Rkbb12wXmxju7
Grafika przedstawia schemat ewolucji człowieka od małpy, przez człowieka stojącego, do człowieka rozumnego.

Zmienność organizmów

Zmienność organizmów jest naturalnym zjawiskiem pozwalającym na lepsze dostosowanie się do panujących warunków środowiskowych, a tym samym zwiększenie szans na przeżycie danego gatunku.
Źródło: Pixabay, domena publiczna.

Sprawdź co umiesz

R1786M3OOVKAN
Ćwiczenie 1
Zaznacz wszystkie prawidłowe sformułowania dotyczące zmienności środowiskowej. Możliwe odpowiedzi: 1. Inaczej jest nazywana zmiennością fluktuacyjną., 2. Jest podtypem zmienności genetycznej., 3. Wynika z bezpośredniego wpływu środowiska na organizm., 4. Jej przykładem wśród ludzi jest czasowy wzrost liczby erytrocytów we krwi na skutek dłuższego przebywania na dużych wysokościach nad poziomem morza., 5. Jej przykładem wśród ludzi jest obecność grupy krwi AB u dziecka, którego matka ma grupę B, a ojciec grupę A., 6. Jej przykładem wśród roślin jest redukcja powierzchni liści i występowanie grubej uwodnionej łodygi wśród roślin rosnących w klimacie pustynnym., 7. Jej przykładem wśród roślin jest zjawisko heterofilii – różnolistności lub różnobarwności kwiatów zależnie od podłoża.
Ćwiczenie 2
Rv1MHmmjEO0NG
Zmienność ciągła Możliwe odpowiedzi: 1. mleczność krów, 2. obecność czynnika Rh, 3. wzrost, 4. ciśnienie krwi|, 5. poziom cholesterolu, 6. grupy krwi układu AB0 Zmienność nieciągła Możliwe odpowiedzi: 1. mleczność krów, 2. obecność czynnika Rh, 3. wzrost, 4. ciśnienie krwi|, 5. poziom cholesterolu, 6. grupy krwi układu AB0
R1LQEK9J5H1X2
Ćwiczenie 3
Połącz w pary rodzaje zmienności z przykładami. Zmienność genetyczna ciągła Możliwe odpowiedzi: 1. Występowanie różnego odcienia skóry u rodzeństwa, 2. Pojawienie się nadwagi u jednego z braci, 3. Zmiana koloru włosów starszej osoby z brązowego na siwe, 4. Wystąpienie albinizmu u dziecka rodziców o ciemnej karnacji, 5. Występowanie czterech grup krwi u ludzi Zmienność mutacyjna Możliwe odpowiedzi: 1. Występowanie różnego odcienia skóry u rodzeństwa, 2. Pojawienie się nadwagi u jednego z braci, 3. Zmiana koloru włosów starszej osoby z brązowego na siwe, 4. Wystąpienie albinizmu u dziecka rodziców o ciemnej karnacji, 5. Występowanie czterech grup krwi u ludzi Zmienność środowiskowa Możliwe odpowiedzi: 1. Występowanie różnego odcienia skóry u rodzeństwa, 2. Pojawienie się nadwagi u jednego z braci, 3. Zmiana koloru włosów starszej osoby z brązowego na siwe, 4. Wystąpienie albinizmu u dziecka rodziców o ciemnej karnacji, 5. Występowanie czterech grup krwi u ludzi Zmienność genetyczna nieciągła Możliwe odpowiedzi: 1. Występowanie różnego odcienia skóry u rodzeństwa, 2. Pojawienie się nadwagi u jednego z braci, 3. Zmiana koloru włosów starszej osoby z brązowego na siwe, 4. Wystąpienie albinizmu u dziecka rodziców o ciemnej karnacji, 5. Występowanie czterech grup krwi u ludzi Zmienność wewnątrzosobnicza Możliwe odpowiedzi: 1. Występowanie różnego odcienia skóry u rodzeństwa, 2. Pojawienie się nadwagi u jednego z braci, 3. Zmiana koloru włosów starszej osoby z brązowego na siwe, 4. Wystąpienie albinizmu u dziecka rodziców o ciemnej karnacji, 5. Występowanie czterech grup krwi u ludzi
Ćwiczenie 3
RGVFGN7SK95LS
Uzupełnij tekst za pomocą odpowiednich sformułowań. Zmienność ciągła dotyczy cech 1. ilościowych, 2. nieciągłej, 3. ciągłej, 4. jakościowych, z kolei zmienność nieciągła dotyczy cech
1. ilościowych, 2. nieciągłej, 3. ciągłej, 4. jakościowych, które są uwarunkowane przez pojedyncze geny. W odniesieniu do
zmienności 1. ilościowych, 2. nieciągłej, 3. ciągłej, 4. jakościowych, możliwe jest wyróżnienie klas osobników o odrębnych fenotypach. W
przypadku zmienności 1. ilościowych, 2. nieciągłej, 3. ciągłej, 4. jakościowych, wartość danej cechy jest typowo stopniowana, co sprawia, że
trudno jest wyróżnić wśród osobników konkretne klasy.
R1EM34JJ7XGS4
Ćwiczenie 4
Do podanego terminu dopasuj odpowiedni opis. Delecja Możliwe odpowiedzi: 1. Przeniesienie odcinka chromosomu w inne miejsce na tym samym lub innym chromosomie., 2. Zdublowanie danego fragmentu chromosomu., 3. Odwrócenie fragmentu danego chromosomu o 180 stopni., 4. Utrata fragmentu chromosomu. Inwersja Możliwe odpowiedzi: 1. Przeniesienie odcinka chromosomu w inne miejsce na tym samym lub innym chromosomie., 2. Zdublowanie danego fragmentu chromosomu., 3. Odwrócenie fragmentu danego chromosomu o 180 stopni., 4. Utrata fragmentu chromosomu. Duplikacja Możliwe odpowiedzi: 1. Przeniesienie odcinka chromosomu w inne miejsce na tym samym lub innym chromosomie., 2. Zdublowanie danego fragmentu chromosomu., 3. Odwrócenie fragmentu danego chromosomu o 180 stopni., 4. Utrata fragmentu chromosomu. Translokacja Możliwe odpowiedzi: 1. Przeniesienie odcinka chromosomu w inne miejsce na tym samym lub innym chromosomie., 2. Zdublowanie danego fragmentu chromosomu., 3. Odwrócenie fragmentu danego chromosomu o 180 stopni., 4. Utrata fragmentu chromosomu.
R14tExAdgdLy6
Ćwiczenie 4
Zaznacz poprawne zakończenie zdania.

