Praca serca i przepływ krwi w naczyniach krwionośnych
Choroby układu krążenia
R1aMmUxgKyDR6
Ilustracja przedstawia przekrój przez węzeł chłonny, który jest są skupiskami tkanki limfatycznej. Węzeł ma owalny, nieregularny kształt, dochodzi do niego od góry pięć przewodów, a od dołu odchodzą dwa przewody. Wzdłuż górnych przewodów w stronę węzła dochodzą strzałki, a wzdłuż dolnych od strony węzła odchodzą strzałki w dół. Na przekroju widać różowy miąższ węzła chłonnego, żółte linie, które go przecinają oraz fioletowe, owalne elementy z różowym środkiem.
Ilustracja przedstawia przekrój przez węzeł chłonny, który jest są skupiskami tkanki limfatycznej. Węzeł ma owalny, nieregularny kształt, dochodzi do niego od góry pięć przewodów, a od dołu odchodzą dwa przewody. Wzdłuż górnych przewodów w stronę węzła dochodzą strzałki, a wzdłuż dolnych od strony węzła odchodzą strzałki w dół. Na przekroju widać różowy miąższ węzła chłonnego, żółte linie, które go przecinają oraz fioletowe, owalne elementy z różowym środkiem.
Układ krążenia
Węzły chłonne są skupiskami tkanki limfatycznej, których zadaniem jest filtracja przepływającej limfy.
Źródło: Scientific Animations, licencja: CC BY-SA 4.0.
Układ limfatyczny
Twoje cele
Omówisz budowę układu limfatycznego.
Przedstawisz funkcje elementów układu limfatycznego.
Wyjaśnisz rolę limfy w organizmie człowieka.
Przyzwyczajeni jesteśmy myśleć o krwi jako jedynym płynnym składniku układu krążenia, lecz w naszym ciele krąży także limfa. Ten płyn ustrojowy przemieszcza się przez odrębny, wyspecjalizowany system naczyń limfatycznych, niezależny od naczyń krwionośnych. Naczynia te, wraz z węzłami i narządami limfatycznymi, tworzą układ limfatyczny – drugi komponent układu krążenia kręgowców, niezbędny do utrzymania homeostazy organizmu.
RR627OG5SLEFS
Na fotografii okrągłe szkło leżące na drewnianym blacie, na którym w centrum znajduje biały, nieprzejrzysty płyn - limfa (chłonka) człowieka pobrana z przewodu piersiowego.
Limfa (chłonka) człowieka pobrana z głównego naczynia limfatycznego (przewodu piersiowego).
Źródło: Petr Adam Dohnálek, licencja: CC BY-SA 3.0.
Limfa - powstawanie i skład
Limfa (nazywana też chłonką) to lekko zasadowy jasnożółty płyn tkankowypłyn tkankowypłyn tkankowy, który powstaje na skutek przenikania osocza krwi przez ściany włosowatych naczyń krwionośnych do przestrzeni międzykomórkowych. Warunkiem jej powstania jest wysokie ciśnienie panujące w naczyniach włosowatych. Limfę zbierają ślepo zakończone naczynia chłonne przechodzące w większe naczynia chłonne, a następnie doprowadzające ją do układu krwionośnego.
płyn tkankowy
przesącz różnych substancji z włosowatych naczyń krwionośnych (płyn tkankowy po przedostaniu się do naczyń limfatycznych staje się limfą)
Na powstawanie limfy wpływa wiele czynników, m.in. temperatura zewnętrzna, niedotlenienie tkanek oraz działanie układów nerwowego i hormonalnego.
R1R5GBF8FPAJO1
Schemat przedstawia obieg limfy. Na górze schematu widoczny jest układ naczyń krwionośnych. Do układu prowadzi czerwona tętnica, która rozgałęzia się w skomplikowaną siatkę oznaczonych czerwonym kolorem naczyń. Od tego fragmentu schematu odchodzą w dół liczne, przerywane strzałki z napisem: woda, tlen, sole mineralne, aminokwasy i glukoza przenikają z krwi do komórek, a dalej z komórek do naczyń limfatycznych. Od komórek prowadzą w dół strzałki z napisem: część płynu tkankowego z rozpuszczonym w nim dwutlenkiem węgla i końcowymi produktami metabolizmu trafia do włosowatych naczyń limfatycznych. Od komórek znajdujących się pod układem naczyń krwionośnych biegną w górę strzałki do dalszego fragmentu siatki oznaczonych niebieskim kolorem naczyń krwionośnych, które łączą się z żyłą. Przy strzałkach widnieje napis: część płynu tkankowego z rozpuszczonym w nim dwutlenkiem węgla i końcowymi produktami metabolizmu wraca do włosowatych naczyń krwionośnych. Z kolei poniżej, w naczyniach limfatycznych płynie limfa, znajduje się na nim węzeł limfatyczny. Przez naczynia limfatyczne limfa wpływa do żyły znajdującej się na końcu schematu.
