ROBr6W6wNiMHy
Zdjęcie przedstawia pszczołę, która zapyla kwiat. Jest to owad posiadający trzy pary odnóży. Ma on okrągłą głowę, z przodu znajdują się czułki, z kolei po bokach duże, złożone oczy. Pszczoła posiada parę przezroczystych skrzydeł. Z tyłu znajduje się zaokrąglony, wydłużony odwłok zbudowany z segmentów. Siedzi na kwiatostanie drobnych, kremowych kwiatów. Tło jest rozmyte.

Zwierzęta bezkręgowe

Na podstawie licznych prognoz i analiz naukowcy sugerują, że po wyginięciu pszczół ludzkość mogłaby przeżyć zaledwie 10 lat. Jest to spowodowane tym, że pszczoły pełnią bardzo ważną funkcję w gospodarce człowieka. Wiele gatunków roślin uprawnych do wydania nasion lub owoców wymaga zapylenia przez te owady.
Źródło: edmondlafoto, Pixabay, domena publiczna.

Sprawdź co umiesz

RgRSECjjSgJFs
Ćwiczenie 1
Uzupełnij tekst, wybierając prawidłowe stwierdzenia. Parzydełkowce mają prosty mózgnie mają mózgu, a układ ruchu składa się z prostych mięśnikomórek nabłonkowo‑mięśniowych. W epidermieW endodermie, oprócz komórek parzydełkowych, znajdują się także komórki zmysłowe i nerwowe. Układ nerwowy parzydełkowców jest scentralizowanyrozproszony z biegnącymi we wszystkie kierunki wypustkami. Funkcję receptorową posiadają natomiast ciałka brzeżne, zwane ropaliamistatolitami, w których skład wchodzą narządy światłoczułe oczkastatocysty i narząd równowagi oczkostatocysta, który zawiera w sobie grudkę węglanu wapnia uciskającą wypustki czuciowe w zależności od położenia zwierzęcia i działa dzięki sile grawitacjisile wyporu.
1
Ćwiczenie 2

Kleptoknidoza to zjawisko gromadzenia parzydełek przez organizm, który ich sam nie wytwarza, ale który żywi się parzydełkowcami. Do zwierząt wykazujących takie zachowanie należą m.in. żebropławy, które dawniej, ze względu na podobieństwo do meduz, były zaliczane do jamochłonów. Pod względem fizjologii mają dużo cech wspólnych z tą grupą.

R3sq0jvcirsBH
Wyjaśnij w jakim celu żebropławy gromadzą knidocyty pochłoniętych przez siebie parzydełkowców. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 3

Parzydełkowce to najprostsze zwierzęta tkankowe. Mogą występować w dwóch postaciach: polipa, który prowadzi osiadły tryb życia, i swobodnie pływającej meduzy. Schematy przedstawiają budowę obu form parzydełkowców.

Rs6q9UOY0u8zP
Źródło: Englishsquare.pl, licencja: CC BY-SA 3.0.
Rn4kZQ8byV6TZ
Podaj, jak nazywa się element budowy zaznaczony na schematach jako A, i określ jego rolę. (Uzupełnij).
Ćwiczenie 3
RBtJF5r6rHDNX
Przedstaw przebieg procesów zachodzących w jamie gastralnej parzydełkowca. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 4

„Wewnątrz pęcherzyka znajduje się długa, zwinięta nić lub przewód, który przy mechanicznym lub chemicznym podrażnieniu knidocylu zostaje wyrzucony z dużą siłą i prędkością około 3 m/s wbija się lub oplątuje wokół ciała napastnika albo ofiary. Mechanizm wystrzelenia nici wykorzystuje ciśnienie osmotyczne, powstałe wskutek uwolnienia do cytoplazmy dużej liczby jonów wapnia. U większości parzydełkowców wyrzut nici powoduje zniszczenie komórki parzydełkowej”.
Indeks dolny Źródło: Komórka parzydełkowa, tekst dostępny na portalu www.wikipedia.pl Indeks dolny koniec

RPA6wlY7iLGmG
Oceń, czy komórka parzydełkowa zadziała podczas podrażnienia komórki parzydełkowej, jeśli w wyniku zmian patologicznych kanały wapniowe w komórce parzydełkowej zostaną zablokowane. Odpowiedź uzasadnij. (Uzupełnij).
Polecenie 1
R1BfLcnK4Df1Q1
Schemat przedstawia przemianę pokoleń w cyklu rozwojowym chełbii modrej. Na ilustracji przedstawione są dwie meduzy: osobniki męskie wytwarzają plemniki, natomiast żeńskie – komórki jajowe. Kiedy dojdzie do połączenia się komórki z plemnikiem, powstaje zygota, która dzieli się na większą ilość komórek. Kolejno tworzy się larwa planula, w postaci owalnego organizmu otoczonego zeskami, która osiada na dnie. Z niej tworzy się powoli rozwijający się polip – pokolenie bezpłciowe. Kiedy polip rozwinie się w pełni, składa się z krążków, czyli staje się strobilą. Drogą strobilizacji (odrywania się w wyniku poprzecznych podziałów) od polipa odrywają się młode chełbie, pokolenie płciowe. Chełbia modra może rozmnażać się także przez pączkowanie – z polipa rodzi się następny polip, który dorasta i strobilizuje się lub wypuszcza nowy pąk. Po oderwaniu się od mającego kilka krążków polipa efyra (krążek) po upływie czasu zamienia się w meduzę.
Cykl rozwojowy obelii (Obelia).
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RCTPXefOZNuC7
Opisz jakie procesy zachodzą w punkcie 1 i 2 oraz je scharakteryzuj. (Uzupełnij).
R1Q4Ou6JWfHf8
Przedstaw, jakie funkcje ma polip rozrodczy, a jakie polip odżywczy w cyklu rozwojowym meduzy. (Uzupełnij).
R1DQ2nfVqP2OQ
Ćwiczenie 5
Uzupełnij tekst prawidłowymi wyrażeniami. Płazińce, inaczej nazywane robakami obłymipłaskimi, to zarówno formy wolno żyjące, jak i pasożytnicze. Charakteryzują się dwubocznąpromienistą symetrią ciała. Ta zdobycz ewolucyjna spowodowała, że odbierają one bodźce środowiskowe, wykonując ruch postępowy przedniągórną częścią ciała. Dodatkowo lokalizacja narządów zmysłu w tej części pozwala na rozpoznawanie zagrożenia. Można u nich obserwować początki procesu wyodrębniania się głowy, czyli encefalizacjęcefalizację.
1
Ćwiczenie 6
Rmpuk4fS8kvRT
Odpowiedz na pytania lub uzupełnij tekst. 1. Tkanka łączna wypełniająca wnętrze ciała płazińców., 2. Układ wydalniczy zbudowany z kanalików zakończonych komórkami płomykowymi., 3. Osobnik, który ma jednocześnie męskie i żeńskie narządy rozrodcze, dzięki którym może wytwarzać zarówno plemniki, jak i komórki jajowe., 4. Warstwa komórek, z której u zwierząt powstaje np. tkanka mięśniowa., 5. Główka, przednia część ciała tasiemców będąca narządem czepnym.
1
Ćwiczenie 7

Płazińce charakteryzują się ciałem spłaszczonym grzbietobrzusznie. Jego warstwę zewnętrzną stanowi wór skórno‑mięśniowy. Tworzą go mięśnie pokryte warstwą nabłonka, zawiera on też liczne gruczoły. Wewnątrz ciało wypełnione jest parenchymą – luźną tkanką otaczającą wszystkie narządy wewnętrzne. Parenchyma spełnia także funkcje wydzielnicze, biorąc udział w procesach przyswajania substancji odżywczych oraz regeneracji. Płazińce w większości mają układ pokarmowy, nerwowy oraz wydalniczy. Brak jest jednak układu oddechowego, pomimo stosunkowo wysokiego tempa metabolizmu. Z uwagi na brak układu oddechowego organizmy te wymieniają gazy całą powierzchnią ciała.

