Zwierzęta bezkręgowe
Sprawdź co umiesz

Tasiemiec azjatycki (Taenia asiatica) to gatunek rozpoznany i opisany w 1993 r. Jednak już wcześniej obserwowano przypadki występowania w mięsie wieprzowym wągrów, które rozwijały się w postać dorosłą nierozróżnialną morfologicznie od postaci dojrzałej tasiemca nieuzbrojonego (Taenia saginata). Wspomniane larwy należały do T. asiatica. Analiza porównawcza genomów tasiemca azjatyckiego, nieuzbrojonego oraz uzbrojonego (Taenia solium), pozwoliła na stwierdzenie, że do specjacji T. asiatica (i zmiany jednego z żywicieli) doszło około 1,14 mln lat temu. Mniej więcej w tym samym czasie odbyła się też migracja człowieka wyprostowanego (Homo erectus) z Afryki do Azji.
Indeks górny Na podstawie: Shuai Wang i in., Comparative genomics reveals adaptive evolution of Asian tapeworm in switching to a new intermediate host, „Nature Communications” 2016, 12845, 7. Indeks górny koniecNa podstawie: Shuai Wang i in., Comparative genomics reveals adaptive evolution of Asian tapeworm in switching to a new intermediate host, „Nature Communications” 2016, 12845, 7.
Pasożyt: owsik ludzkiglista ludzkawłosień krętywłosogłówka ludzka
2. “Wyróżnia się dwie główne fazy: jelitową, w której objawami są biegunka, bóle brzucha, nudności i wymioty oraz narządową (...). W tej fazie powstają krwawe wybroczyny dospojówkowe i podpaznokciowe, bóle mięśniowe i gorączka oraz objawy alergiczne.”
Pasożyt: włosień krętyglista ludzkaglista psiaowsik ludzki
3. “W czasie migracji larw w organizmie człowieka może pojawiać się stan podgorączkowy, suchy kaszel, rzadziej duszność i krwioplucie; w intensywnych inwazjach występuje zespół Loefflera i objawy zapalenia płuc.”
Pasożyt: glista ludzkaowsik ludzkiwłosień krętywęgorek jelitowy
Źródło: J. Błaszkowska, T. Ferenc, P. Kurnatowski Zarys parazytologii medycznej, Edra Urban&Partner, Wrocław 2017
Na zdjęciu przedstawiono jednego z bezkręgowców.
Zapoznaj się z opisem zdjęcia, na którym przedstawiono jednego z bezkręgowców.



Na pierwszym z powyższych zdjęć znajduje się pływak żółtobrzeżek (Dytiscus marginalis) – chrząszcz należący do rodziny pływakowatych (Dytiscoidea). Owady te pływają aktywnie dzięki wiosłowym ruchom ostatniej pary odnóży krocznych, zarówno po powierzchni wód stojących, jak i pod powierzchnią. Osobniki dorosłe oddychają powietrzem atmosferycznym, do którego dostęp uzyskują po wypłynięciu na powierzchnię zbiornika wodnego. Larwy pływaka żółtobrzeżka nie przypominają imago. Osiągają spore rozmiary, odżywiają się innymi stawonogami oraz niewielkimi kręgowcami. Na odwłoku mają syfon oddechowy, za pomocą którego pobierają powietrze znad powierzchni wody. Formą poprzedzającą imago pływaka żółtobrzeżka jest zagrzebana w okolicach brzegu poczwarka.
Na kolejnej fotografii widoczna jest forma dorosła Hexagenia limbata, owada należącego do rzędu jętek (Ephemeroptera). Jego larwy również nie przypominają imago. Nie wypływają one na powierzchnię wody, a oddychają tlenem w niej rozpuszczonym. Ostatnie pokolenie larw jętki wydostaje się na roślinę lub inny przedmiot wystający ponad poziom wody w zbiorniku i przekształca się w subimago. Postać ta jest nieruchoma, niezdolna do rozrodu i wygląda niemal identycznie jak imago.
Indeks górny Na podstawie: Derka T. i in., Aquatic Insects, 2019, www.sciencedirect.com/topics/agricultural‑and‑biological‑sciences/aquatic‑insects [dostęp: 14.02.2023]. Indeks górny koniecNa podstawie: Derka T. i in., Aquatic Insects, 2019, www.sciencedirect.com/topics/agricultural‑and‑biological‑sciences/aquatic‑insects [dostęp: 14.02.2023].
Na podstawie powyższego tekstu i własnej wiedzy oceń prawdziwość zdań.
Informacje do ćwiczeń 18 i 19