Powstawanie i transport limfy.
Źródło: Anita Mowczan, licencja: CC BY 3.0.
Skład chemiczny limfy jest podobny do składu osocza krwi. Zawiera ona wodę oraz związki organiczne i nieorganiczne, takie jak:
frakcja białek osocza krwi, uczestnicząca w transporcie hormonów i utrzymaniu prawidłowego pH krwi
globuliny
frakcja białek osocza krwi, uczestnicząca w reakcjach odpornościowych oraz wiążąca tłuszcze i glukozę
RnDsFmKBA9L2O1
Zdjęcie przedstawia próbówkę wypełnioną do około 1/4 wysokości białym, nieprzejrzystym płynem. Próbówka stoi na drewnianym tle.
Ludzka limfa pobrana w trakcie operacji chirurgicznej z przewodu piersiowego.
Źródło: Petr Adam Dohnálek, licencja: CC BY-SA 4.0.
W porównaniu z osoczem krwi w limfie występuje mniej białek. Z tego powodu ciśnienie onkotyczneciśnienie onkotyczneciśnienie onkotyczne limfy jest niższe niż osocza.
Limfa zawiera też liczne limfocyty, które odpowiedzialne są za zwalczanie infekcji.
Skład chemiczny limfy nie jest stały, zależy bowiem od tkanki, z której płyn ten został odprowadzony – koncentracja poszczególnych składników w różnych narządach jest zmienna. Limfa płynąca w naczyniach chłonnych jelit transportuje duże ilości tłuszczów oraz produkty ich enzymatycznego rozkładu, dlatego ma postać gęstego, żółtomlecznego płynu. Limfa opływająca inne narządy jest zazwyczaj bezbarwna i uboższa w tłuszcze.
Objętość limfy uzależniona jest od ilości wypitych płynów i od ciśnienia hydrostatycznegociśnienie onkotyczneciśnienia hydrostatycznego krwi. Podwyższone ciśnienie hydrostatyczne krwi w naczyniach włosowatych zwiększa dyfuzję osocza do płynu tkankowego, obecnego w przestrzeniach międzykomórkowych.
ciśnienie hydrostatyczne
ciśnienie wywierane przez pozostający w spoczynku płyn
ciśnienie onkotyczne
ciśnienie powstające wewnątrz naczynia włosowatego na skutek zatrzymania w nich cząsteczek białek
Elementy układu limfatycznego człowieka
RRV1QHCRA48HX1
Na schemacie przedstawiony jest układ limfatyczny człowieka. Zarys postaci człowieka na schemacie składa się z przewodów limfatycznych. Są to dość cienkie przewody koloru zielonego, łączące poszczególne gruczoły limfatyczne człowieka. W dolnej części głowy oznaczone numerem 1 znajdują się dwa symetryczne do siebie, niewielkie punkty. Mają okrągły kształt, łączą się z naczyniami limfatycznymi. Są to migdałki. Leżą w tylnej części gardła, są zbudowane z grudek chłonnych. Niszczą lub neutralizują szkodliwe czynniki przenikające przez drogi oddechowe i pokarmowe. W szyi numerem 2 z kolei są zaznaczone węzły chłonne szyjne. Są to okrągłe, grubsze narządy położone na połączeniach limfatycznych. Poniżej na wysokości ramienia jest przewód chłonny prawy oznaczony cyfrą 3. Zbiera limfę z górnej, prawej części ciała. Pod prawą ręką, na wysokości pachy, są węzły chłonne pachowe prawe oznaczone cyfrą 4. Z kolei numerem 5 zaznaczone zbiornik mleczu. Znajduje się on na środku brzucha przy miejscu krzyżowania się ze sobą przewodów limfatycznych. Na wysokości jelit, w dolnej części brzucha jest wyrostek robaczkowy oznaczony cyfrą 6. W jego ścianie znajdują się liczne grudki chłonne. Nazywany czasem migdałkiem jelitowym, ponieważ pełni w jelicie te same funkcje co migdałki w jamie ustnej i gardle. Na wysokości miednicy poniżej wyrostka robaczkowego są węzły chłonne miednicze oznaczone numerem 7. W nodze, oznaczone cyfrą 8 znajdują się z kolei przewody limfatyczne kończyny dolnej. Są to podłużne przewody, na schemacie zaznaczone w prawej nodze. Numerem 9 oznaczono znajdujące się w pachwinie węzły chłonne pachwinowe. Numerem 10 oznaczono Kępki Peyera w jelicie cienkim. To skupiska grudek limfatycznych w błonie śluzowej i podśluzowej jelita cienkiego. Składają