RVrNy1gcH8xH1
Grafika przedstawia przekrój poprzeczny przez serce. Ma on kształt odwróconego stożka. W jego budowie możemy wyróżnić dwie komory o grubych ścianach o nieregularnej strukturze oraz żyłę i tętnicę o gładkich, cienkich ścianach.

Układ krążenia

Serce człowieka ma kształt stożka, którego podstawa skierowana jest ku górze i w prawo, a wierzchołek – ku dołowi i w lewo. Narząd ten ma wielkość pięści i waży ok. 300 g.
Źródło: Patrick J. Lynch, medical illustrator, Wikimedia Commons, licencja: CC BY 2.5.

Sprawdź co umiesz

1
1
Polecenie 1

Zagraj w grę i sprawdź swoją wiedzę na temat budowy małego i dużego obiegu krwi.

Kliknij START, aby rozpocząć grę. Wskaż poprawne odpowiedzi.

R8AKR19P2QZKM
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Sprawdź swoją wiedzę na temat budowy małego i dużego obiegu krwi.

Polecenie 1
RCfzrXFXeJ3H6
Wskaż jamę serca, z której krew wypływa w kierunku płuc. Możliwe odpowiedzi: 1. Z prawej komory., 2. Z lewej komory., 3. Z prawego przedsionka., 4. Z lewego przedsionka.
R1JlNvsu235Vf
Wskaż naczynie krwionośne, którym krew wypływa z serca w kierunku płuc. Możliwe odpowiedzi: 1. Pień płucny., 2. Żyła główna dolna., 3. Żyła główna górna., 4. Aorta.
R8nBFQSEAfUh1
Wskaż naczynie krwionośne, którym krew wpływa do płuc. Możliwe odpowiedzi: 1. Tętnice płucne., 2. Tętnice sercowe., 3. Żyły płucne., 4. Żyły sercowe.
R1DXjJBdikUVq
Wskaż naczynie krwionośne, którym krew wypływa z płuc. Możliwe odpowiedzi: 1. Żyły płucne., 2. Żyły sercowe., 3. Tętnice płucne., 4. Tętnice sercowe.
R1ERnpkE3KuKK
Wskaż jamę serca, do której krew wpływa z płuc. Możliwe odpowiedzi: 1. Lewy przedsionek., 2. Prawy przedsionek., 3. Prawa komora., 4. Lewa komora.
RQ6RSM7XXQCB7
Ćwiczenie 1
Połącz w pary nazwy elementów morfotycznych krwi z pełnionymi przez nie funkcjami. erytrocyty Możliwe odpowiedzi: 1. udział w procesie krzepnięcia krwi, 2. obrona organizmu przed szkodliwymi drobnoustrojami, 3. transport tlenu i dwutlenku węgla leukocyty Możliwe odpowiedzi: 1. udział w procesie krzepnięcia krwi, 2. obrona organizmu przed szkodliwymi drobnoustrojami, 3. transport tlenu i dwutlenku węgla trombocyty Możliwe odpowiedzi: 1. udział w procesie krzepnięcia krwi, 2. obrona organizmu przed szkodliwymi drobnoustrojami, 3. transport tlenu i dwutlenku węgla
R1PPOBVPZPKRJ
Ćwiczenie 2
Surowica krwi to część płynna krwi pozbawiona białka: Możliwe odpowiedzi: 1. γ - globuliny, 2. fibrybogenu, 3. przeciwciał IgG, IgA oraz IgD, 4. Albuminy
Ćwiczenie 3
R1HTQXCSB78TK
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R17E2N188BNOE
Łuk aorty to największa tętnica w ciele człowieka (ok. 28 mm średnicy), której rozgałęzienia doprowadzają krew tętniczą do narządów i tkanek. Wyprowadza krew z lewej komory serca, jest od niej oddzielona zastawką półksiężycowatą aortalną. Żyła główna górna zbiera krew z górnej (znajdującej się ponad przeponą) połowy ciała. Wyprowadzona jest na prawo od aorty. Krew z żył krążenia wielkiego (układowego) dopływa do prawego przedsionka serca przez zastawkę trójdzielną, z którego jest następnie wyrzucana do prawej komory serca, a stąd poprzez pień płucny do płuc. Żyła główna dolna zbiera krew z dolnej połowy ciała; uchodzi do prawego przedsionka serca. Pień płucny rozpoczyna się w ujściu prawej