Powyższe zdjęcie przedstawia osobnika gatunku Clogmia albipunctata należącego do muchówek z rodziny Psychodidae. Gatunek ten spotykany jest w domostwach. W rozwoju tych owadów występuje tylko jedna postać larwalna, rozwijająca się często w odpływach zlewów i żyjąca ok. dwóch tygodni. Postać dorosła (widoczna na zdjęciu) żyje ok. 20 dni i rozmnaża się tylko jeden raz, składając jaja w wilgotnym i ciepłym miejscu.
Indeks dolny Na podstawie: E. Jimenez‑Guri i in., A staging scheme for the development of the moth midge Clogmia albipunctata, „PloS One” 2014. Indeks dolny koniecNa podstawie: E. Jimenez‑Guri i in., A staging scheme for the development of the moth midge Clogmia albipunctata, „PloS One” 2014.
Poniższy film przedstawia larwy gatunku Clogmia albipunctata.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/R3QexUAfM1mjL
Nagranie filmowe przedstawiające larwy.
Żeglarek argo (Argonauta argo) jest ciekawym gatunkiem głowonoga. Samce żeglarka argo mają 1–2 cm długości. Nie budują muszli. Samice są znacznie większe. Mają silnie spłaszczone dwa górne ramiona, wyglądające jak cienka błona. Zawarte w niej chromatofory umożliwiają zwierzęciu zmianę ubarwienia (od srebrzystego po ciemnobrązowe). Nabłonek tych ramion wytwarza wapienną substancję, z której samica, po osiągnięciu dojrzałości płciowej, buduje cienkościenną muszlę. Samica wypełnia muszlę powietrzem atmosferycznym zaczerpniętym z powierzchni wody. Wypełniona gazem muszla ułatwia jej żeglowanie, przy czym ośmiornica potrafi precyzyjnie sterować pływalnością muszli (podobnie działa pęcherz pławny u ryb), a przy braku powietrza zwierzę ma problemy z utrzymaniem muszli w pionie. Muszla pełni też funkcję komory lęgowej. Wkrótce po wybudowaniu muszli samica jest gotowa, by przystąpić do rozrodu. Samiec umieszcza spermatofory w jamie płaszczowej samicy za pomocą hektokotylusa. Ta następnie składa jaja do wnętrza muszli, po czym wsuwa się do niej i siada na jajach.
Parzydełkowce to najprostsze zwierzęta tkankowe. Mogą występować w dwóch postaciach: polipa, który prowadzi osiadły tryb życia, i swobodnie pływającej meduzy. Schematy przedstawiają budowę obu form parzydełkowców.

Kleptoknidoza to zjawisko gromadzenia parzydełek przez organizm, który ich sam nie wytwarza, ale który żywi się parzydełkowcami. Do zwierząt wykazujących takie zachowanie należą m.in. żebropławy, które dawniej, ze względu na podobieństwo do meduz, były zaliczane do jamochłonów. Pod względem fizjologii mają dużo cech wspólnych z tą grupą.
„Wewnątrz pęcherzyka znajduje się długa, zwinięta nić lub przewód, który przy mechanicznym lub chemicznym podrażnieniu knidocylu zostaje wyrzucony z dużą siłą i prędkością około 3 m/s wbija się lub oplątuje wokół ciała napastnika albo ofiary. Mechanizm wystrzelenia nici wykorzystuje ciśnienie osmotyczne, powstałe wskutek uwolnienia do cytoplazmy dużej liczby jonów wapnia. U większości parzydełkowców wyrzut nici powoduje zniszczenie komórki parzydełkowej”.
Indeks dolny Źródło: Komórka parzydełkowa, tekst dostępny na portalu www.wikipedia.pl Indeks dolny koniecŹródło: Komórka parzydełkowa, tekst dostępny na portalu www.wikipedia.pl
Płazińce charakteryzują się ciałem spłaszczonym grzbietobrzusznie. Jego warstwę zewnętrzną stanowi wór skórno‑mięśniowy. Tworzą go mięśnie pokryte warstwą nabłonka, zawiera on też liczne gruczoły. Wewnątrz ciało wypełnione jest parenchymą – luźną tkanką otaczającą wszystkie narządy wewnętrzne. Parenchyma spełnia także funkcje wydzielnicze, biorąc udział w procesach przyswajania substancji odżywczych oraz regeneracji. Płazińce w większości mają układ pokarmowy, nerwowy oraz wydalniczy. Brak jest jednak układu oddechowego, pomimo stosunkowo wysokiego tempa metabolizmu. Z uwagi na brak układu oddechowego organizmy te wymieniają gazy całą powierzchnią ciała.
W protonefrydialnym układzie wydalniczym płazińców można wyróżnić komórkę płomykową oraz kanałową. Komórka płomykowa najczęściej ma kształt buławkowaty bądź gruszkowaty i zakończona jest jedną lub wieloma ruchomymi wiciami zwróconymi do światła kanalika. Ułożone są one w kształt płomyka, od czego wywodzi się nazwa tych komórek. Komórka kanałowa zaś tworzy przewód wydalniczy. Obydwie są ze sobą żeberkowato połączone i tworzą aparat filtracyjny płazińca.
Całe ciało płazińców pasożytniczych pokryte jest cienką warstwą glikokaliksu pełniącego liczne funkcje. Wiele gatunków tasiemców produkuje inhibitory proteinaz, które przytwierdzone są do powierzchni glikokaliksu. W sąsiedztwie mogą się też znajdować inaktywowane cząsteczki amylaz pochodzenia ludzkiego. Aktywność unieruchomionych cząsteczek amylaz jest wyższa niż cząsteczek wolnych.
Indeks górny Na podstawie: G. I. Izvekova i in., Adsorption and inactivation of proteolytic enzymes by Triaenophorus nodulosus (Cestoda), „Helminthologia” 2017; Leslie H. Chappell, Physiology of Parasites, 1979. Indeks górny koniecNa podstawie: G. I. Izvekova i in., Adsorption and inactivation of proteolytic enzymes by Triaenophorus nodulosus (Cestoda), „Helminthologia” 2017; Leslie H. Chappell, Physiology of Parasites, 1979.