się z komórek układu odpornościowego i w przeciwieństwie do grudek chłonnych nie są otoczone torebką łącznotkankową. Nad jelitami numerem 11 zaznaczono śledzionę. Jest to organ niewielkiej wielkości, który jest po lewej stronie brzucha. Pełni funkcje immunologiczne i krwiotwórcze, a także ma zdolność gromadzenia krwi. Na wysokości klatki piersiowej widać pionową linię zaznaczoną numerem 12 - przewód piersiowy. Zbiera limfę z kończyn, jamy brzusznej, przewodu pokarmowego, lewej połowy klatki piersiowej i lewej strony głowy, uchodzi do żyły podobojczykowej lewej. Numerem 13 pod lewą pachą zaznaczono węzły chłonne pachowe lewe. Są to punkty położone na przewodzie limfatycznym. Z kolei na lewej ręce zaznaczono przewody limfatyczne kończyny górnej oznaczone numerem 14. W centrum klatki piersiowej z kolei zaznaczona jest grasica. Zaopatruje układ odpornościowy w dojrzałe limfocyty T, pełni także funkcje hormonalne. Narząd ten zanika wraz z wiekiem.
Na schemacie przedstawiony jest układ limfatyczny człowieka. Zarys postaci człowieka na schemacie składa się z przewodów limfatycznych. Są to dość cienkie przewody koloru zielonego, łączące poszczególne gruczoły limfatyczne człowieka. W dolnej części głowy oznaczone numerem 1 znajdują się dwa symetryczne do siebie, niewielkie punkty. Mają okrągły kształt, łączą się z naczyniami limfatycznymi. Są to migdałki. Leżą w tylnej części gardła, są zbudowane z grudek chłonnych. Niszczą lub neutralizują szkodliwe czynniki przenikające przez drogi oddechowe i pokarmowe. W szyi numerem 2 z kolei są zaznaczone węzły chłonne szyjne. Są to okrągłe, grubsze narządy położone na połączeniach limfatycznych. Poniżej na wysokości ramienia jest przewód chłonny prawy oznaczony cyfrą 3. Zbiera limfę z górnej, prawej części ciała. Pod prawą ręką, na wysokości pachy, są węzły chłonne pachowe prawe oznaczone cyfrą 4. Z kolei numerem 5 zaznaczone zbiornik mleczu. Znajduje się on na środku brzucha przy miejscu krzyżowania się ze sobą przewodów limfatycznych. Na wysokości jelit, w dolnej części brzucha jest wyrostek robaczkowy oznaczony cyfrą 6. W jego ścianie znajdują się liczne grudki chłonne. Nazywany czasem migdałkiem jelitowym, ponieważ pełni w jelicie te same funkcje co migdałki w jamie ustnej i gardle. Na wysokości miednicy poniżej wyrostka robaczkowego są węzły chłonne miednicze oznaczone numerem 7. W nodze, oznaczone cyfrą 8 znajdują się z kolei przewody limfatyczne kończyny dolnej. Są to podłużne przewody, na schemacie zaznaczone w prawej nodze. Numerem 9 oznaczono znajdujące się w pachwinie węzły chłonne pachwinowe. Numerem 10 oznaczono Kępki Peyera w jelicie cienkim. To skupiska grudek limfatycznych w błonie śluzowej i podśluzowej jelita cienkiego. Składają się z komórek układu odpornościowego i w przeciwieństwie do grudek chłonnych nie są otoczone torebką łącznotkankową. Nad jelitami numerem 11 zaznaczono śledzionę. Jest to organ niewielkiej wielkości, który jest po lewej stronie brzucha. Pełni funkcje immunologiczne i krwiotwórcze, a także ma zdolność gromadzenia krwi. Na wysokości klatki piersiowej widać pionową linię zaznaczoną numerem 12 - przewód piersiowy. Zbiera limfę z kończyn, jamy brzusznej, przewodu pokarmowego, lewej połowy klatki piersiowej i lewej strony głowy, uchodzi do żyły podobojczykowej lewej. Numerem 13 pod lewą pachą zaznaczono węzły chłonne pachowe lewe. Są to punkty położone na przewodzie limfatycznym. Z kolei na lewej ręce zaznaczono przewody limfatyczne kończyny górnej oznaczone numerem 14. W centrum klatki piersiowej z kolei zaznaczona jest grasica. Zaopatruje układ odpornościowy w dojrzałe limfocyty T, pełni także funkcje hormonalne. Narząd ten zanika wraz z wiekiem.