Mutacje chromosomowe strukturalne są następstwem: Możliwe odpowiedzi: 1. pęknięć chromosomów i łączenia się ich odcinków w nieodpowiedni sposób., 2. nieprawidłowego rozdziału chromosomów podczas podziału komórki., 3. zwielokrotnienia zestawu chromosomów., 4. zastąpienia jednej zasady azotowej inną zasadą.
RMXGQ9MPGSH21
Ćwiczenie 5
Dopasuj nazwę mutacji do jej opisu. Substytucja Możliwe odpowiedzi: 1. Wstawienie jednej lub kilku dodatkowych par zasad., 2. Usunięcie jednej lub kilku par zasad., 3. Zamiana jednej pary nukleotydów na inną. Insercja Możliwe odpowiedzi: 1. Wstawienie jednej lub kilku dodatkowych par zasad., 2. Usunięcie jednej lub kilku par zasad., 3. Zamiana jednej pary nukleotydów na inną. Delecja Możliwe odpowiedzi: 1. Wstawienie jednej lub kilku dodatkowych par zasad., 2. Usunięcie jednej lub kilku par zasad., 3. Zamiana jednej pary nukleotydów na inną.
R1EEAwCjiNXRQ
Ćwiczenie 5
Zaznacz skutek insercji pojedynczego nukleotydu. Możliwe odpowiedzi: 1. Wstawienie nowego aminokwasu w łańcuchu polipeptydowym, 2. Mutacja synonimiczna, 3. Przesunięcie ramki odczytu, 4. Brak zmian w powstałym białku
RPNaqjkNFAnxb
Ćwiczenie 6
Przyporządkuj podane mutacje chromosomowe do danego typu aberracji. Mutacje aneuploidalne Możliwe odpowiedzi: 1. Monosomia, 2. Triploidia, 3. Tetrasomia, 4. Monoploidia, 5. Trisomia, 6. Nullisomia, 7. Pentaploidia, 8. Tetraploidia Mutacje euploidalne Możliwe odpowiedzi: 1. Monosomia, 2. Triploidia, 3. Tetrasomia, 4. Monoploidia, 5. Trisomia, 6. Nullisomia, 7. Pentaploidia, 8. Tetraploidia
RkAiK5PG4dBJ3
Ćwiczenie 7
Uzupełnij tekst tak, aby stanowił prawidłową informację. Niektóre substytucje z uwagi na zdegenerowanie kodu genetycznego nie mają wpływu na kodowane białka. Taką zmianę określamy jako mutację 1. mutacji nonsensownych, 2. milczącą, 3. nonsensowną, 4. inny kodon, 5. mutacji zmiany sensu, 6. kodon STOP. Mutacje, które powodują zamianę jednego aminokwasu na inny, noszą nazwę 1. mutacji nonsensownych, 2. milczącą, 3. nonsensowną, 4. inny kodon, 5. mutacji zmiany sensu, 6. kodon STOP. W wyniku substytucji powstaje wtedy nowy kodon kodujący inny aminokwas. W zależności od położenia zmienionego aminokwasu w łańcuchu polipeptydowym mogą mieć one różne znaczenie dla budowy białka. Jeśli mutacja spowoduje zamianę kodonu kodującego aminokwas na 1. mutacji nonsensownych, 2. milczącą, 3. nonsensowną, 4. inny kodon, 5. mutacji zmiany sensu, 6. kodon STOP, nazywana jest mutacją milczącą.
RF427ZE2AQEQM
Ćwiczenie 8
Łączenie par. Oceń, czy podane stwierdzenia są prawdziwe czy fałszywe.. Mutacje zmiany ramki odczytu są zawsze mutacjami punktowymi.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Delecje nukleotydów wiążą się zawsze z przesunięciem ramki odczytu.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Możliwe jest przesunięcie ramki odczytu w wyniku substytucji jednego lub dwóch nukleotydów danego genu.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Zmiana ramki odczytu może skutkować zarówno wydłużeniem, jak i skróceniem powstającego w translacji peptydu.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
Ćwiczenie 9