komory serca, oddzielony od niej zastawką półksiężycowatą płucną, następnie dzieli się na tętnicę płucną prawą i tętnicę płucną lewą, które kierują odtlenowaną krew do płuc. Żyły płucne to krótkie naczynia żylne, którymi płynie krew utlenowana z płuc do lewego przedsionka serca. Krew powraca do serca do jego lewego przedsionka przez żyły płucne. Następnie przepływa z lewego przedsionka serca przez zastawkę dwudzielną (mitralną) do lewej komory, a następnie do aorty. Oba przedsionki serca odpowiadają za nieprzerwany dopływ krwi żylnej do serca.
R1423V7JAJUM1
Ćwiczenie 4
Łączenie par. Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń dotyczących układu bodźcotwórczo‑przewodzącego serca i zaznacz właściwą odpowiedź.. Zainicjowanie skurczów ma miejsce w węźle zatokowo‑przedsionkowym.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Gdy węzeł zatokowo‑przedsionkowy ulegnie uszkodzeniu, jego funkcję przejmuje węzeł przedsionkowo‑komorowy.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Praca układu bodźcotwórczo‑przewodzącego podlega regulacji ze strony układu nerwowego.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
R12UBP286X1PZ
Ćwiczenie 5
Przyporządkuj pasujące opisy odpowiednio do osocza krwi lub chłonki. chłonka Możliwe odpowiedzi: 1. Ma wyższe ciśnienie onkotyczne., 2. Ma niższe ciśnienie onkotyczne., 3. Zawiera więcej substancji tłuszczowych., 4. Transportuje witaminy rozpuszczalne w wodzie., 5. Transportuje witaminy rozpuszczalne w tłuszczach., 6. Zawiera więcej białek. osocze krwi Możliwe odpowiedzi: 1. Ma wyższe ciśnienie onkotyczne., 2. Ma niższe ciśnienie onkotyczne., 3. Zawiera więcej substancji tłuszczowych., 4. Transportuje witaminy rozpuszczalne w wodzie., 5. Transportuje witaminy rozpuszczalne w tłuszczach., 6. Zawiera więcej białek.
REEN843Z57D8B
Ćwiczenie 6
Uzupełnij tekst właściwymi wyrażeniami. 1. nieinwazyjnej, 2. zaburzeń rytmu serca, 3. Elektrokardiografia, 4. inwazyjnej, 5. Echokardiografia, 6. wad to metoda obrazowania serca za pomocą ultradźwięków, których określone odbicia odbierane są przez głowicę urządzenia. Jest to bardzo przydatna metoda diagnostyki 1. nieinwazyjnej, 2. zaburzeń rytmu serca, 3. Elektrokardiografia, 4. inwazyjnej, 5. Echokardiografia, 6. wad, szczególnie w przypadku wykrywania 1. nieinwazyjnej, 2. zaburzeń rytmu serca, 3. Elektrokardiografia, 4. inwazyjnej, 5. Echokardiografia, 6. wad serca oraz oceny jego pracy.
R1KGU96OKA9Z2
Ćwiczenie 7
Uszereguj w odpowiedniej kolejności etapy rozwoju miażdżycy. Elementy do uszeregowania: 1. Na skutek niedoborów w diecie dochodzi do uszkodzenia śródbłonka naczynia krwionośnego., 2. Następuje zwężenie światła naczynia., 3. W miejscu uszkodzenia gromadzą się cholesterol i inne lipidy., 4. Dochodzi do stopniowego zwapniania blaszek miażdżycowych., 5. Następuje zmniejszenie dotlenienia tkanek.
R1SD4732S6BKL
Ćwiczenie 7
1
Ćwiczenie 8
R1uyVgvo1v9b2
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 9

Badania laboratoryjne krwi pozwalają m.in. określić liczbę poszczególnych elementów morfotycznych u danego pacjenta. Wiadomo, że na obraz morfologii krwi ma wpływ nie tylko aktualny stan zdrowia, ale także czynniki zewnętrzne, np. rodzaj spożytego pokarmu. Tabela przedstawia wybrane wyniki badań krwi trzech osób.