Układ limfatyczny człowieka tworzą naczynia limfatyczne, a także narządy limfatyczne: śledziona, grasica, migdałki, węzły chłonne i grudki chłonne.
Źródło: Przedmiotowy model 3D został opracowany przez Englishsquare.pl Sp. z o.o. na podstawie materiału źródłowego zakupionego w ramach serwisu www.turbosquid.com. Jakiekolwiek dalsze użycie tego modelu 3D podlega wszelkim ograniczeniom opisanym w licencji opublikowanej na przywołanej stronie internetowej., tylko do użytku edukacyjnego na epodreczniki.pl., licencja: CC BY-SA 3.0.
Naczynia limfatyczne i przepływ limfy w organizmie
Układ limfatyczny rozpoczynają włosowate naczynia limfatyczne w tkankach, które zbierają nadmiar krążącego między komórkami płynu tkankowego. Ich ściany zbudowane są wyłącznie z jednej warstwy śródbłonka, co ułatwia dyfuzję.
RcCSJjAEU5cBk
Schemat przedstawia krążenie limfy. Widoczny jest zarys ciała człowieka. W środku ciała znajduje się sieć przewodów chłonnych zaznaczona kolorem czarnym. Na wysokości klatki piersiowej po prawej stronie od przewodu piersiowego jest przewód chłonny prawy oznaczony cyfrą jeden. Z kolei zaznaczony cyfrą dwa przewód piersiowy znajduje się na środku klatki piersiowej. Skośnymi strzałkami z czterech stron są oznaczone kierunki spływu limfy z tkanek całego organizmu.
Schemat przedstawia krążenie limfy. Widoczny jest zarys ciała człowieka. W środku ciała znajduje się sieć przewodów chłonnych zaznaczona kolorem czarnym. Na wysokości klatki piersiowej po prawej stronie od przewodu piersiowego jest przewód chłonny prawy oznaczony cyfrą jeden. Z kolei zaznaczony cyfrą dwa przewód piersiowy znajduje się na środku klatki piersiowej. Skośnymi strzałkami z czterech stron są oznaczone kierunki spływu limfy z tkanek całego organizmu.
Schemat krążenia limfy. Czarne strzałki wskazują kierunek spływu limfy z tkanek całego organizmu do głównych przewodów chłonnych podpisanych na grafice.
Włosowate naczynia limfatyczne odprowadzają limfę do większych naczyń limfatycznych zbiorczych, które zawierają zastawki zapobiegające cofaniu się limfy. W ich ścianach występują mięśnie gładkie, które kurcząc się ułatwiają przesuwanie się chłonki. Naczynia zbiorcze łączą się następnie w pnie limfatyczne, a te w przewody limfatyczne uchodzące do żył podobojczykowych. W pniach i przewodach limfatycznych występują mięśnie gładkie, usprawniające ruch limfy. Dodatkowo przepływ chłonki ułatwiają mięśnie szkieletowe.
Narządy limfatyczne
Limfa, krążąc w naczyniach limfatycznych, przepływa przez narządy limfatyczne rozproszone po całym ciele. Narządy limfatyczne zbudowane są z tkanki limfatycznej. Dzielimy je na centralne (grasica i szpik kostny czerwony) i obwodowe (śledziona, migdałki, węzły chłonne i grudki chłonne).
RJS3D828RRE63
Grudki chłonne Są skupiskiem tkanki łącznej siateczkowej (limfatycznej), w oczkach której znajdują się limfocyty. Występują w ścianie przewodu pokarmowego, dróg oddechowych i narządów moczowo‑płciowych. Grudki chłonne mogą zanikać, a ich obecność zależy od rożnych procesów zachodzących w danym narządzie czy miejscu. Na przykład ich duże skupiska występują w gardle dzieci w czasie trwającego tam stanu zapalnego górnych dróg oddechowych. W miarę zdrowienia i wzrostu odporności struktury te zanikają – dziecko w wieku pozaszkolnym już ich praktycznie nie ma.
Duże skupisko grudek chłonnych znajduje się w ścianie wyrostka robaczkowego. Stąd też wyrostek nazywany jest często "migdałkiem jelitowym”, zwalczającym dostające się do przewodu pokarmowego szkodliwe substancje i ciała obce.