Informacje do ćwiczeń 33‑35

Powyższe zdjęcie przedstawia nicienia z gatunku Caenorhabditis elegans. Jest to gatunek modelowy, na którym już od początku XX w. prowadzi się badania podstawowe. Ich wyniki mają często zastosowanie w innych badaniach, także tych dotyczących fizjologii i genetyki człowieka. Jedną z właściwości Caenorhabditis elegans, oraz niektórych innych nicieni, jest eutelia**,** czyli zjawisko występowania stałej liczby komórek somatycznych organizmu przez całe jego życie (od osiągnięcia dojrzałości). Obojnacze osobniki nicienia Caenorhabditis elegans składają się z 1031 komórek somatycznych i około 2000 komórek rozrodczych, podczas gdy samce mają dokładnie 959 komórek somatycznych i około 1000 rozrodczych. W gatunku Caenorhabditis elegans samice nie istnieją. Chociaż Caenorhabditis elegans nazywany jest gatunkiem eutelicznym, to liczba komórek somatyczych w dojrzałym osobniku ulega pewnym zmianom. Hermafrodyta (obojnak) Caenorhabditis elegans traci w ciągu swojego życia dokładnie 131 komórek somatycznych na drodze apoptozy (programowanej śmierci komórki). Kolejność śmierci poszczególnych komórek jest dobrze poznana i niezmienna.
Indeks górny B. Alberts i wsp., Caenorhabditis Elegans: Development from the Perspective of the Individual Cell, Molecular Biology of the Cell. 4th edition, 2002 Indeks górny koniecB. Alberts i wsp., Caenorhabditis Elegans: Development from the Perspective of the Individual Cell, Molecular Biology of the Cell. 4th edition, 2002
Na podstawie powyższego tekstu i własnej wiedzy oceń poniższe zdania jako prawdziwe lub fałszywe.
Rozmiary Caenorhabditis elegans ulegają zmianom w trakcie życia dorosłego osobnika. Młody, niebędący larwą obojnak, ma długość 900–940 mikrometrów, ale kiedy może już składać jaja, osiąga długość do 1150 mikrometrów.
Edycja: S. Malloy i wsp., Brenner's Encyclopedia of Genetics. 2nd Edition, 2013
Do poradni chorób zakaźnych zgłosił się młody mężczyzna uskarżający się na stan podgorączkowy i uporczywy kaszel. Na podstawie zebranego wywiadu postanowiono przeprowadzić badanie koproskopowe, które polega na obserwowaniu preparatów bezpośrednich kału wybarwionych płynem Lugola. W próbce zauważono jaja odpowiadające gatunkowi glisty ludzkiej, natomiast żadne ze znalezionych jaj nie było zapłodnione.