R1bPFh1jr1gre
Wyjaśnij, w jaki sposób grzbietobrzuszne spłaszczenie ciała płazińców wpływa na ich wymianę gazową. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 8

W protonefrydialnym układzie wydalniczym płazińców można wyróżnić komórkę płomykową oraz kanałową. Komórka płomykowa najczęściej ma kształt buławkowaty bądź gruszkowaty i zakończona jest jedną lub wieloma ruchomymi wiciami zwróconymi do światła kanalika. Ułożone są one w kształt płomyka, od czego wywodzi się nazwa tych komórek. Komórka kanałowa zaś tworzy przewód wydalniczy. Obydwie są ze sobą żeberkowato połączone i tworzą aparat filtracyjny płazińca.

Rjr7Q1UyEnPlY
Określ, jaka jest rola ruchu wici komórek płomykowych w procesie wydalania u płazińców. Odpowiedź uzasadnij. (Uzupełnij).
RgCApTVCDFVcY
Ćwiczenie 9
Fascjoloza to choroba wywołana zakażeniem... Możliwe odpowiedzi: 1. motylicą wątrobową., 2. tasiemcem mózgowcem., 3. tasiemcem uzbrojonym., 4. przywrami z rodzaju Schistosoma.
RFkMw7m3XFpNK
Ćwiczenie 10
Przyporządkuj właściwość tasiemców do funkcji jaką spełnia wytwarzanie bardzo dużej ilości jaj Możliwe odpowiedzi: 1. możliwość stabilnego przytwierdzenia do tkanek żywiciela, 2. zwiększenie szans na zainfekowanie żywiciela ostatecznego, 3. mniejsze zużycie energii, 4. ochrona przez działaniem układu immunologicznego żywiciela oraz wpływem innych czynników posiadanie przyssawek i haczyków Możliwe odpowiedzi: 1. możliwość stabilnego przytwierdzenia do tkanek żywiciela, 2. zwiększenie szans na zainfekowanie żywiciela ostatecznego, 3. mniejsze zużycie energii, 4. ochrona przez działaniem układu immunologicznego żywiciela oraz wpływem innych czynników występowanie larw zamkniętych w cysty Możliwe odpowiedzi: 1. możliwość stabilnego przytwierdzenia do tkanek żywiciela, 2. zwiększenie szans na zainfekowanie żywiciela ostatecznego, 3. mniejsze zużycie energii, 4. ochrona przez działaniem układu immunologicznego żywiciela oraz wpływem innych czynników redukcja układu pokarmowego i nerwowego Możliwe odpowiedzi: 1. możliwość stabilnego przytwierdzenia do tkanek żywiciela, 2. zwiększenie szans na zainfekowanie żywiciela ostatecznego, 3. mniejsze zużycie energii, 4. ochrona przez działaniem układu immunologicznego żywiciela oraz wpływem innych czynników
1
Ćwiczenie 11
R5KxSo8gOcn6D
R1PLNQ8ZbK5OZ
Powyższe zdjęcie
RWr3THUoTWiuA
Częścią którego z układów jest silnie rozgałęziona struktura oznaczona na zdjęciu cyfrą 3? Możliwe odpowiedzi: 1. nerwowego, 2. oddechowego, 3. wydalniczego, 4. pokarmowego
R14CMXpdc6HN0
Ćwiczenie 12
Łączenie par. Poniższe zdania dotyczące motylicy wątrobowej (Fasciola hepatica) oznacz jako prawdziwe (P) lub fałszywe (F). Postać dorosła motylicy wątrobowej, podobnie jak tasiemca nieuzbrojonego, pochłania związki organiczne całą powierzchnią ciała.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. A. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
R1YwY34gkOrsB
Ćwiczenie 13
bąblowica Możliwe odpowiedzi: 1. element 2 prawy, 2. element 4 prawy, 3. element 5 prawy, 4. choroba wywołana przez larwy tasiemca bąblowcowego (Echinococcus granulosus). Do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu z chorymi psami, lisami lub zjedzenie nieumytych leśnych owoców z jajami tego tasiemca, 5. element 3 prawy element 2 lewy Możliwe odpowiedzi: 1. element 2 prawy, 2. element 4 prawy, 3. element 5 prawy, 4. choroba wywołana przez larwy tasiemca bąblowcowego (Echinococcus granulosus). Do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu z chorymi psami, lisami lub zjedzenie nieumytych leśnych owoców z jajami tego tasiemca, 5. element 3 prawy element 3 lewy Możliwe odpowiedzi: 1. element 2 prawy, 2. element 4 prawy, 3. element 5 prawy, 4. choroba wywołana przez larwy tasiemca bąblowcowego (Echinococcus granulosus). Do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu z chorymi psami, lisami lub zjedzenie nieumytych leśnych owoców z jajami tego tasiemca, 5. element 3 prawy element 4 lewy Możliwe odpowiedzi: 1. element 2 prawy, 2. element 4 prawy, 3. element 5 prawy, 4. choroba wywołana przez larwy tasiemca bąblowcowego (Echinococcus granulosus). Do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu z chorymi psami, lisami lub zjedzenie nieumytych leśnych owoców z jajami tego tasiemca, 5. element 3 prawy element 5 lewy Możliwe odpowiedzi: 1. element 2 prawy, 2. element 4 prawy, 3. element 5 prawy, 4. choroba wywołana przez larwy tasiemca bąblowcowego (Echinococcus granulosus). Do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu z chorymi psami, lisami lub zjedzenie nieumytych leśnych owoców z jajami tego tasiemca, 5. element 3 prawy
Ćwiczenie 14

Tasiemiec azjatycki (Taenia asiatica) to gatunek rozpoznany i opisany w 1993 r. Jednak już wcześniej obserwowano przypadki występowania w mięsie wieprzowym wągrów, które rozwijały się w postać dorosłą nierozróżnialną morfologicznie od postaci dojrzałej tasiemca nieuzbrojonego (Taenia saginata). Wspomniane larwy należały do T. asiatica. Analiza porównawcza genomów tasiemca azjatyckiego, nieuzbrojonego oraz uzbrojonego (Taenia solium), pozwoliła na stwierdzenie, że do specjacji T. asiatica (i zmiany jednego z żywicieli) doszło około 1,14 mln lat temu. Mniej więcej w tym samym czasie odbyła się też migracja człowieka wyprostowanego (Homo erectus) z Afryki do Azji.

Indeks górny Na podstawie: Shuai Wang i in., Comparative genomics reveals adaptive evolution of Asian tapeworm in switching to a new intermediate host, „Nature Communications”  2016, 12845, 7. Indeks górny koniec

ReHvPEP35Hj31
Na podstawie powyższego tekstu i własnej wiedzy, uzupełnij poniższy tekst tak żeby stanowił poprawną informację. W każdym nawiasie wybierz prawidłowe określenie. Taenia asiatica jest gatunkiem ewolucyjnie starszymmłodszym od Taenia saginata. Larwy tasiemca azjatyckiego mogą występować w mięśniach krowyświni. Natomiast w organizmie żywiciela ostatecznego, postać dojrzała T. asiatica posiada przyssawkiprzyssawki i haczyki. T. asiatica jest bliżej spokrewniony z tasiemcem, którego wągry znajdziemy w mięsie wieprzowymwołowym.
1
Ćwiczenie 15

„Neoderma tasiemców właściwych wytwarza na zewnętrznej powierzchni liczne mikrotrychy [...]. Wyróżnia się dwa typy mikrotrych: kolcopodobne - o zaostrzonych końcach i nitkowate - przypominające mikrokosmki. Oba typy mikrotrych wykazują wielką różnorodność kształtów [...], charakterystycznych dla poszczególnych rodzajów lub nawet gatunków tasiemców.”