Stosunkowo duże skupiska tkanki łącznej siateczkowej tworzą największy narząd układu limfatycznego – śledzionę., Śledziona W gęstej siateczce tkanki limfatycznej śledziony znajdują się wyspecjalizowane komórki, które na drodze fagocytozy pożerają zużyte erytrocyty. Śledziona jest również ważnym narządem krwiotwórczym. Namnażają się tu limfocyty i monocyty, które po osiągnięciu dojrzałości dostają się do krwi. W okresie życia płodowego narząd ten produkuje też erytrocyty. Ściany śledziony zaopatrzone są w mięśnie gładkie, co pozwala na jej rozciąganie i gromadzenie krwi (śledziona stanowi ważny magazyn krwi w naszym organizmie). W stanach zwiększonego zapotrzebowania organizmu na krew, np. podczas intensywnego wysiłku fizycznego, skurcz mięśni powoduje szybkie wyrzucenie zgromadzonej krwi do krwioobiegu., Węzły chłonne Ulokowane są wzdłuż naczyń limfatycznych na drodze przepływu krwi, we wszystkich narządach wewnętrznych oraz tworzą skupiska m.in. w okolicach stawów, na granicy między głową a szyją, szyją a tułowiem oraz kończynami a tułowiem. Przepływając przez węzły, limfa zbiera limfocyty powstałe w szpiku kostnym. Węzły chłonne pełnią funkcję filtrów, dzięki budującej je tkance siateczkowej, która wychwytuje obce i szkodliwe substancje znajdujące się w chłonce. Toksyny, pozostawione przez wyłapywane bakterie, wywołują stany zapalne i obrzęki węzłów chłonnych., Migdałki Są to duże skupiska tkanki limfatycznej. Leżą w tylnej części gardła. To położenie pozwala im na zwalczanie ciał obcych i szkodliwych substancji dostających się do organizmu drogą oddechową, powietrzną i z krwią. Oprócz tego wytwarzają przeciwciała i limfocyty, które przekazują następnie do krwi., Grasica Jest ona dobrze rozwinięta u dzieci, po czym od 18. roku życia (po osiągnięciu dojrzałości płciowej) zaczyna zanikać. Grasica odgrywa istotną rolę w tworzeniu systemu obronnego ustroju, tzw. bariery immunologicznej. Dodatkowo w grasicy powstają i dojrzewają limfocyty T. Należy do centralnych narządów limfatycznych, podobnie jak szpik kostny., Szpik kostny czerwony Jest miejscem powstawania elementów morfotycznych krwi, takich jak erytrocyty, leukocyty (w tym limfocyty), trombocyty. Dojrzewają w nim limfocyty B.
Grudki chłonne Są skupiskiem tkanki łącznej siateczkowej (limfatycznej), w oczkach której znajdują się limfocyty. Występują w ścianie przewodu pokarmowego, dróg oddechowych i narządów moczowo‑płciowych. Grudki chłonne mogą zanikać, a ich obecność zależy od rożnych procesów zachodzących w danym narządzie czy miejscu. Na przykład ich duże skupiska występują w gardle dzieci w czasie trwającego tam stanu zapalnego górnych dróg oddechowych. W miarę zdrowienia i wzrostu odporności struktury te zanikają – dziecko w wieku pozaszkolnym już ich praktycznie nie ma.
Duże skupisko grudek chłonnych znajduje się w ścianie wyrostka robaczkowego. Stąd też wyrostek nazywany jest często "migdałkiem jelitowym”, zwalczającym dostające się do przewodu pokarmowego szkodliwe substancje i ciała obce.
