R15S63STLLP36
Grafika przedstawia namalowane kredkami cyfry w różnych kolorach oraz różnej wielkości.

I_P_W14_M06_C++ Systemy liczbowe

Źródło: Gerald, dostępny w internecie: pixabay.com, domena publiczna.

Systemy pozycyjne – zasady zapisywania liczb

W systemie pozycyjnym liczbę zapisujemy jako ciąg cyfr. Każda z nich jest mnożnikiem odpowiadającej jej wagi. Należy pamiętać, że:

  • waga jest równa podstawie systemu podniesionej do odpowiedniej potęgi;

  • wykładnik potęgi, do której podnosi się podstawę, jest równy pozycji zajmowanej przez cyfrę w liczbie;

  • cyfry znajdujące się przed przecinkiem liczymy od strony prawej do lewej (zaczynając od wartości 0 i dla kolejnych cyfr zwiększając ją o 1);

  • cyfry znajdujące się po przecinku liczymy od strony lewej do prawej (zaczynając od wartości -1 i zmniejszając ją o 1 dla kolejnych cyfr);

  • podstawą systemu może być dowolna liczba (w stosowanym powszechnie systemie dziesiętnym jest nią 10);

  • w systemie binarnym podstawą jest liczba 2;

  • od podstawy systemu zależy liczba wykorzystywanych w nim symboli;

  • w systemie dziesiętnym używa się cyfr 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9;

  • w systemie binarnym wykorzystuje się cyfry 0 oraz 1;

  • w systemie szesnastkowym używane są symbole 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, A, B, C, D, E, F;

  • za pomocą systemu pozycyjnego możemy zapisywać również ułamki (wykładniki potęg, do których podnosi się podstawę systemu, są wówczas ujemne);

  • liczby zapisane w systemie innym niż dziesiętny oznaczamy za pomocą dolnego indeksu, którego wartość odpowiada podstawie systemu, przykładowo, jako ciąg 1100101110Indeks dolny (2);

  • wartością liczby o reprezentacji {xIndeks dolny i xIndeks dolny i‑1 ... xIndeks dolny 1 xIndeks dolny 0, xIndeks dolny -1xIndeks dolny -2...}Indeks dolny (beta) Indeks dolny koniec jest: xiβi+xi1βi1++x1β1+x0β0+x1β1+x2β2

Przykład 1

Obliczmy wartość liczby 24,12Indeks dolny (10)

24,12(10)=2101+4100+1101+2102==20+4+0,1+0,02