dokumenty, raporty czy powiadomienia - nie musimy już czekać kilku dni na przesłanie faktury od księgowej czy potwierdzenia zamówienia ze sklepu internetowego.
Aby korzystać z poczty elektronicznej, potrzebne jest konto użytkownika na serwerze pocztowym wybranego operatora. Takie konto może założyć każda osoba korzystająca z internetu; zazwyczaj jest ono bezpłatne, choć trzeba liczyć się z tym, że podczas korzystania z usługi mogą być wyświetlane reklamy.
Z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że masz już własne konto poczty elektronicznej, ponieważ obecnie adres e‑mail często pełni rolę identyfikatora (loginu) w wielu usługach i serwisach, takich jak portale społecznościowe czy sklepy internetowe. Istnieją także całe zestawy usług, do których dostęp uzyskujemy dzięki jednemu adresowi e‑mail. Dobrym przykładem jest konto Google - pozwala ono logować się nie tylko do poczty, lecz także do serwisu YouTube, internetowych edytorów tekstu czy galerii zdjęć.
Konto pocztowe nie musi być zakładane u zewnętrznych dostawców. Duże firmy i instytucje utrzymują własne serwery pocztowe, za których poprawne działanie odpowiadają administratorzy sieci.
Budowa adresu e‑mailowego i korzystanie z poczty
Każdy adres e‑mailowy ma podobną strukturę i składa się z trzech elementów:
nazwy użytkownika – jest to unikatowy identyfikator (nazwa), którą każdy użytkownik usługi ma w danej domenie;
symbolu @ (potocznie zwanego „małpą”) – rozdziela on nazwę użytkownika i nazwę domeny;
domeny usługodawcy – adres domenowy dostawcy usługi, np. wp.pl lub gmail.com.
Zaprezentowana struktura adresu e‑mailowego gwarantuje, że każdy użytkownik usługi pocztowej ma niepowtarzalny adres.
Korzystać z poczty elektronicznej można na dwa sposoby:
za pośrednictwem strony WWW udostępnionej przez operatora usługi – mówimy wówczas o usłudze webmail,
używając oprogramowania pocztowego, zwanego klientem poczty, takiego jak Mozilla Thunderbird lub Microsoft Outlook.
Zaletą pierwszej metody jest to, że użytkownik poczty nie musi instalować zewnętrznego oprogramowania, a dodatkowo dostęp do usługi uzyskuje z każdego urządzenia podłączonego do internetu.
Z kolei drugi wariant pozwala m.in. na pobranie poczty na lokalny dysk twardy, a w przypadku użycia protokołu POP3 możliwe jest przeglądanie pobranych wcześniej wiadomości bez dostępu do internetu. Ten sposób korzystania z poczty świetnie sprawdza się w firmach i instytucjach – codziennie wysyła się i odbiera tam setki wiadomości. Poza tym klient poczty elektronicznej oferuje często dodatkowe funkcje, takie jak terminarz.
Obydwa sposoby korzystania z poczty można łączyć. Przykładowo, używając własnego komputera uruchamiamy klienta poczty elektronicznej, natomiast poza domem logujemy się na konto pocztowe za pośrednictwem strony WWW usługodawcy.
Protokoły pocztowe i podstawy działania usługi e‑mail
W systemach poczty elektronicznej stosowane są dwa współpracujące protokoły warstwy aplikacji. Protokół SMTP (ang. Simple Mail Transfer Protocol) odpowiada za wysyłanie wiadomości, natomiast protokoły POP3 (ang. Post Office Protocol) i IMAP (ang. Internet Message Access Protocol) służą do ich odbierania.
Wszystkie te protokoły są ściśle powiązane z aplikacjami oraz procesami działającymi zarówno po stronie klienta poczty (gdzie tworzone i odbierane są wiadomości), jak i na serwerze pocztowym. Do najważniejszych procesów należą:
MUA (ang. Mail User Agent);
MTA (ang. Mail Transfer Agent);
MDA (ang. Mail Delivery Agent).
Proces MUA działa na urządzeniu klienckim, natomiast pozostałe dwa, czyli MTA oraz MDA, na serwerach pocztowych.
Uproszczony proces przesyłania wiadomości pocztowych z wykorzystaniem agentów wygląda następująco:
1. Użytkownik tworzy wiadomość i za pomocą procesu MUA przekazuje ją do serwera poczty i procesu MTA działającego na tym serwerze.
2. Proces MTA analizuje nagłówek wiadomości (m.in. po to, by określić adresata) i sprawdza, czy użytkownik do którego wiadomość jest kierowana, znajduje się na jego liście użytkowników.
3. Jeśli adresat znajduje się na liście, proces MTA przekazuje wiadomość procesowi MDA, który odpowiedzialny jest za dostarczenie listu do adresata.
4. Jeśli adresat wiadomości nie ma konta na serwerze, na którym działa proces MTA, przekazuje on wiadomość procesowi MTA uruchomionemu na innym serwerze – tym, na którym konto adresata istnieje.
5. Serwer ten przekazuje wiadomość procesowi MDA, a ten dostarcza wiadomość adresatowi.
Domyślnie protokoły poczty elektronicznej nie stosują szyfrowania komunikacji, ale mogą być łączone z omówionymi w poprzednim e‑materiale mechanizmami szyfrowania SSL w celu zabezpieczenia komunikacji przed podsłuchem.
Jak każde protokoły warstwy aplikacji, również protokoły pocztowe mają przypisane indywidualne identyfikatory (numery portów). Porty, na których działają protokoły poczty elektronicznej, pokazuje tabela:
Protokół | Numer portu |
|---|---|
SMTP | 25 |
POP3 | 110 |
IMAP | 143 |
szyfrowany SMTP (+SSL) | 465 lub 587 |
szyfrowany POP3 (+SSL) | 995 |
szyfrowany IMAP (+SSL) | 993 |