Stosunkowo duże skupiska tkanki łącznej siateczkowej tworzą największy narząd układu limfatycznego – śledzionę., Śledziona W gęstej siateczce tkanki limfatycznej śledziony znajdują się wyspecjalizowane komórki, które na drodze fagocytozy pożerają zużyte erytrocyty. Śledziona jest również ważnym narządem krwiotwórczym. Namnażają się tu limfocyty i monocyty, które po osiągnięciu dojrzałości dostają się do krwi. W okresie życia płodowego narząd ten produkuje też erytrocyty. Ściany śledziony zaopatrzone są w mięśnie gładkie, co pozwala na jej rozciąganie i gromadzenie krwi (śledziona stanowi ważny magazyn krwi w naszym organizmie). W stanach zwiększonego zapotrzebowania organizmu na krew, np. podczas intensywnego wysiłku fizycznego, skurcz mięśni powoduje szybkie wyrzucenie zgromadzonej krwi do krwioobiegu., Węzły chłonne Ulokowane są wzdłuż naczyń limfatycznych na drodze przepływu krwi, we wszystkich narządach wewnętrznych oraz tworzą skupiska m.in. w okolicach stawów, na granicy między głową a szyją, szyją a tułowiem oraz kończynami a tułowiem. Przepływając przez węzły, limfa zbiera limfocyty powstałe w szpiku kostnym. Węzły chłonne pełnią funkcję filtrów, dzięki budującej je tkance siateczkowej, która wychwytuje obce i szkodliwe substancje znajdujące się w chłonce. Toksyny, pozostawione przez wyłapywane bakterie, wywołują stany zapalne i obrzęki węzłów chłonnych., Migdałki Są to duże skupiska tkanki limfatycznej. Leżą w tylnej części gardła. To położenie pozwala im na zwalczanie ciał obcych i szkodliwych substancji dostających się do organizmu drogą oddechową, powietrzną i z krwią. Oprócz tego wytwarzają przeciwciała i limfocyty, które przekazują następnie do krwi., Grasica Jest ona dobrze rozwinięta u dzieci, po czym od 18. roku życia (po osiągnięciu dojrzałości płciowej) zaczyna zanikać. Grasica odgrywa istotną rolę w tworzeniu systemu obronnego ustroju, tzw. bariery immunologicznej. Dodatkowo w grasicy powstają i dojrzewają limfocyty T. Należy do centralnych narządów limfatycznych, podobnie jak szpik kostny., Szpik kostny czerwony Jest miejscem powstawania elementów morfotycznych krwi, takich jak erytrocyty, leukocyty (w tym limfocyty), trombocyty. Dojrzewają w nim limfocyty B.
RG7VOLXFSAQHP
Grudki chłonne Są skupiskiem tkanki łącznej siateczkowej (limfatycznej), w oczkach której znajdują się limfocyty. Występują w ścianie przewodu pokarmowego, dróg oddechowych i narządów moczowo‑płciowych. Grudki chłonne mogą zanikać, a ich obecność zależy od rożnych procesów zachodzących w danym narządzie czy miejscu. Na przykład ich duże skupiska występują w gardle dzieci w czasie trwającego tam stanu zapalnego górnych dróg oddechowych. W miarę zdrowienia i wzrostu odporności struktury te zanikają – dziecko w wieku pozaszkolnym już ich praktycznie nie ma.
Duże skupisko grudek chłonnych znajduje się w ścianie wyrostka robaczkowego. Stąd też wyrostek nazywany jest często "migdałkiem jelitowym”, zwalczającym dostające się do przewodu pokarmowego szkodliwe substancje i ciała obce.
Stosunkowo duże skupiska tkanki łącznej siateczkowej tworzą największy narząd układu limfatycznego – śledzionę., Śledziona W gęstej siateczce tkanki limfatycznej śledziony znajdują się wyspecjalizowane komórki, które na drodze fagocytozy pożerają zużyte erytrocyty. Śledziona jest również ważnym narządem krwiotwórczym. Namnażają się tu limfocyty i monocyty, które po osiągnięciu dojrzałości dostają się do krwi. W okresie życia płodowego narząd ten produkuje też erytrocyty. Ściany śledziony zaopatrzone są w mięśnie gładkie, co pozwala na jej rozciąganie i gromadzenie krwi (śledziona stanowi ważny magazyn krwi w naszym organizmie). W stanach zwiększonego zapotrzebowania organizmu na krew, np. podczas intensywnego wysiłku fizycznego, skurcz mięśni powoduje szybkie wyrzucenie zgromadzonej krwi do krwioobiegu., Węzły chłonne Ulokowane są wzdłuż naczyń limfatycznych na drodze przepływu krwi, we wszystkich narządach wewnętrznych oraz tworzą skupiska m.in. w okolicach stawów, na granicy między głową a szyją, szyją a tułowiem oraz kończynami a tułowiem. Przepływając przez węzły, limfa zbiera limfocyty powstałe w szpiku kostnym. Węzły chłonne pełnią funkcję filtrów, dzięki budującej je tkance siateczkowej, która wychwytuje obce i szkodliwe substancje znajdujące się w chłonce. Toksyny, pozostawione przez wyłapywane bakterie, wywołują stany zapalne i obrzęki węzłów chłonnych., Migdałki Są to duże skupiska tkanki limfatycznej. Leżą w tylnej części gardła. To położenie pozwala im na zwalczanie ciał obcych i szkodliwych substancji dostających się do organizmu drogą oddechową, powietrzną i z krwią. Oprócz tego wytwarzają przeciwciała i limfocyty, które przekazują następnie do krwi., Grasica Jest ona dobrze rozwinięta u dzieci, po czym od 18. roku życia (po osiągnięciu dojrzałości płciowej) zaczyna zanikać. Grasica odgrywa istotną rolę w tworzeniu systemu obronnego ustroju, tzw. bariery immunologicznej. Dodatkowo w grasicy powstają i dojrzewają limfocyty T. Należy do centralnych narządów limfatycznych, podobnie jak szpik kostny., Szpik kostny czerwony Jest miejscem powstawania elementów morfotycznych krwi, takich jak erytrocyty, leukocyty (w tym limfocyty), trombocyty. Dojrzewają w nim limfocyty B.
