Organy roślinne
Eksperymentuj i odkrywaj
Barwienie tkanek roślinnych zielenią trwałą i safraniną jest jedną z podstawowych technik stosowanych w badaniach anatomicznych roślin.
Przygotowanie roztworu barwiącego
Dodaj 20 mg safraniny w proszku do zlewki o pojemności 100 ml.
Wlej 20 ml wody destylowanej do zlewki i przez ciągłe mieszanie przygotuj 0,1‑procentowy roztwór barwiący safraniny.
Przenieś 20 mg zieleni trwałej do innej zlewki o pojemności 100 ml.
Dodaj do niej 20 ml wody destylowanej i przygotuj 0,1‑procentowy roztwór barwiący.
Przefiltruj oba roztwory barwiące.
Przebieg barwienia
Zanurz skrawki w 0,1‑procentowym roztworze zieleni trwałej na 5–10 minut.
Przepłucz szkiełka 0,1‑procentowyn kwasem octowym przez 10–15 sekund.
Zanurz szkiełka w 0,1‑procentowym roztworze safraniny na 20–30 minut.
Wypłucz barwniki wodą destylowaną i obserwuj preparat w mikroskopie.
Wynik barwienia
Celulozowe ściany komórkowe pod wpływem zieleni trwałej barwią się na kolor niebieskozielony. Natomiast zdrewniałe ściany komórkowe pod wpływem safraniny barwią się na kolor czerwony.
Komórki o celulozowych ścianach komórkowych występują m.in. w: tkankach merystematycznych, ryzodermie, tkankach miękiszowych, kolenchymie i łyku. Z kolei komórki o zdrewniałych ścianach komórkowych obecne są m.in. w sklerenchymie i drewnie.
Obserwacje mikroskopowe budowy anatomicznej korzenia
Jak przygotować preparat mikroskopowy z korzenia?
Pierwotna budowa anatomiczna korzenia rośliny dwuliściennej - obserwacja mikroskopowa
Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację budowy pierwotnej korzenia rośliny dwuliściennej. Zwróć uwagę na ułożenie wiązek przewodzących oraz wybarwienie poszczególnych komórek.
Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzono obserwację budowy pierwotnej korzenia rośliny dwuliściennej. Budowa pierwotna korzenia rośliny dwuliściennej. Jego centralną część zajmuje walec osiowy (stela), który zawiera promieniście ułożone wiązki przewodzące drewna i łyka. Ściany członów rurek sitowych są cieńsze niż ściany naczyń i wybarwiają się na kolor niebieski. Natomiast ich średnica jest mniejsza. Korzeń jest okryty skórką, zwaną ryzodermą. Wytwarza ona włośniki, chłonące z gleby wodę wraz z solami mineralnymi. Kolejne mikroskopowe obrazy ukazują zbliżenie na przylegające do siebie komórki. Mają one kształt wielokątów. Obraz mikroskopowy to kolejno powiększenie 20-, 40- i 60‑krotne.
Szczegóły obserwacji mikroskopowej. Dwudziestokrotne powiększenie spod mikroskopu ukazuje szereg drobnych, niemal okrągłych komórek. Są one ułożone ściśle obok siebie i rozchodzą się promieniście, a ich ściany są cienkie, wybarwione na niebiesko. Niektóre z komórek maja ściany wybarwione na fioletowo. Czterdziestokrotne powiększenie spod mikroskopu ukazuje szereg niemal okrągłych komórek. Są one ułożone ściśle obok siebie, a ich ściany są cienkie, wybarwione na niebiesko. Niektóre z komórek maja ściany wybarwione na fioletowo. Niektóre z komórek są większe, niektóre mniejsze. Sześćdziesięciokrotne powiększenie spod mikroskopu ukazuje szereg niemal komórek o różnych kształtach, niekiedy owalnych, niekiedy wielokątnych. Są one ułożone ściśle obok siebie, a ich ściany są cienkie, wybarwione na niebiesko‑zielono. W niektórych komórkach znajdują się ziarniste, wybarwione na fioletowo plamki Niektóre z komórek są większe, niektóre mniejsze.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.
Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych.
1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.
Oblicz wielkość powiększenia obrazu, jeśli podczas obserwacji zastosowano obiektyw o powiększeniu 60×, a mikroskop jest wyposażony w okular o powiększeniu 10×.
Pierwotna budowa anatomiczna korzenia rośliny jednoliściennej - obserwacja mikroskopowa
Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację przekroju poprzecznego korzenia tataraku (Acorus). Zwróć uwagę na ułożenie tkanek oraz wybarwienie poszczególnych komórek.
Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzono obserwację przekroju poprzecznego korzenia tataraku (Acorus). Najbardziej zewnętrzną warstwę w przekroju poprzecznym stanowi ryzoderma. Następnie znajduje się dobrze rozwinięta kora (zbudowana z tkanki miękiszowej), która podzielona jest na dwie strefy: zewnętrzną wąską warstwę o gęsto upakowanych i mniejszych komórkach oraz wewnętrzną szeroką warstwę mającą większe komórki aerenchymy (duże przestrzenie). Najgłębszy obszar kory jest ograniczony przez endodermę, zbudowaną z dużych komórek o pogrubionych ścianach komórkowych. Centralną część korzenia zajmuje walec osiowy (stela), który zawiera promieniście ułożone wiązki przewodzące drewna (o dużej średnicy) oraz łyka (o małej średnicy). Grube ściany naczyń wybarwione są na kolor różowy, natomiast cienkie ściany rurek sitowych są wybarwione na zielono. Obraz mikroskopowy to powiększenie cztery, dziesięć i czterdzieści razy. W powiększeniu czterokrotnym widoczna jest okrągła struktura korzenia. Wypełniają ją różnych rozmiarów przylegające do siebie komórki z czarnymi ściankami, wybarwione na fioletowo lub zielono. W centralnej części znajduje się walec osiowy złożony z nieco większych, owalnych komórek drewna układających się promieniście, które otaczają drobne, ziarniste komórki łyka. Te z kolei otacza szereg komórek okolnicy i śródskórni, tworząc wyraźny, czarny pierścień. Walec osiowy otacza miękisz złożony z szeregu ułożonych obok siebie, różnej wielkości komórek kory pierwotnej. Jej brzegi okala skórka. W powiększeniu dziesięciokrotnym widoczny jest okrągły walec osiowy. Znajdujące się w nim komórki są ułożone promieniście. Jedne są duże, białe, pozostałe, liczniejsze drobne, białe lub zielone. Walec osiowy otaczają ziarniste komórki w kolorze fioletowym i zielonym, które układają się w mniejsze i większe pierścienie. W powiększeniu czterdziestokrotnym widoczne są komórki walca osiowego. To komórki drewna. Są one owalne, otoczone wybarwioną na czerwono ścianą komórkową. Wokół nich znajdują się drobne, ziarniste komórki łyka w kolorze zielonkawofioletowym.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.
Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych.
1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.
Przeciągnij prawidłowe nazwy i podpisz elementy budowy korzenia tataraku (Acorus).
Wtórna budowa anatomiczna korzenia rośliny dwuliściennej - obserwacja mikroskopowa
Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację korzenia dębu szypułkowego (Quercus robur) o budowie wtórnej.
Zapoznaj się z obserwacją korzenia dębu szypułkowego (Quercus robur) o budowie wtórnej przeprowadzoną za pomocą wirtualnego mikroskopu.
Wykonaj w zeszycie schematyczny rysunek obserwowanego obiektu. Opisz widoczne struktury budowy.
Obserwacje mikroskopoowe budowy anatomicznej łodygi
Jak przygotować preparat mikroskopowy z łodygi?
Ilustracja przedstawia przygotowanie preparatu mikroskopowego z łodygi. Na szkiełko podstawowe nanieś zakraplaczem kroplę wody. Na ilustracji jest szkiełko podstawowe, na które zakraplaczem naniesiono kroplę wody. Za pomocą skalpela lub żyletki odetnij cienki fragment łodygi, a następnie umieść go w kropli wody. Na ilustracji jest żyletka. Prowadzi od niej strzałka do zielonej łodygi. Wykorzystując igłę laboratoryjną, rozłóż równo odcięty fragment. Na ilustracji jest szkiełko podstawowe. Na nim za pomocą igły laboratoryjnej w naniesionej kropli wody zostaje umieszczony odcięty fragment łodygi. Ustaw szkiełko nakrywkowe pod kątem 30° w stosunku do szkiełka podstawowego, a następnie delikatnie połóż je na preparacie. Sprawdź, czy nie powstały pęcherze powietrza między szkiełkiem podstawowym a nakrywkowym. Jeśli powstały, spróbuj je usunąć lub wykonaj preparat ponownie. Na ilustracji preparat na szkiełku podstawowym z fragmentem łodygi zostaje przykryty za pomocą pęsety szkiełkiem nakrywkowym. Zostaje sprawdzone drugim szkiełkiem nakrywkowym, czy między szkiełkiem podstawowym a nakrywkowym nie znajdują się pęcherze.
Pierwotna budowa anatomiczna łodygi słonecznika - obserwacja mikroskopowa
Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację łodygi słonecznika zwyczajnego (Helianthus annuus). Zwróć uwagę na wybarwienie oraz ułożenie wiązek przewodzących.
Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzono obserwację łodygi słonecznika zwyczajnego (Helianthus annuus). Obraz powiększono cztero-, dziesięcio- i dwudziestokrotnie. W budowie pierwotnej obserwowanej łodygi można wyróżnić trzy warstwy: najbardziej zewnętrzną – skórkę (epidermę), położoną głębiej – korę pierwotną oraz wewnętrzną część łodygi – walec osiowy. Zasadniczym elementem walca osiowego są tkanki przewodzące: ksylem i łyko, które w łodydze słonecznika są ułożone wokół rdzenia zbudowanego z miękiszu zasadniczego. Łyko, mające komórki o niewielkiej średnicy, znajduje się w części zewnętrznej (graniczącej z korą pierwotną). Natomiast drewno, zbudowane z komórek o dużej średnicy, znajduje się w części wewnętrznej. W obrębie komórek drewna i łyka zlokalizowane są włókna sklerenchymatyczne, które zostały wybarwione przez safraninę na kolor czerwony. Dzięki temu można dokładnie zlokalizować tkanki przewodzące i przyjrzeć się ich budowie. U roślin dwuliściennych występują otwarte wiązki przewodzące. Oznacza to, że między łykiem a drewnem znajduje się kambium (pasma miazgi), które odpowiada za wtórny przyrost łodygi na grubość. W obrazie mikroskopowym widoczne są: warstwa zewnętrzna zbudowana z kilku warstw zagęszczonych komórek o niewielkich rozmiarach. Następnie ku środkowi przekroju komórki stają się coraz większe. Pomiędzy nimi - w warstwach w pobliżu epidermy (skórki) występują skupiska owalnych i okrągłych komórek o wybarwionych na brązowo grubszych ściankach.
Szczegóły obserwacji mikroskopowej. Na filmach przedstawiono obserwację mikroskopową łodygi słonecznika zwyczajnego (Helianthus annuus) pod mikroskopem świetlnym. Barwienie safraniną z zielenią trwałą. Początkowo, przy powiększeniu czterokrotnym, pojawia się okrągła struktura zbudowana z zagęszczonych komórek. Warstwa zewnętrzna - skórka zbudowana jest z kilku warstw zagęszczonych komórek o niewielkich rozmiarach. Następnie ku środkowi przekroju komórki stają się coraz większe. Pomiędzy nimi - w warstwach w pobliżu epidermy (skórki) - występują skupiska owalnych i okrągłych komórek o wybarwionych na brązowo grubszych ściankach. Powiększenie dziesięciokrotne ukazuje zbliżenie na największe komórki o nieregularnym kształcie. Pomiędzy nimi występują skupiska owalnych i okrągłych komórek o grubych ściankach wybarwionych na brązowo. W jeszcze większym, dwudziestokrotnym zbliżeniu ukazuje się jeszcze wyraźniejszy obraz dużych komórek o nieregularnym kształcie, a w ich pobliżu komórki nieco mniejsze, także o nieregularnym kształcie oraz większe okrągłe lub owalne komórki i grubej, brązowej ścianie komórkowej.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.
Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych.
1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.
Przeciągnij prawidłowe nazwy i podpisz elementy budowy przekroju poprzecznego słonecznika zwyczajnego (Helianthus annuus).
Obserwacje mikroskopowe budowy anatomicznej liścia
Jak przygotować preparat mikroskopowy z liścia?
Budowa anatomiczna liścia rośliny dwuliściennej
Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację liścia ligustru pospolitego (Ligustrum vulgare). Zwróć uwagę, jakie tkanki roślinne są widoczne na preparacie.
Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzono obserwację liścia ligustru pospolitego (Ligustrum vulgare). W budowie liści roślin okrytonasiennych wyróżnia się trzy główne tkanki: epidermę (skórkę), miękisz asymilacyjny oraz tkanki przewodzące. Epidermę stanowi (najczęściej pojedyncza) warstwa żywych komórek, które nie zawierają chloroplastów, a ich ściana komórkowa, sąsiadująca z powietrzem, jest pokryta kutykulą. Między górną a dolną epidermą znajduje się miękisz palisadowy, zbudowany z przylegających do siebie, wydłużonych i ułożonych prostopadle do powierzchni liścia komórek, zawierających dużo chloroplastów. Pod nim obecny jest miękisz gąbczasty, utworzony z luźno ułożonych komórek o nieregularnym kształcie oraz charakteryzujący się dużymi przestworami międzykomórkowymi, które ułatwiają wymianę gazową. W miękiszu tym przebiegają również wiązki przewodzące (drewno i łyko), tworzące nerwację liścia. Na symulacji pokazano obraz mikroskopowy w powiększeniu cztero-, dziesięcio- i dwudziestokrotnym. Początkowo widoczna jest podłużna struktura zbudowana ze ściśle przylegających do siebie komórek. W dolnej części struktury jest wybrzuszenie - tu komórki są większe od pozostałych. Z zewnątrz struktury jest jedna warstwa komórek, centralną część wybrzuszenia wypełnia duże zagęszczenie drobnych komórek.