Indeks górny Źródło: Pojmańska T., Nadgromada: tasiemce – Cestoda, w: Zoologia. Bezkręgowce., t. 1., cz. 1, red. naukowa Indeks górny koniec
Indeks górny C. Błaszak, WN PWN, Warszawa 2013, s. 218–219. Indeks górny koniec

RHsFutZ48C6Wf
Z jednego dojrzałego członu tasiemca uzbrojonego może zostać uwolnionych aż 100 tysięcy zapłodnionych jaj. Oszacuj, ile jaj produkuje dorosły tasiemiec, którego ciało składa się z 200 dojrzałych członów. Dlaczego produkuje on tak ogromną liczbę jaj? (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 16

Całe ciało płazińców pasożytniczych pokryte jest cienką warstwą glikokaliksu pełniącego liczne funkcje. Wiele gatunków tasiemców produkuje inhibitory proteinaz, które przytwierdzone są do powierzchni glikokaliksu. W sąsiedztwie mogą się też znajdować inaktywowane cząsteczki amylaz pochodzenia ludzkiego. Aktywność unieruchomionych cząsteczek amylaz jest wyższa niż cząsteczek wolnych.

Indeks górny Na podstawie: G. I. Izvekova i in., Adsorption and inactivation of proteolytic enzymes by Triaenophorus nodulosus (Cestoda), „Helminthologia” 2017; Leslie H. Chappell, Physiology of Parasites, 1979. Indeks górny koniec

R7jIru8KvK5BB
Na podstawie powyższego tekstu i własnej wiedzy, wyjaśnij znaczenie przystosowawcze dwóch, wymienionych w tekście cech pasożytniczych płazińców. (Uzupełnij).
11
Ćwiczenie 17
RwEo9OYiDM39X
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RzDJo6t1zutbV
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
R1eEZmL3HZFlo
Ćwiczenie 18
Uzupełnij tekst odpowiednimi określeniami Trójżywicielskim tasiemcem jest 1. widłonóg, 2. procerkoid, 3. ssaki, 4. ryba słodkowodna, 5. bruzdogłowiec szeroki, 6. plerocerkoid, 7. koracidium. Żywicielami ostatecznymi są 1. widłonóg, 2. procerkoid, 3. ssaki, 4. ryba słodkowodna, 5. bruzdogłowiec szeroki, 6. plerocerkoid, 7. koracidium, zaś pośrednimi 1. widłonóg, 2. procerkoid, 3. ssaki, 4. ryba słodkowodna, 5. bruzdogłowiec szeroki, 6. plerocerkoid, 7. koracidium i 1. widłonóg, 2. procerkoid, 3. ssaki, 4. ryba słodkowodna, 5. bruzdogłowiec szeroki, 6. plerocerkoid, 7. koracidium. Pierwszym stadium larwalnym jest aktywnie pływające 1. widłonóg, 2. procerkoid, 3. ssaki, 4. ryba słodkowodna, 5. bruzdogłowiec szeroki, 6. plerocerkoid, 7. koracidium, które w organizmie pierwszego żywiciela pośredniego przekształca się w 1. widłonóg, 2. procerkoid, 3. ssaki, 4. ryba słodkowodna, 5. bruzdogłowiec szeroki, 6. plerocerkoid, 7. koracidium, a następnie w organizmie drugiego żywiciela w 1. widłonóg, 2. procerkoid, 3. ssaki, 4. ryba słodkowodna, 5. bruzdogłowiec szeroki, 6. plerocerkoid, 7. koracidium.
ryba słodkowodna koracidium tasiemiec uzbrojony onkosfera bruzdogłowiec szeroki miracidium redie cerkarie procerkoid plerocerkoid bydło ssaki widłonóg tasiemiec bąblowcowy
RjjrkoERHIME2
Ćwiczenie 19
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
11
Ćwiczenie 20
RdswTI9iDRz9U
Złożony cykl rozwojowy u motylicy wątrobowej (Fasciola hepatica).
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1UsHBndRs3Ei
Przeanalizuj schemat i wyjaśnij w jaki sposób cykl rozmnażania motylicy wątrobowej został przystosowany do pasożytniczego trybu życia. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 21
R1MrDWxUfj2hx
Wyjaśnij, jakie konsekwencje dla zdrowia może mieć zastosowanie tego typu preparatów. (Uzupełnij).
R1CTsaBQ4kpxu
Ćwiczenie 22
Wskaż nazwę nicienia będącego organizmem modelowym w badaniach rozwoju zwierząt. Możliwe odpowiedzi: 1. Caenorhabditis elegans, 2. Turbatrix aceti, 3. Globodera rostochiensis, 4. Trichuris trichiura

Informacje do ćwiczeń 23, 24 i 25

R1Qy0PuK5kd6U
Źródło: Kbradnam, licencja: CC BY-SA 2.5.

Powyższe zdjęcie przedstawia nicienia z gatunku Caenorhabditis elegans. Jest to gatunek modelowy, na którym już od początku XX w. prowadzi się badania podstawowe. Ich wyniki mają często zastosowanie w innych badaniach, także tych dotyczących fizjologii i genetyki człowieka. Jedną z właściwości Caenorhabditis elegans, oraz niektórych innych nicieni, jest eutelia, czyli zjawisko występowania stałej liczby komórek somatycznych organizmu przez całe jego życie (od osiągnięcia dojrzałości). Obojnacze osobniki nicienia Caenorhabditis elegans składają się z 1031 komórek somatycznych i około 2000 komórek rozrodczych, podczas gdy samce mają dokładnie 959 komórek somatycznych i około 1000 rozrodczych. W gatunku Caenorhabditis elegans samice nie istnieją. Chociaż Caenorhabditis elegans nazywany jest gatunkiem eutelicznym, to liczba komórek somatyczych w dojrzałym osobniku ulega pewnym zmianom. Hermafrodyta (obojnak) Caenorhabditis elegans traci w ciągu swojego życia dokładnie 131 komórek somatycznych na drodze apoptozy (programowanej śmierci komórki). Kolejność śmierci poszczególnych komórek jest dobrze poznana i niezmienna.

Indeks górny B. Alberts i wsp., Caenorhabditis Elegans: Development from the Perspective of the Individual Cell, Molecular Biology of the Cell. 4th edition, 2002 Indeks górny koniec

Ćwiczenie 23

Na podstawie powyższego tekstu i własnej wiedzy oceń poniższe zdania jako prawdziwe lub fałszywe.

Rr3EwfKt8sCLY
Łączenie par. . Caenorhabditis elegans posiada zarówno formy rozmnażające się bezpłciowo (obojnaki), jak i płciowo.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Od momentu zapłodnienia przez osobnika dorosłego obojnaczego Caenorhabditis elegans w jego ciele występuje 1030 komórek somatycznych.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Apoptoza dotyczy tylko tych komórek ciała Caenorhabditis elegans, które – w wyniku działania czynników zewnętrznych – ulegają uszkodzeniu.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Organizm samca Caenorhabditis elegans składa się zawsze z mniej niż 960 komórek.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
1
Ćwiczenie 24
R11zdjuEqEMHA
Na podstawie powyższej informacji i własnej wiedzy wyjaśnij, dlaczego hermafrodytyczne osobniki Caenorhabditis elegans mają około dwukrotnie większą liczbę komórek rozrodczych niż samce. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 25

Rozmiary Caenorhabditis elegans ulegają zmianom w trakcie życia dorosłego osobnika. Młody, niebędący larwą obojnak, ma długość 900–940 mikrometrów, ale kiedy może już składać jaja, osiąga długość do 1150 mikrometrów.