Grudki chłonne Są skupiskiem tkanki łącznej siateczkowej (limfatycznej), w oczkach której znajdują się limfocyty. Występują w ścianie przewodu pokarmowego, dróg oddechowych i narządów moczowo‑płciowych. Grudki chłonne mogą zanikać, a ich obecność zależy od rożnych procesów zachodzących w danym narządzie czy miejscu. Na przykład ich duże skupiska występują w gardle dzieci w czasie trwającego tam stanu zapalnego górnych dróg oddechowych. W miarę zdrowienia i wzrostu odporności struktury te zanikają – dziecko w wieku pozaszkolnym już ich praktycznie nie ma.
Duże skupisko grudek chłonnych znajduje się w ścianie wyrostka robaczkowego. Stąd też wyrostek nazywany jest często "migdałkiem jelitowym”, zwalczającym dostające się do przewodu pokarmowego szkodliwe substancje i ciała obce.
Stosunkowo duże skupiska tkanki łącznej siateczkowej tworzą największy narząd układu limfatycznego – śledzionę., Śledziona W gęstej siateczce tkanki limfatycznej śledziony znajdują się wyspecjalizowane komórki, które na drodze fagocytozy pożerają zużyte erytrocyty. Śledziona jest również ważnym narządem krwiotwórczym. Namnażają się tu limfocyty i monocyty, które po osiągnięciu dojrzałości dostają się do krwi. W okresie życia płodowego narząd ten produkuje też erytrocyty. Ściany śledziony zaopatrzone są w mięśnie gładkie, co pozwala na jej rozciąganie i gromadzenie krwi (śledziona stanowi ważny magazyn krwi w naszym organizmie). W stanach zwiększonego zapotrzebowania organizmu na krew, np. podczas intensywnego wysiłku fizycznego, skurcz mięśni powoduje szybkie wyrzucenie zgromadzonej krwi do krwioobiegu., Węzły chłonne Ulokowane są wzdłuż naczyń limfatycznych na drodze przepływu krwi, we wszystkich narządach wewnętrznych oraz tworzą skupiska m.in. w okolicach stawów, na granicy między głową a szyją, szyją a tułowiem oraz kończynami a tułowiem. Przepływając przez węzły, limfa zbiera limfocyty powstałe w szpiku kostnym. Węzły chłonne pełnią funkcję filtrów, dzięki budującej je tkance siateczkowej, która wychwytuje obce i szkodliwe substancje znajdujące się w chłonce. Toksyny, pozostawione przez wyłapywane bakterie, wywołują stany zapalne i obrzęki węzłów chłonnych., Migdałki Są to duże skupiska tkanki limfatycznej. Leżą w tylnej części gardła. To położenie pozwala im na zwalczanie ciał obcych i szkodliwych substancji dostających się do organizmu drogą oddechową, powietrzną i z krwią. Oprócz tego wytwarzają przeciwciała i limfocyty, które przekazują następnie do krwi., Grasica Jest ona dobrze rozwinięta u dzieci, po czym od 18. roku życia (po osiągnięciu dojrzałości płciowej) zaczyna zanikać. Grasica odgrywa istotną rolę w tworzeniu systemu obronnego ustroju, tzw. bariery immunologicznej. Dodatkowo w grasicy powstają i dojrzewają limfocyty T. Należy do centralnych narządów limfatycznych, podobnie jak szpik kostny., Szpik kostny czerwony Jest miejscem powstawania elementów morfotycznych krwi, takich jak erytrocyty, leukocyty (w tym limfocyty), trombocyty. Dojrzewają w nim limfocyty B.