Szczegóły obserwacji mikroskopowej. Pod mikroskopem świetlnym obserwowano liści ligustru pospolitego (Ligustrum vulgare). Początkowo pokazano podłużny element. Skórkę tworzy jedna warstwa przylegających do siebie komórek. Pomiędzy epidermą w górnej i dolnej części liścia są wydłużone komórki, przylegają do siebie. Pod nimi występują luźno ułożone komórki. Mają nieregularny kształt. W komórkach występują zielone chloroplasty.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.
Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych.
1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.
Oblicz wielkość powiększenia obrazu, jeśli podczas obserwacji zastosowano obiektyw o powiększeniu 20×, a mikroskop wyposażony jest w okular o powiększeniu 10×.
Budowa anatomiczna liścia rośliny nagonasiennej
Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadź obserwację liścia sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris). Zwróć uwagę na kształt, rozmiar, lokalizację i wybarwienie poszczególnych komórek oraz rodzaje tkanek roślinnych, jakie można wyróżnić.
Za pomocą wirtualnego mikroskopu przeprowadzono obserwację liścia sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris). Wierzchnia część liścia jest płaska, spodnia natomiast lekko zaokrąglona. Najbardziej zewnętrzną tkanką jest epiderma (skórka), zbudowana ze zgrubiałych komórek pokrytych warstwą wosku. Aparaty szparkowe zlokalizowane są w zagłębieniach epidermy. Pod nimi znajdują się większe przestrzenie – komory powietrzne. Warstwa sklerenchymy (twardzicy), której komórki wybarwiły się na kolor ciemnoróżowy, występuje tuż pod epidermą. W następnej kolejności położony jest miękisz wieloramienny (odmiana miękiszu asymilacyjnego), zbudowany z leżących blisko siebie komórek (wybarwionych na różowo), mających charakterystycznie pofałdowane ściany. Między komórkami miękiszu występują kanały żywiczne wyścielone epitelem, który wybarwił się na niebiesko. W centralnej części liścia usytuowane są wiązki przewodzące: ksylem – wybarwiony na niebiesko oraz floem – wybarwiony na różowo, które otocza pojedyncza warstwa komórek endodermy. W symulacji obraz mikroskopowy pojawia się w dziesięcio-, dwudziesto- i czterdziestokrotnym powiększeniu. Nieco poniżej warstwy komórek epidermy jest owalna struktura otoczona jedną warstwą owalnych komórek. Jej wnętrze wypełniają komórki ściśle do siebie przylegające. Mają różną wielkość i nieregularny kształt. Część komórek ma brązowe struktury. Poza owalną strukturą komórki wybarwione są na kolor brązowy.
Szczegóły obserwacji mikroskopowej. Film przedstawia liść sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris) w powiększeniach 40×, 100× i 200×. Na filmie można zauważyć aparaty szparkowe stanowiące rodzaj przerw w górnej warstwie liścia, w ektodermie. Większość komórek liścia jest wybarwionych na kolor brązowy, nieliczne na niebiesko. Komórki pod skórką mają nieregularny kształt. W liściu można zauważyć owalną strukturę otoczoną owalnymi komórkami. W jej wnętrzu część komórek jest wybarwiona na niebiesko, niektóre mają brązowe plamy.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RaqQ7XxTDcIW7
Film nawiązujący do treści materiału, zawiera wskazówki dotyczące sposobu używania mikroskopu, jak i przykłady obserwacji.
Ogólne wskazówki dotyczące techniki mikroskopowania w warunkach szkolnych.
1. Należy ustawić właściwe oświetlenie pola widzenia (tak aby uzyskać równomierne, jasne oświetlenie). 2. Preparat umieszcza się na stoliku przedmiotowym między łapkami mikroskopu. 3. Za pomocą śrub służących do przesuwania preparatu ustawia się obiekt obserwacji mniej więcej na przedłużeniu osi obiektywu. 4. Najpierw wybiera się obiektyw o najmniejszym powiększeniu. 5. Patrząc przez okular, należy podnosić stolik przedmiotowy, aż do uzyskania obrazu. 6. Obraz wyostrza się za pomocą śruby mikrometrycznej. Można wówczas skorygować światło. 7. Aby zmienić powiększenie, należy przekręcić rewolwer na obiektyw o większym powiększeniu, np. 10×, 40×. 8. Ostrość obrazu koryguje się za pomocą śruby mikrometrycznej. 9. Po ukończeniu obserwacji należy opuścić stolik i wyłączyć światło, a następnie wyjąć preparat i ustawić obiektyw o najmniejszym powiększeniu: 4×. 10. Mikroskop przykrywa się foliowym pokrowcem, aby uchronić go przed zabrudzeniami.
Przeciągnij prawidłowe nazwy i podpisz elementy budowy liścia sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris).