Edycja: S. Malloy i wsp., Brenner's Encyclopedia of Genetics. 2nd Edition, 2013

R15LMttdw5yAN
Na podstawie informacji z tekstu do zadania 6, powyższego tekstu i własnej wiedzy wyjaśnij, skąd biorą się różnice w wielkości pomiędzy dwoma obojnaczymi osobnikami Caenorhabditis elegans. W odpowiedzi uwzględnij zjawisko eutelii. (Uzupełnij).
R1JZdJSJMlYkx
Ćwiczenie 26
Przyporządkuj podane sposoby zarażenia do odpowiednich pasożytów. glista ludzka Możliwe odpowiedzi: 1. wwiercenie się pasożyta w bose nogi w wilgotnym środowisku, 2. spożycie zanieczyszczonego piasku z piaskownicy lub wdychanie jaj pasożyta, 3. wypicie zanieczyszczonej wody z jeziora, 4. spożycie nieprzebadanego mięsa wieprzowego włosień kręty Możliwe odpowiedzi: 1. wwiercenie się pasożyta w bose nogi w wilgotnym środowisku, 2. spożycie zanieczyszczonego piasku z piaskownicy lub wdychanie jaj pasożyta, 3. wypicie zanieczyszczonej wody z jeziora, 4. spożycie nieprzebadanego mięsa wieprzowego owsik ludzki Możliwe odpowiedzi: 1. wwiercenie się pasożyta w bose nogi w wilgotnym środowisku, 2. spożycie zanieczyszczonego piasku z piaskownicy lub wdychanie jaj pasożyta, 3. wypicie zanieczyszczonej wody z jeziora, 4. spożycie nieprzebadanego mięsa wieprzowego tęgoryjec dwunastnicy Możliwe odpowiedzi: 1. wwiercenie się pasożyta w bose nogi w wilgotnym środowisku, 2. spożycie zanieczyszczonego piasku z piaskownicy lub wdychanie jaj pasożyta, 3. wypicie zanieczyszczonej wody z jeziora, 4. spożycie nieprzebadanego mięsa wieprzowego
R15eRqbIQj3GX
Ćwiczenie 27
Łączenie par. Oceń, czy podane stwierdzenia są prawdziwe (P), czy fałszywe (F).. Larwy glisty ludzkiej migrują z pęcherzyków płucnych przez tchawicę do gardła, gdzie są połykane.. Możliwe odpowiedzi: P, F. Podczas jednego cyklu rozwojowego glista ludzka przechodzi dwukrotnie przez jelito cienkie człowieka.. Możliwe odpowiedzi: P, F. Jaja glisty ludzkiej wydalane są z kałem, co jest wykorzystywane w diagnostyce zarażenia tym pasożytem.. Możliwe odpowiedzi: P, F
RQBbM1IYLkZPV
Ćwiczenie 28
Poniżej przedstawiono opisy trzech chorób, wywołanych przez pasożyty. Na podstawie swojej znajomości cykli rozwojowych, dopasuj odpowiedniego nicienia do każdej z nich, wybierając spośród podanych poniżej nazw organizmów. 1. “(...) ma charakter przewlekły, nawracający; niekiedy przebieg zarażenia jest bezobjawowy. Pacjenci zgłaszają zmniejszenie łaknienia, masy ciała, bóle brzucha, osłabienie, zaburzenia snu, cienie pod oczami wzmożoną pobudliwość, zgrzytanie zębami, świąd odbytu. W badaniu stwierdza się zmiany wypryskowe i zadrapania w okolicy odbytu.”
Pasożyt: owsik ludzkiglista ludzkawłosień krętywłosogłówka ludzka

2. “Wyróżnia się dwie główne fazy: jelitową, w której objawami są biegunka, bóle brzucha, nudności i wymioty oraz narządową (...). W tej fazie powstają krwawe wybroczyny dospojówkowe i podpaznokciowe, bóle mięśniowe i gorączka oraz objawy alergiczne.”
Pasożyt: włosień krętyglista ludzkaglista psiaowsik ludzki

3. “W czasie migracji larw w organizmie człowieka może pojawiać się stan podgorączkowy, suchy kaszel, rzadziej duszność i krwioplucie; w intensywnych inwazjach występuje zespół Loefflera i objawy zapalenia płuc.”
Pasożyt: glista ludzkaowsik ludzkiwłosień krętywęgorek jelitowy

Źródło: J. Błaszkowska, T. Ferenc, P. Kurnatowski Zarys parazytologii medycznej, Edra Urban&Partner, Wrocław 2017
1
Ćwiczenie 29

„Do samozarażenia owsikiem (autoegzoinwazja) dochodzi po przeniesieniu jaj z okolicy odbytu do jamy ustnej za pomocą rąk (...). Retroinwazja polega na wnikaniu części larw wylęgających się w okolicy odbytu z powrotem do jelita grubego, gdzie przechodzą dalszy rozwój. W przypadku zaparć dochodzi do autoendoinwazji (...)”.

Indeks dolny Źródło: J. Błaszkowska, T. Ferenc, P. Kurnatowski, Zarys parazytologii medycznej, Edra Urban&Partner, Wrocław 2017. Indeks dolny koniec

RJ6kQGRqACzuo
Wyjaśnij, dlaczego w przypadku zaparcia w pobranym z okolic odbytu materiale nie wykryje się jaj owsików? (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 30

Do poradni chorób zakaźnych zgłosił się młody mężczyzna uskarżający się na stan podgorączkowy i uporczywy kaszel. Na podstawie zebranego wywiadu postanowiono przeprowadzić badanie koproskopowe, które polega na obserwowaniu preparatów bezpośrednich kału wybarwionych płynem Lugola. W próbce zauważono jaja odpowiadające gatunkowi glisty ludzkiej, natomiast żadne ze znalezionych jaj nie było zapłodnione.