R1HuACbA3oke2
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Ciekawostka
Znajomość rozmieszczenia naczyń i węzłów chłonnych oraz kierunków odpływu chłonki pozwala na określenie możliwości wystąpienia zmian nowotworowych, gdyż większość nowotworów rozprzestrzenia się właśnie drogami chłonnymi. Jeśli znany jest sposób zaopatrzenia chłonką danego narządu i/lub układu objętego nowotworem, można przewidywać, w jaki sposób może dojść do przerzutu nowotworowego. Aby wyeliminować taką możliwość, gdy lekarze onkolodzy usuwają nowotwór, wycinają także okoliczne węzły chłonne. Badają również bardziej odległe węzły chłonne, które bezpośrednio łączą się drogami chłonnymi ze zmienionym nowotworowo miejscem. Robią to, aby wyeliminować postęp choroby nowotworowej.
Znaczenie limfy
Krążąca limfa pełni w organizmie następujące funkcje:
uczestniczy w transporcie składników odżywczych do komórek oraz odprowadzaniu z nich zbędnych produktów przemiany materii;
uczestniczy w odpowiedzi odpornościowej, przez transport leukocytów (w szczególności limfocytów) do i z węzłów chłonnych oraz komórek dendrytycznych do węzłów chłonnych, w których stymulują one odpowiedź immunologiczną;
pośredniczy we wchłanianiu z przewodu pokarmowego i transporcie: kwasów tłuszczowych, tłuszczów oraz rozpuszczonych w nich witamin (A, D, E i K);
odprowadza do układu krążenia cząsteczki białka i nadmiar płynu pomagając w utrzymaniu równowagi wodno‑elektrolitowej.
Podsumowanie
Limfa powstaje z płynu tkankowego, który przesącza się z naczyń włosowatych krwionośnych do przestrzeni międzykomórkowych. Część tego płynu trafia z powrotem do naczyń krwionośnych, a część wnika do włosowatych naczyń limfatycznych i staje się limfą.
Skład limfy jest podobny do osocza krwi, ale zawiera mniej białek. Zawiera wodę, sole mineralne, produkty przemiany materii, tłuszcze w postaci chylomikronów oraz limfocyty, które pełnią funkcje odpornościowe.
Limfa płynie w jednym kierunku – od tkanek do dużych żył w okolicy podobojczykowej. Ruch limfy wspomagają skurcze mięśni gładkich w większych naczyniach limfatycznych oraz skurcze mięśni szkieletowych.
Narządy limfatyczne dzieli sią na centralne (grasica i szpik kostny czerwony) oraz obwodowe (węzły chłonne, migdałki, śledziona).
Limfa uczestniczy w transporcie składników odżywczych, w odpowiedzi odpornościowej, we wchłanianiu z przewodu pokarmowego kwasów tłuszczowych, tłuszczów oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K) oraz odprowadza do układu krążenia nadmiar płynu pomagając w utrzymaniu równowagi wodno‑elektrolitowej.
Ćwiczenia utrwalające
RBYe2oCddxE0M
Ćwiczenie 1
Ułóż podane struktury anatomiczne zgodnie z prawidłową kolejnością przepływu limfy. Elementy do uszeregowania: 1. Węzły i grudki chłonne, 2. Przewód piersiowy, 3. Włosowate naczynia limfatyczne dolnej części ciała, 4. Główne naczynia żylne
Ułóż podane struktury anatomiczne zgodnie z prawidłową kolejnością przepływu limfy. Elementy do uszeregowania: 1. Węzły i grudki chłonne, 2. Przewód piersiowy, 3. Włosowate naczynia limfatyczne dolnej części ciała, 4. Główne naczynia żylne
Wyjaśnij mechanizm umożliwiający krążenie limfy w naczyniach limfatycznych oraz zapobiegający jej cofaniu. (Uzupełnij).
Podpowiedź
Zastanów się, co wymusza przepływ limfy, skoro naczynia limfatyczne nie mają własnej „pompki” jak serce. Pomyśl o budowie naczyń limfatycznych i o tym, co zapobiega cofaniu się limfy, podobnie jak we krwi żylnej.
Odpowiedź
Przepływ limfy w naczyniach limfatycznych jest możliwy dzięki pracy mięśni gładkich, których skurcze uciskają naczynia i przesuwają limfę do przodu. Naczynia limfatyczne mają liczne zastawki, które umożliwiają przepływ limfy tylko w jednym kierunku i zapobiegają jej cofaniu się.
Polecenie 1
Wróć do polecenia na stronie „Na dobry początek” i dopisz brakujące definicje. Pamiętaj, żeby nie kopiować słownika, ale wyjaśnić każde słowo kluczowe w miarę możliwości swoimi słowami.