W jelicie środkowym stawonogów występują liczne wypustki pokryte cylindrycznymi komórkami zawierającymi mikrokosmki. W okolicy jelita znajdują się naczynia otwartego układu krwionośnego oraz przestrzenie miksocelu wypełnione hemolimfą. Pajęczaki i skorupiaki mają zazwyczaj bardziej skomplikowany układ krwionośny niż owady i wije.
Niekorzystne warunki środowiska, np. zmiany temperatury, niedobór pożywienia, nieodpowiednia zawartość tlenu i dwutlenku węgla, mogą powodować zjawisko diapauzy, które sprawia, że różne postacie rozwojowe owadów (larwy, poczwarki, imago) zapadają w stan okresowego uśpienia.
Naukowcy intensywnie pracują nad wykorzystaniem zjawiska diapauzy do walki biologicznej z owadzimi szkodnikami roślin.
Szrotówek kasztanowcowiaczek (Cameraria ohridella) już od kilkunastu lat niszczy drzewa kasztanowca i jak dotąd nie udało się znaleźć skutecznej ochrony przed tym szkodnikiem. Ten owad z rzędu motyli wykluwa się z zimujących poczwarek pod koniec kwietnia. Dorosły osobnik składa jaja wzdłuż głównego unerwienia liścia. Wylęgające się larwy wgryzają się w blaszkę liściową, tam żerują i przepoczwarzają się.

Podkowiastogłowe (Cephalocarida) to gromada morskich stawonogów należących do podtypu skorupiaków. Ich wyjątkowość polega m.in. na tym, że są jedynymi obojnakami wśród wolnożyjących skorupiaków. Zwierzęta te występują na dużych głębokościach (do ok. 1500 metrów pod poziomem morza), nie mają oczu, a zagęszczenie ich populacji jest zawsze bardzo niewielkie.
Indeks dolny Na podstawie: H.L. Sanders, The cephalocorida, a new subclass of crustqacea from long island sound, „Proc. Natl. Acad. Sci. USA” 1955, nr 1, t. 41, s. 61–66. Indeks dolny koniecNa podstawie: H.L. Sanders, The cephalocorida, a new subclass of crustqacea from long island sound, „Proc. Natl. Acad. Sci. USA” 1955, nr 1, t. 41, s. 61–66.
Mięczaki rozmnażają się wyłącznie płciowo. Jednak duża różnorodność tych zwierząt sprawia, że występuje wiele odmian tego rozmnażania. Większość ślimaków oraz część małży to obojnaki. Rozdzielnopłciowe są natomiast chitony, jednotarczowce, głowonogi i łódkonogi. U organizmów obojnaczych, np. ślimaków lądowych, występuje zapłodnienie krzyżowe.
Rozród małży jest procesem bardzo skomplikowanym. Glochidia – larwy małży skójkowatych – są uwalniane przez syfon wyrzutowy z organizmu samicy i przyczepiają się do skrzeli, płetw lub powierzchni ciała ryb. Przez pewien czas dojrzewają i wchłaniają pokarm z tkanek żywiciela dyfuzyjnie, za pomocą komórek zawiązka płaszcza. Drobne małże opadają na dno i rozpoczynają samodzielne życie. Rozród małży jest ściśle uzależniony od występowania właściwych gatunków ryb, a przyczepianie się glochidiów oraz osiedlanie młodych małży na dnie zbiorników to krytyczne fazy cyklu życiowego, zaburzane przez niekorzystne zmiany środowiska.
Indeks dolny Na podstawie: M. Ożgo, Rola, zagrożenia i problemy ochrony małży skójkowatych, „Chrońmy Przyrodę Ojczystą” 2010, nr 66(3), s. 201–208. Indeks dolny koniecNa podstawie: M. Ożgo, Rola, zagrożenia i problemy ochrony małży skójkowatych, „Chrońmy Przyrodę Ojczystą” 2010, nr 66(3), s. 201–208.
Gdy tylko spojrzymy na przedstawiciela szkarłupni (a konkretnie strzykw – Holothuroidea), jakim jest Scotoplanes globosa, od razu domyślamy się, co Lovecraft miał na myśli, opisując swoje potwory. To niewielkie zwierzę wędruje powoli po dnie oceanów (do głębokości jednego kilometra), wykorzystując hydrauliczny, a nie mięśniowy napęd swoich nóg, odżywiając się padliną, która opada na dno. Jak wszystkie strzykwy, ma zdolność do ewisceracji – czując się zagrożone, wyrzuca na zewnątrz układ pokarmowy, który w razie udanej ucieczki regeneruje. Jakże niecodzienna i jednocześnie obca naszej naturze forma obrony. Nie na darmo nie utożsamiamy się z tym zwierzęciem w najmniejszym stopniu.
Indeks górny Źródło: Łukasz Depa, Najbrzydsze zwierzęta świata. Indeks górny koniecŹródło: Łukasz Depa, Najbrzydsze zwierzęta świata.