R1MJS4FmcUOHK
Określ i uzasadnij, jaka jest prawdopodobna przyczyna znalezienia niezapłodnionych jaj glist ludzkiej w materiale koproskopowym. (Uzupełnij).
RRoDSkO01JjwE
Ćwiczenie 31
Dopasuj podane gromady i podgromady pierścienic do odpowiadających im opisów. Dżdżownice Możliwe odpowiedzi: 1. Podgromada zamieszkująca głównie środowiska wodne, choć potrafią też znaleźć się nieliczne gatunki lądowe; ciało o wyraźnie segmentowanej budowie, większość posiada przynajmniej 1 lub 2 przyssawki., 2. Jedna ze starszych gromad filogenetycznych pośród typu pierścienic; żyjące głównie w zbiornikach morskich, o budowie segmentarnej i dobrze wyodrębnionej głowie; na każdy segment przypada para parapodiów funkcjonująca jako aparat ruchu oraz wymiany gazowej., 3. Rodzina skąposzczetów będącą najbardziej charakterystycznym przykładem swojego typu; żyjące głównie w glebie, wyjątkowo pożyteczne dla środowiska. Wieloszczety Możliwe odpowiedzi: 1. Podgromada zamieszkująca głównie środowiska wodne, choć potrafią też znaleźć się nieliczne gatunki lądowe; ciało o wyraźnie segmentowanej budowie, większość posiada przynajmniej 1 lub 2 przyssawki., 2. Jedna ze starszych gromad filogenetycznych pośród typu pierścienic; żyjące głównie w zbiornikach morskich, o budowie segmentarnej i dobrze wyodrębnionej głowie; na każdy segment przypada para parapodiów funkcjonująca jako aparat ruchu oraz wymiany gazowej., 3. Rodzina skąposzczetów będącą najbardziej charakterystycznym przykładem swojego typu; żyjące głównie w glebie, wyjątkowo pożyteczne dla środowiska. Pijawki Możliwe odpowiedzi: 1. Podgromada zamieszkująca głównie środowiska wodne, choć potrafią też znaleźć się nieliczne gatunki lądowe; ciało o wyraźnie segmentowanej budowie, większość posiada przynajmniej 1 lub 2 przyssawki., 2. Jedna ze starszych gromad filogenetycznych pośród typu pierścienic; żyjące głównie w zbiornikach morskich, o budowie segmentarnej i dobrze wyodrębnionej głowie; na każdy segment przypada para parapodiów funkcjonująca jako aparat ruchu oraz wymiany gazowej., 3. Rodzina skąposzczetów będącą najbardziej charakterystycznym przykładem swojego typu; żyjące głównie w glebie, wyjątkowo pożyteczne dla środowiska.
RPS6BevWuJlfj
Ćwiczenie 32
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Źródło: Donald Hobern, Hans Hillewaert, Hedwig Storch, Asturnut, H. Krisp, licencja: CC BY-SA 4.0.
Ćwiczenie 32
Rg4GjY2tHS0mz
1
Ćwiczenie 33
R18zPMsHWq5vA
Kopulacja dżdżownic.
Źródło: Beentree, licencja: CC BY-SA 3.0.
R1UWYHPRbyjS9
Odpowiedź (Uzupełnij).
R1U0mDJ6ACugd
1
Ćwiczenie 34

Na zdjęciu przedstawiono jednego z bezkręgowców.

Zapoznaj się z opisem zdjęcia, na którym przedstawiono jednego z bezkręgowców.

RAM6iSLbe7vtT
Źródło: Alexander Semenov, Flickr, licencja: CC BY 2.0.
R1OWD8EFzSNWW
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
R1D3YaxQwnxG1
Podaj nazwę typu zwierząt, do którego należy przedstawiony na rysunku bezkręgowiec i jedną widoczną cechę jego budowy morfologicznej, charakterystyczną dla tego typu. (Uzupełnij).
R13KEoe3aTv6a
Ćwiczenie 35
RIXTiQeW56WHa
Pływak żółtobrzeżek (Dytiscus marginalis).
Źródło: Bernard DUPONT, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 2.0.
RCdAbVKHD1i03
Forma dorosła Hexagenia limbata.
Źródło: Frederico Falcão Salles, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0.

Na pierwszym z powyższych zdjęć znajduje się pływak żółtobrzeżek (Dytiscus marginalis) – chrząszcz należący do rodziny pływakowatych (Dytiscoidea). Owady te pływają aktywnie dzięki wiosłowym ruchom ostatniej pary odnóży krocznych, zarówno po powierzchni wód stojących, jak i pod powierzchnią. Osobniki dorosłe oddychają powietrzem atmosferycznym, do którego dostęp uzyskują po wypłynięciu na powierzchnię zbiornika wodnego. Larwy pływaka żółtobrzeżka nie przypominają imago. Osiągają spore rozmiary, odżywiają się innymi stawonogami oraz niewielkimi kręgowcami. Na odwłoku mają syfon oddechowy, za pomocą którego pobierają powietrze znad powierzchni wody. Formą poprzedzającą imago pływaka żółtobrzeżka jest zagrzebana w okolicach brzegu poczwarka.

Na kolejnej fotografii widoczna jest forma dorosła Hexagenia limbata, owada należącego do rzędu jętek (Ephemeroptera). Jego larwy również nie przypominają imago. Nie wypływają one na powierzchnię wody, a oddychają tlenem w niej rozpuszczonym. Ostatnie pokolenie larw jętki wydostaje się na roślinę lub inny przedmiot wystający ponad poziom wody w zbiorniku i przekształca się w subimago. Postać ta jest nieruchoma, niezdolna do rozrodu i wygląda niemal identycznie jak imago.

Indeks górny Na podstawie: Derka T. i in., Aquatic Insects, 2019, www.sciencedirect.com/topics/agricultural‑and‑biological‑sciences/aquatic‑insects [dostęp: 14.02.2023]. Indeks górny koniec

Na podstawie powyższego tekstu i własnej wiedzy oceń prawdziwość zdań.

R1VxxQHMcJCxS
Łączenie par. . Zarówno Hexagenia limbata, jak i pływak żółtobrzeżek są gatunkami charakteryzującymi się rozwojem złożonym z przeobrażeniem zupełnym.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Wszystkie formy rozwojowe pływaka żółtobrzeżka funkcjonują w środowisku wodnym.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Wszystkie owady, których formy larwalne nie przypominają imago, charakteryzują się rozwojem złożonym z przeobrażeniem zupełnym.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Cechą odróżniającą subimago od poczwarki jest podobieństwo tej pierwszej formy do imago.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
Ćwiczenie 35
R17zDFn7KBIEo
R1HHS2B4XD23Q
Ćwiczenie 36
Na podstawie tekstu do zadnia 5. i własnej wiedzy, uzupełnij poniższy tekst tak, żeby stanowił poprawną informację. W każdym nawiasie wybierz właściwe określenie. Larwy jętek oddychają za pomocą skrzelotchawekskrzeli. W przeciwieństwie do formy dorosłej, nie posiadają więc przetchlinektchawek. Pobrany tlen, roznoszony jest po ciele larwy jętki za pomocą rozgałęzionego systemu tchawek i tracheolihemolimfy. We wszystkich wymienionych formach życiowych Hexagenia limbata oraz Dytiscus marginalis, hemolimfa zawiera barwniki oddechowenie zawiera barwników oddechowych.
1
Ćwiczenie 37

W jelicie środkowym stawonogów występują liczne wypustki pokryte cylindrycznymi komórkami zawierającymi mikrokosmki. W okolicy jelita znajdują się naczynia otwartego układu krwionośnego oraz przestrzenie miksocelu wypełnione hemolimfą. Pajęczaki i skorupiaki mają zazwyczaj bardziej skomplikowany układ krwionośny niż owady i wije.

RXXZKmWoMehyD
Na podstawie powyższego tekstu i własnej wiedzy, wyjaśnij dlaczego taka budowa układu pokarmowego i krwionośnego stawonogów jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania ich organizmów. W odpowiedzi uwzględnij jedną cechę każdego z opisywanych układów. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 38
R98GLLYnRJaWX
Wyjaśnij przyczynę występowania bardziej skomplikowanego układu krwionośnego pajęczaków i skorupiaków w stosunku do owadów. (Uzupełnij).
R107ZLpUKIwb1
Ćwiczenie 39
Wskaż zestawienie uwzględniające wyłącznie owady, w których cyklu rozwojowym występuje larwa i poczwarka. Możliwe odpowiedzi: 1. pluskwa domowa, biedronka siedmiokropka, konik polny, modliszka zwyczajna, 2. pchła piaskowa, chrabąszcz majowy, biedronka siedmiokropka, mucha domowa, 3. jedwabnik morwowy, modliszka zwyczajna, konik polny, żagnica wielka (ważka), 4. wesz ludzka, karaczan wschodni, paź królowej, stonka ziemniaczana
R1GNv1PDUaAGt
Ćwiczenie 40
Biedronka siedmiokropka to przedstawiciel chrząszczy z rodziny biedronkowatych.