Zawartość elementów morfotycznych w mmIndeks górny 3

Elementy morfotyczne

Osoba A

Osoba B

Osoba C

Erytrocyty

3 000 000

5 000 000

4 500 000

Leukocyty

6 000

5 000

13 000

Płytki krwi

255 000

50 000

300 000

R7WiZ1nTeFUKm
Łączenie par. Na podstawie powyższych wyników ustal, która osoba:
– ma problemy z krzepliwością krwi;
– przyjmuje w pokarmie zbyt małe ilości żelaza;
– przechodzi ostrą infekcję.. Problemy z krzepliwością krwi. Możliwe odpowiedzi: Osoba A, Osoba B, Osoba C. Przyjmowanie zbyt małych ilości żelaza w pokarmie. Możliwe odpowiedzi: Osoba A, Osoba B, Osoba C. Ostra infekcja. Możliwe odpowiedzi: Osoba A, Osoba B, Osoba C
1
Ćwiczenie 10

Do prawidłowego krzepnięcia krwi niezbędne jest współdziałanie aktywowanych płytek krwi oraz zespołu białek tzw. czynników krzepnięcia, zaangażowanych w kaskadzie krzepnięcia. (...) Są to głównie białka, znajdujące się w osoczu krwi oraz białko zawarte w błonach komórek – czynnik tkankowy. Większość czynników krzepnięcia oznacza się umownie liczbami rzymskimi. Niektóre z nich, tzw. czynniki zespołu protrombiny wytwarzane są w wątrobie, a do ich powstawania niezbędna jest witamina K. Brak witaminy K powoduje, że czynniki wytwarzane w wątrobie nie zostają uaktywnione. W konsekwencji reakcja krzepnięcia nie może przebiegać prawidłowo, co prowadzi do zwiększonej skłonności do krwawień (głównie z nosa, dziąseł, przewodu pokarmowego i układu moczowego). Do niedoboru witaminy K w warunkach prawidłowych dochodzi rzadko, gdyż jest ona produkowana w wystarczających dla ustroju ilościach przez mikroorganizmy, znajdujące się w jelitach.

Indeks górny Źródło: dr med. Marzena Frołow, W jaki sposób krzepnie krew?, https://www.mp.pl. Indeks górny koniec

R1Twr70BaR9Wp
Na podstawie powyższego tekstu i wiedzy własnej wyjaśnij, dlaczego pacjent po długiej kuracji antybiotykowej może cierpieć na zaburzenia krzepnięcia. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 11
R1AJodF46pQu0
Oceń poprawność stwierdzenia: „wszystkie żyły w organizmie człowieka transportują krew odtlenowaną”. Odpowiedź uzasadnij. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 12

Ściany poszczególnych elementów serca człowieka są różnej grubości. Ściany przedsionków mają grubość ok. 2,5 mm, podczas gdy ściana prawej komory ma ok. 5 mm grubości, a ściana lewej komory – aż 15 mm.

RdJNXMvRxuMjo
Wyjaśnij, dlaczego ściana lewej komory serca jest trzy razy grubsza od ściany komory prawej. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 13

Przeanalizuj poniższy schemat.

RFfy7L4SjrAZt
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R9QP95BLSVJA5
Opierając się na wiedzy o krążeniu krwi, napisz, dlaczego połączenie pomiędzy jelitem a wątrobą to żyła wrotna, a połączenie pomiędzy wątrobą a żyłą dolną główną to żyła wątrobowa. Za co odpowiadają naczynia opisane na schemacie? (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 14

Żylaki kończyn dolnych są wynikiem poszerzenia żył powierzchownych, czemu towarzyszy ich wydłużenie i charakterystyczne poskręcanie. Rozszerzenie światła prowadzi do niewydolności zastawek i skutkuje cofaniem się oraz zaleganiem krwi, co powoduje dalsze poszerzanie się naczyń.

R91hryL7avBjv
Schemat przedstawia mechanizm przepływu krwi w naczyniach żylnych kończyn dolnych człowieka.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RChZLitAWuzlQ
Na podstawie powyższego tekstu oraz analizy schematu wyjaśnij, dlaczego długotrwałe stanie w jednym miejscu może być przyczyną powstawania żylaków. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 15

W układzie krwionośnym człowieka występują trzy różne typy naczyń krwionośnych, do których należą tętnice, żyły i naczynia włosowate.

Poniżej przedstawiono zdjęcie mikroskopowe preparatu przekroju poprzecznego żyły i tętnicy.