Uzupełnij tekst dotyczący cyklu życiowego biedronki siedmiokropki. W cyklu życiowym biedronki występuje rozwój z przeobrażeniem zupełnym niezupełnym. Samica biedronki składa jaja na spodniej stronie liści. Z jaj wylęgają się larwy poczwarki, które pięciokrotnie rosną linieją, zrzucając stary oskórek. Larwa ostatniego rządu przyczepia się do liścia i przekształca się w imago poczwarkę, z której po tygodniu powstaje postać owada zwana poczwarką imago.
Ćwiczenie 41
R1PknGVWUPGex
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 41
RkSh79LPz6eba
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 42

Niekorzystne warunki środowiska, np. zmiany temperatury, niedobór pożywienia, nieodpowiednia zawartość tlenu i dwutlenku węgla, mogą powodować zjawisko diapauzy, które sprawia, że różne postacie rozwojowe owadów (larwy, poczwarki, imago) zapadają w stan okresowego uśpienia.

Naukowcy intensywnie pracują nad wykorzystaniem zjawiska diapauzy do walki biologicznej z owadzimi szkodnikami roślin.

R2ovStCZJv8fJ
Zaproponuj sposób wykorzystania diapauzy larwalnej jako sposobu walki z gatunkami szkodliwymi. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 43

Szrotówek kasztanowcowiaczek (Cameraria ohridella) już od kilkunastu lat niszczy drzewa kasztanowca i jak dotąd nie udało się znaleźć skutecznej ochrony przed tym szkodnikiem. Ten owad z rzędu motyli wykluwa się z zimujących poczwarek pod koniec kwietnia. Dorosły osobnik składa jaja wzdłuż głównego unerwienia liścia. Wylęgające się larwy wgryzają się w blaszkę liściową, tam żerują i przepoczwarzają się.

R1LOfSF92JizG
Korzystając z informacji przedstawionych w tekście, wyjaśnij, dlaczego jak dotąd najskuteczniejszą formą walki ze szrotówkiem jest grabienie i palenie liści jesienią. (Uzupełnij).
Rj9XzT4tVBqjX
Ćwiczenie 44
Zaznacz wszystkie prawidłowe stwierdzenia. Możliwe odpowiedzi: 1. Stawonogi rozmnażają się tylko płciowo., 2. Jaja stawonogów są centrolecytalne., 3. Rozwój stawonogów zawsze jest złożony., 4. Bruzdkowanie stawonogów zwykle jest tarczkowe.
R149apPOMsgup
Ćwiczenie 45
Źródło: Hans Hillewaert, licencja: CC BY-SA 4.0.
Ćwiczenie 45
R1Z21YaZsR7TJ
Ćwiczenie 46

Skrytoskrzydłe to najliczniejsza gatunkowo grupa owadów, a także zwierząt w ogóle. Istnieje teoria, że prostota budowy larw tych owadów przyczyniła się do osiągnięcia przez nie tak spektakularnego sukcesu ewolucyjnego. Larwy skrytoskrzydłych są podłużne, obłe i miękkie. Szczególnie ostatnia z wymienionych cech pozwala na oszczędzenie energii niezbędnej do linienia. Larwy skrytoskrzydłych mogą przyrastać szybko i osiągać znaczne rozmiary. Redukuje to liczbę linień niezbędnych do osiągnięcia stadium poczwarki. Uważa się, że dzięki temu stadia larwalne w cyklach rozwojowych skrytoskrzydłych mogą trwać stosunkowo krótko.

Indeks dolny Na podstawie: S.H.P. Maddrell, How the simple shape and soft body of the larvae might explain the success of endopterygote insects, „Journal of Experimental Biology” 2018, nr 221(11). Indeks dolny koniec

RWkqbeOygVpWZ
Na podstawie powyższego tekstu i własnej wiedzy wskaż nieprawdziwe zdanie. Możliwe odpowiedzi: 1. Sukces ewolucyjny skrytoskrzydłych wynika m.in. ze skrócenia długości życia stadium szczególnie podatnego na ataki drapieżników., 2. Skrócenie długości życia stadium larwalnego skrytoskrzydłych prowadzi do skrócenia życia imago., 3. Larwy skrytoskrzydłych magazynują głównie białka i lipidy niezbędne do metamorfozy., 4. Powłoki ciała larw skrytoskrzydłych zawierają niewiele chityny.

Informacje do ćwiczeń 47 i 48

RufRQdMHzYvan
Clogmia albipunctata.
Źródło: Sanjay Acharya, wikipedia.org, licencja: CC BY-SA 3.0.

Powyższe zdjęcie przedstawia osobnika gatunku Clogmia albipunctata należącego do muchówek z rodziny Psychodidae. Gatunek ten spotykany jest w domostwach. W rozwoju tych owadów występuje tylko jedna postać larwalna, rozwijająca się często w odpływach zlewów i żyjąca ok. dwóch tygodni. Postać dorosła (widoczna na zdjęciu) żyje ok. 20 dni i rozmnaża się tylko jeden raz, składając jaja w wilgotnym i ciepłym miejscu.

Indeks dolny Na podstawie: E. Jimenez‑Guri i in., A staging scheme for the development of the moth midge Clogmia albipunctata, „PloS One” 2014. Indeks dolny koniec

Poniższy film przedstawia larwy gatunku Clogmia albipunctata.

R3QexUAfM1mjL
Nagranie filmowe przedstawiające larwy.
R12SFskhUMLoJ
Ćwiczenie 47
Co się stanie, jeśli larwa Clogmia albipunctata zostanie poddana działaniu substancji przyspieszającej jej przejście do kolejnego stadium rozwojowego? Wybierz właściwą odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. Cykl rozwojowy muchówki zostanie przerwany ze względu na niewystarczającą do pełnego przeobrażenia ilość substancji zapasowych zmagazynowanych przez larwę., 2. Cykl rozwojowy muchówki zostanie przerwany, ponieważ czas potrzebny na przekształcenie tkanek larwy w tkanki imago będzie zbyt krótki., 3. Cykl rozwojowy muchówki nie zostanie zatrzymany, ale osobniki dojrzałe płciowo osiągną mniejsze rozmiary., 4. Cykl rozwojowy muchówki ulegnie przyspieszeniu. Osobniki dojrzałe płciowo powstaną szybciej niż ma to miejsce naturalnie.
Ćwiczenie 48
R1A64XsW7dqP4
Przeanalizuj powyższe informacje i na ich podstawie uzupełnij poniższy tekst, wybierając poprawne określenia. Clogmia albipunctata charakteryzuje się rozwojem złożonym, na co wskazuje występowanie larw / występowanie jaj. W rozwoju tej muchówki występuje / nie występuje postać poczwarki. Wskazuje na to długość życia / budowa morfologiczna formy larwalnej. Formą intensywnie odżywiającą się jest larwa / poczwarka.
1
Ćwiczenie 49
R1LKKv4YOM30w
Rozwój rusałki pawik (Aglais io).
Źródło: W. Schön, Patrick Clenet, Lilly M, Darkone, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
R148QeA2YbzZX
Przeanalizuj powyższą grafikę. Określ, jaki typ rozwoju – ametabolia, hemimetabolia czy holometabolia – zachodzi u rusałki pawik. Odpowiedź uzasadnij dwoma argumentami. (Uzupełnij).
R5Q46TzBwtEj7
Zapoznaj się z opisem powyższej grafiki. Określ, jaki typ rozwoju – ametabolia, hemimetabolia czy holometabolia – zachodzi u rusałki pawik. Odpowiedź uzasadnij dwoma argumentami. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 50

Podkowiastogłowe (Cephalocarida) to gromada morskich stawonogów należących do podtypu skorupiaków. Ich wyjątkowość polega m.in. na tym, że są jedynymi obojnakami wśród wolnożyjących skorupiaków. Zwierzęta te występują na dużych głębokościach (do ok. 1500 metrów pod poziomem morza), nie mają oczu, a zagęszczenie ich populacji jest zawsze bardzo niewielkie.