R1RPNH0heZYes
Przekrój poprzeczny przez żyłę (V) oraz tętnicę (A).
Źródło: University of Delaware, Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1EZUtAvZ6lfo
Porównaj i wskaż główne cechy różniące te naczynia krwionośne. (Uzupełnij).
Rxg4gL6x8Bw7S
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 16
R15K1ODJ3EE9E
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., Na podstawie: Biologia Campbella, praca zbiorowa, Rebis, Poznań 2016, licencja: CC BY-SA 3.0.
R1FHPD118LFPQ
Scharakteryzuj krótko fazy cyklu wskazane na rysunkach (A, B, C). (Uzupełnij).
Ćwiczenie 16
R81PPx37TIRyx
(Uzupełnij).
Podpowiedź
Odpowiedź
Ćwiczenie 17

Wiek

Liczba oddechów/min

Tętno/min

Ciśnienie skurczowe/mm Hg

noworodek

40

140–160

60

3–6 miesięcy

30–40

120–140

80

1 rok

20–30

110–130

90–100

5 lat

20

100–110

100

8 lat

12–20

90–100

105

R18KZBDH7BNKJ
W tabeli zestawiono prawidłowe wartości tętna, liczby oddechów na minutę i ciśnienia krwi u dzieci w różnych grupach wiekowych. Zaznacz zdania, które prawidłowo odnoszą się do informacji przedstawionych w tabeli. Możliwe odpowiedzi: 1. Wraz ze zmniejszaniem się liczby oddechów na minutę spada wartość ciśnienia w naczyniach krwionośnych wywołana rozkurczem komór., 2. Wartości tętna i ciśnienia krwi zależą od wieku., 3. Wraz z wiekiem rośnie wartość ciśnienia panującego w naczyniach w fazie skurczu komór., 4. Liczba oddechów na minutę zależy od ciśnienia krwi panującego w naczyniach tętniczych.
1
Ćwiczenie 18
R14H5AbLfnHRK
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RvNIIgA7Rsgmn
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 18
R1337CVG3O3AU
Uzupełnij lukę właściwą odpowiedzią. Ciśnienie w tętnicach 1. fal mózgowych, 2. zmienia się, 3. cyklu pracy serca, 4. najniższe, 5. jest stałe, 6. najwyższe w zależności od okresu 1. fal mózgowych, 2. zmienia się, 3. cyklu pracy serca, 4. najniższe, 5. jest stałe, 6. najwyższe. W czasie skurczu lewej komory jest 1. fal mózgowych, 2. zmienia się, 3. cyklu pracy serca, 4. najniższe, 5. jest stałe, 6. najwyższe, w czasie rozkurczu – 1. fal mózgowych, 2. zmienia się, 3. cyklu pracy serca, 4. najniższe, 5. jest stałe, 6. najwyższe.
1
Ćwiczenie 19
R19XylZ9dQoZQ
Określ, jak zmieni się – zwiększy się czy zmniejszy – objętość limfy po wypiciu dwóch szklanek wody. Uzasadnij odpowiedź, odnosząc się do mechanizmu powstawania limfy. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 20
Rc1nJpxkDjZ4Y
Jednym z groźnych powikłań nadciśnienia tętniczego może być zawał mięśnia sercowego. Zastanów się i opisz, w jaki sposób może dojść do tego powikłania. (Uzupełnij).
11
Ćwiczenie 21

Wykres przedstawia wyniki badań, w których stwierdzono zależność między dzienną liczbą wypalanych papierosów a ryzykiem zawału mięśnia sercowego.

R1FzId5VF9MF4
Wykres liniowy.
Liczba wypalanych papierosów a ryzyko zawału mięśnia sercowego
. Lista elementów:
  • 1. zestaw danych:
    • Dzienna liczba wypalanych papierosów: 0
    • Prawdopodobieństwo zawału mięśnia sercowego: 1; Podpis osi wartości: Ryzyko zawału mięśnia sercowego
  • 2. zestaw danych:
    • Dzienna liczba wypalanych papierosów: 1–5
    • Prawdopodobieństwo zawału mięśnia sercowego: 1.38; Podpis osi wartości: Ryzyko zawału mięśnia sercowego
  • 3. zestaw danych:
    • Dzienna liczba wypalanych papierosów: 6–10
    • Prawdopodobieństwo zawału mięśnia sercowego: 2.1; Podpis osi wartości: Ryzyko zawału mięśnia sercowego
  • 4. zestaw danych:
    • Dzienna liczba wypalanych papierosów: 11–15
    • Prawdopodobieństwo zawału mięśnia sercowego: 2.99; Podpis osi wartości: Ryzyko zawału mięśnia sercowego
  • 5. zestaw danych:
    • Dzienna liczba wypalanych papierosów: 16–20
    • Prawdopodobieństwo zawału mięśnia sercowego: 3.83; Podpis osi wartości: Ryzyko zawału mięśnia sercowego
  • 6. zestaw danych:
    • Dzienna liczba wypalanych papierosów: 21–25
    • Prawdopodobieństwo zawału mięśnia sercowego: 5.8; Podpis osi wartości: Ryzyko zawału mięśnia sercowego
  • 7. zestaw danych:
    • Dzienna liczba wypalanych papierosów: 26–30
    • Prawdopodobieństwo zawału mięśnia sercowego: 5.26; Podpis osi wartości: Ryzyko zawału mięśnia sercowego
  • 8. zestaw danych:
    • Dzienna liczba wypalanych papierosów: 31–40
    • Prawdopodobieństwo zawału mięśnia sercowego: 6.34; Podpis osi wartości: Ryzyko zawału mięśnia sercowego
  • 9. zestaw danych:
    • Dzienna liczba wypalanych papierosów: powyżej 40
    • Prawdopodobieństwo zawału mięśnia sercowego: 9.16; Podpis osi wartości: Ryzyko zawału mięśnia sercowego
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o. o., Na podstawie: Yusuf S., Hawken S., Ounpuu S., Dans T., Avezum A., Lanas F., McQueen M., Budaj A., Pais P., Varigos J., Lisheng L.; INTERHEART Study Investigators, Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (the INTERHEART study): case-control study , Lancet. 2004 Sep 11-17;364(9438):937-52, licencja: CC BY-SA 3.0.
R1eE77aeeJuLO
Na podstawie wyników badań sformułuj wniosek. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 22

Na wykresie przedstawiono wpływ diety śródziemnomorskiej na odsetek osób bez nawrotów choroby w okresie 5 lat po przebytym zawale.

ROGT7o2vyfE4P
Wykres liniowy. Lista elementów:
  • 1. zestaw danych:
    • Lata po zawale mięśnia sercowego: 0
    • Dieta śródziemnomorska: 100; Podpis osi wartości: Procent osób bez nawrotów choroby
    • Inna dieta: 100; Podpis osi wartości: Procent osób bez nawrotów choroby
  • 2. zestaw danych:
    • Lata po zawale mięśnia sercowego: 1
    • Dieta śródziemnomorska: 97.5; Podpis osi wartości: Procent osób bez nawrotów choroby
    • Inna dieta: 93; Podpis osi wartości: Procent osób bez nawrotów choroby
  • 3. zestaw danych:
    • Lata po zawale mięśnia sercowego: 2
    • Dieta śródziemnomorska: 97; Podpis osi wartości: Procent osób bez nawrotów choroby
    • Inna dieta: 91; Podpis osi wartości: Procent osób bez nawrotów choroby
  • 4. zestaw danych:
    • Lata po zawale mięśnia sercowego: 3
    • Dieta śródziemnomorska: 96; Podpis osi wartości: Procent osób bez nawrotów choroby
    • Inna dieta: 90.5; Podpis osi wartości: Procent osób bez nawrotów choroby
  • 5. zestaw danych:
    • Lata po zawale mięśnia sercowego: 4
    • Dieta śródziemnomorska: 95; Podpis osi wartości: Procent osób bez nawrotów choroby
    • Inna dieta: 82; Podpis osi wartości: Procent osób bez nawrotów choroby
  • 6. zestaw danych:
    • Lata po zawale mięśnia sercowego: 5
    • Dieta śródziemnomorska: 92; Podpis osi wartości: Procent osób bez nawrotów choroby
    • Inna dieta: 80; Podpis osi wartości: Procent osób bez nawrotów choroby
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o. o., Na podstawie: de Lorgeril M., Salen P., Martin J.L., Monjaud I., Delaye J., Mamelle N., Mediterranean diet, traditional risk factors, and the rate of cardiovascular complications after myocardial infarction: final report of the Lyon Diet Heart Study., Circulation. 1999 Feb 16;99(6):779-85., licencja: CC BY-SA 3.0.
RL9FsAJ80tqsu
Określ grupę badawczą i grupę kontrolną tego badania. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 23
RC70CTFVXh1kQ
Wyjaśnij, dlaczego działanie układu bodźcotwórczo‑przewodzącego umożliwia pracę serca umieszczonego poza organizmem człowieka. (Uzupełnij).