Indeks dolny Na podstawie: H.L. Sanders, The cephalocorida, a new subclass of crustqacea from long island sound, „Proc. Natl. Acad. Sci. USA” 1955, nr 1, t. 41, s. 61–66. Indeks dolny koniec

RHucpUKJhhifU
Na podstawie powyższego tekstu i własnej wiedzy wyjaśnij, dlaczego obojnactwo (hermafrodytyzm) jest w przypadku podkowiastogłowych pożądanym sposobem rozmnażania. (Uzupełnij).
R1Gbn0TtEuXjc
Ćwiczenie 51
Przyporządkuj cechom budowy głowonogów odpowiednie znaczenie. dodatkowe serca skrzelowe Możliwe odpowiedzi: 1. rozwinięte zdolności uczenia się i adaptacji do nowych warunków., 2. sprawne odbieranie bodźców, wczesne wykrywanie zagrożenia lub ofiary., 3. przyspieszony przepływ krwi przez skrzela, co zwiększa sprawność transportu gazów oddechowych., 4. chwytanie ofiar, sprawne poruszanie się. silnie rozwinięty mózg otoczony chrzęstną puszką Możliwe odpowiedzi: 1. rozwinięte zdolności uczenia się i adaptacji do nowych warunków., 2. sprawne odbieranie bodźców, wczesne wykrywanie zagrożenia lub ofiary., 3. przyspieszony przepływ krwi przez skrzela, co zwiększa sprawność transportu gazów oddechowych., 4. chwytanie ofiar, sprawne poruszanie się. pęcherzykowate oczy Możliwe odpowiedzi: 1. rozwinięte zdolności uczenia się i adaptacji do nowych warunków., 2. sprawne odbieranie bodźców, wczesne wykrywanie zagrożenia lub ofiary., 3. przyspieszony przepływ krwi przez skrzela, co zwiększa sprawność transportu gazów oddechowych., 4. chwytanie ofiar, sprawne poruszanie się. noga przekształcona w ramiona Możliwe odpowiedzi: 1. rozwinięte zdolności uczenia się i adaptacji do nowych warunków., 2. sprawne odbieranie bodźców, wczesne wykrywanie zagrożenia lub ofiary., 3. przyspieszony przepływ krwi przez skrzela, co zwiększa sprawność transportu gazów oddechowych., 4. chwytanie ofiar, sprawne poruszanie się.
Ćwiczenie 52

Żeglarek argo (Argonauta argo) jest ciekawym gatunkiem głowonoga. Samce żeglarka argo mają 1–2 cm długości. Nie budują muszli. Samice są znacznie większe. Mają silnie spłaszczone dwa górne ramiona, wyglądające jak cienka błona. Zawarte w niej chromatofory umożliwiają zwierzęciu zmianę ubarwienia (od srebrzystego po ciemnobrązowe). Nabłonek tych ramion wytwarza wapienną substancję, z której samica, po osiągnięciu dojrzałości płciowej, buduje cienkościenną muszlę. Samica wypełnia muszlę powietrzem atmosferycznym zaczerpniętym z powierzchni wody. Wypełniona gazem muszla ułatwia jej żeglowanie, przy czym ośmiornica potrafi precyzyjnie sterować pływalnością muszli (podobnie działa pęcherz pławny u ryb), a przy braku powietrza zwierzę ma problemy z utrzymaniem muszli w pionie. Muszla pełni też funkcję komory lęgowej. Wkrótce po wybudowaniu muszli samica jest gotowa, by przystąpić do rozrodu. Samiec umieszcza spermatofory w jamie płaszczowej samicy za pomocą hektokotylusa. Ta następnie składa jaja do wnętrza muszli, po czym wsuwa się do niej i siada na jajach.

R10eD5qUcO2Yj
Łączenie par. Na podstawie powyższego tekstu oceń prawdziwość niżej podanych stwierdzeń.. Żeglarek argo wykazuje wyraźny dymorfizm płciowy.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. U opisanego gatunku możliwe jest zapłodnienie krzyżowe.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Wypełniona powietrzem muszla żeglarka jest narządem homologicznym do pęcherza pławnego ryb.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Muszla samicy żeglarka argo pełni funkcję komory lęgowej.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
1
Ćwiczenie 53

Mięczaki rozmnażają się wyłącznie płciowo. Jednak duża różnorodność tych zwierząt sprawia, że występuje wiele odmian tego rozmnażania. Większość ślimaków oraz część małży to obojnaki. Rozdzielnopłciowe są natomiast chitony, jednotarczowce, głowonogi i łódkonogi. U organizmów obojnaczych, np. ślimaków lądowych, występuje zapłodnienie krzyżowe.

RndcwrPTbXf63
Określ różnicę między samozapłodnieniem a zapłodnieniem krzyżowym. Dlaczego ten drugi proces jest korzystniejszy? (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 54

Rozród małży jest procesem bardzo skomplikowanym. Glochidia – larwy małży skójkowatych – są uwalniane przez syfon wyrzutowy z organizmu samicy i przyczepiają się do skrzeli, płetw lub powierzchni ciała ryb. Przez pewien czas dojrzewają i wchłaniają pokarm z tkanek żywiciela dyfuzyjnie, za pomocą komórek zawiązka płaszcza. Drobne małże opadają na dno i rozpoczynają samodzielne życie. Rozród małży jest ściśle uzależniony od występowania właściwych gatunków ryb, a przyczepianie się glochidiów oraz osiedlanie młodych małży na dnie zbiorników to krytyczne fazy cyklu życiowego, zaburzane przez niekorzystne zmiany środowiska.

Indeks dolny Na podstawie: M. Ożgo, Rola, zagrożenia i problemy ochrony małży skójkowatych, „Chrońmy Przyrodę Ojczystą” 2010, nr 66(3), s. 201–208. Indeks dolny koniec

R1B5x9dvtP03F
Określ zależność międzygatunkową opisaną w powyższym tekście. Uzasadnij odpowiedź. (Uzupełnij).
R1Fb6Sztt5eXP
Ćwiczenie 55
Dopasuj podane gromady szkarłupni do odpowiadających im opisów. Liliowce Możliwe odpowiedzi: 1. Gromada dennych szkarłupni, która obejmuje tysiące gatunków. Długość ich ciała wynosi od kilku centymetrów do 1 m. Ciało jest dwubocznie symetryczne, kształtu ogórkowatego lub cewkowego., 2. Gromada o promienistej symetrii i wapiennym pancerzyku. Większość jej przedstawicieli produkuje toksyczne dla człowieka substancje., 3. Gromada dennych drapieżników będących najbardziej rozpoznawalnym przykładem szkarłupni. Wyjątkowo powolne, zasiedlają różnego rodzaju dna morskie, cechuje je różnorodność barw i kształtów., 4. Szkarłupnie kształtem przypominające „gwiazdę”, o wąskich ramionach łączących się u centralnej tarczy. Jedne z najszybszych spośród swojego typu., 5. Przypominają kształtem roślinę. Zbudowane są z łodygi, ramion i kielicha, w którym znajdują otwór gębowy i nierzadko tuż obok odbyt. Jeżowce Możliwe odpowiedzi: 1. Gromada dennych szkarłupni, która obejmuje tysiące gatunków. Długość ich ciała wynosi od kilku centymetrów do 1 m. Ciało jest dwubocznie symetryczne, kształtu ogórkowatego lub cewkowego., 2. Gromada o promienistej symetrii i wapiennym pancerzyku. Większość jej przedstawicieli produkuje toksyczne dla człowieka substancje., 3. Gromada dennych drapieżników będących najbardziej rozpoznawalnym przykładem szkarłupni. Wyjątkowo powolne, zasiedlają różnego rodzaju dna morskie, cechuje je różnorodność barw i kształtów., 4. Szkarłupnie kształtem przypominające „gwiazdę”, o wąskich ramionach łączących się u centralnej tarczy. Jedne z najszybszych spośród swojego typu., 5. Przypominają kształtem roślinę. Zbudowane są z łodygi, ramion i kielicha, w którym znajdują otwór gębowy i nierzadko tuż obok odbyt. Rozgwiazdy Możliwe odpowiedzi: 1. Gromada dennych szkarłupni, która obejmuje tysiące gatunków. Długość ich ciała wynosi od kilku centymetrów do 1 m. Ciało jest dwubocznie symetryczne, kształtu ogórkowatego lub cewkowego., 2. Gromada o promienistej symetrii i wapiennym pancerzyku. Większość jej przedstawicieli produkuje toksyczne dla człowieka substancje., 3. Gromada dennych drapieżników będących najbardziej rozpoznawalnym przykładem szkarłupni. Wyjątkowo powolne, zasiedlają różnego rodzaju dna morskie, cechuje je różnorodność barw i kształtów., 4. Szkarłupnie kształtem przypominające „gwiazdę”, o wąskich ramionach łączących się u centralnej tarczy. Jedne z najszybszych spośród swojego typu., 5. Przypominają kształtem roślinę. Zbudowane są z łodygi, ramion i kielicha, w którym znajdują otwór gębowy i nierzadko tuż obok odbyt. Wężowidła Możliwe odpowiedzi: 1. Gromada dennych szkarłupni, która obejmuje tysiące gatunków. Długość ich ciała wynosi od kilku centymetrów do 1 m. Ciało jest dwubocznie symetryczne, kształtu ogórkowatego lub cewkowego., 2. Gromada o promienistej symetrii i wapiennym pancerzyku. Większość jej przedstawicieli produkuje toksyczne dla człowieka substancje., 3. Gromada dennych drapieżników będących najbardziej rozpoznawalnym przykładem szkarłupni. Wyjątkowo powolne, zasiedlają różnego rodzaju dna morskie, cechuje je różnorodność barw i kształtów., 4. Szkarłupnie kształtem przypominające „gwiazdę”, o wąskich ramionach łączących się u centralnej tarczy. Jedne z najszybszych spośród swojego typu., 5. Przypominają kształtem roślinę. Zbudowane są z łodygi, ramion i kielicha, w którym znajdują otwór gębowy i nierzadko tuż obok odbyt. Strzykwy Możliwe odpowiedzi: 1. Gromada dennych szkarłupni, która obejmuje tysiące gatunków. Długość ich ciała wynosi od kilku centymetrów do 1 m. Ciało jest dwubocznie symetryczne, kształtu ogórkowatego lub cewkowego., 2. Gromada o promienistej symetrii i wapiennym pancerzyku. Większość jej przedstawicieli produkuje toksyczne dla człowieka substancje., 3. Gromada dennych drapieżników będących najbardziej rozpoznawalnym przykładem szkarłupni. Wyjątkowo powolne, zasiedlają różnego rodzaju dna morskie, cechuje je różnorodność barw i kształtów., 4. Szkarłupnie kształtem przypominające „gwiazdę”, o wąskich ramionach łączących się u centralnej tarczy. Jedne z najszybszych spośród swojego typu., 5. Przypominają kształtem roślinę. Zbudowane są z łodygi, ramion i kielicha, w którym znajdują otwór gębowy i nierzadko tuż obok odbyt.
R18yD3rsb00Sf
Ćwiczenie 56
Zaznacz sformułowania dotyczące anatomii i fizjologii rozgwiazd. Możliwe odpowiedzi: 1. Układ krwionośny jest otwarty., 2. Układ ambulakralny pełni głównie funkcję transportującą substancje odżywcze., 3. Obecny jest układ wydalniczy., 4. Ruch odbywa się powoli po dnie zbiornika za pomocą nóżek ambulakralnych; obecny jest układ wydalniczy., 5. Rozgwiazdy są głównie rozdzielnopłciowe, a zapłodnienie jest zewnętrzne.
1
Ćwiczenie 57

Zakażenie tkanek miękkich może mieć miejsce w wodach śródlądowych i morskich. Turyści narażeni są szczególnie na różnego rodzaju urazy mechaniczne, w tym rany kłute zadane przez jeżowce, koralowce lub haczyki na ryby itp., a także okaleczenia przez przedmioty martwe podczas brodzenia i pływania, ugryzienia ryb i innych stworzeń morskich. Wszystko to może być źródłem uszkodzeń skóry prowadzących do zakażeń drobnoustrojami obecnymi w wodzie. Zakażenia skóry i powierzchownych tkanek miękkich najczęściej związane są z obecnością w wodzie lub na zwierzętach wodnych takich drobnoustrojów jak Mycobacterium marinumAeromonas spp., Edwardsiella tardaErysipelothrix rhusiopathiae i Vibrio vulnificus. Objawy towarzyszące infekcjom tymi bakteriami mogą być różnorodne: od banalnych stanów zapalnych skóry, zapaleń tkanki podskórnej po powstawanie ropni, piodermię zgorzelinową (pyoderma gangrenosum, PG) czy martwicze zapalenie powięzi.

Indeks górny Źródło: Tadeusz P. Żarski, Henryka Żarska, Teresa Majdecka, Schorzenia infekcyjne skóry i tkanki podskórnej jako problem u osób powracających z podróży zagranicznych. Indeks górny koniec

R1QgsNcpAgg2T
Na podstawie tekstu wyjaśnij, które struktury budowy szkarłupni mogą powodować niebezpieczne dla człowieka uszkodzenia skóry, stające się wrotami zakażenia drobnoustrojami obecnymi w wodzie. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 58

Gdy tylko spojrzymy na przedstawiciela szkarłupni (a konkretnie strzykw – Holothuroidea), jakim jest Scotoplanes globosa, od razu domyślamy się, co Lovecraft miał na myśli, opisując swoje potwory. To niewielkie zwierzę wędruje powoli po dnie oceanów (do głębokości jednego kilometra), wykorzystując hydrauliczny, a nie mięśniowy napęd swoich nóg, odżywiając się padliną, która opada na dno. Jak wszystkie strzykwy, ma zdolność do ewisceracji – czując się zagrożone, wyrzuca na zewnątrz układ pokarmowy, który w razie udanej ucieczki regeneruje. Jakże niecodzienna i jednocześnie obca naszej naturze forma obrony. Nie na darmo nie utożsamiamy się z tym zwierzęciem w najmniejszym stopniu.

Indeks górny Źródło: Łukasz Depa, Najbrzydsze zwierzęta świata. Indeks górny koniec

R1AiV1ZQCPEB8
Oceń prawdziwość stwierdzenia: „Strzykwy uszkadzają trwale swoje ciało w sytuacji zagrożenia, co zmniejsza ich szanse na przeżycie”. Odpowiedź uzasadnij. (Uzupełnij).