Aminokwasy zasadowe to takie, które wykazują odczyn zasadowy ze względu na obecność większej liczby grup -NHIndeks dolny 2 niż -COOH. Do grupy tej zaliczamy lizynę, argininę i histydynę. 
Dana jest następująca sekwencja nici kodującej DNA: 5′ ATGCCAAGCGGA 3′. Pomiędzy pierwszym a drugim nukleotydem trzeciego kodonu nici matrycowej tego DNA dokonano wstawienia jednego nukleotydu guaninowego (I) lub dwóch nukleotydów guaninowych (II).

R9T1BLEC5HRZF
Która z opisanych w tekście do zadania 4. mutacji spowoduje zmianę drugiego aminokwasu w peptydzie, który powstanie w wyniku translacji danego mRNA? Możliwe odpowiedzi: 1. I, 2. II, 3. Obie, 4. Żadna
R1KPVZ7D2BZA4
Zaznacz nazwy dwóch typów mutacji dotyczących drugiego kodonu mRNA powstałego wskutek mutacji I (opisanej w tekście do zadania 4): Możliwe odpowiedzi: 1. Mutacja zmiany sensu, 2. Mutacja milcząca, 3. Insercja, 4. Delecja, 5. Substytucja
1
Ćwiczenie 10
RF16AECcLJe6x
Jaki rodzaj zmienności obserwujemy w odniesieniu do barwy sierści królików himalajskich? Uzasadnij swoją odpowiedź. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 11
R105yBhgelT0C
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
1
Ćwiczenie 12
RBPM8FCKEBOG4
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
1
Ćwiczenie 13
RieDxqhHDA7Un
Ziemniak współczesny należy do organizmów poliploidalnych. Jego kariotyp składa się z 48 chromosomów. Przodek ziemniaka współczesnego posiada 24 chromosomy w swoim kariotypie. Wyjaśnij czym jest poliploidalność i określ ploidalność ziemniaka współczesnego. (Uzupełnij).

Informacja do ćwiczenia 14 i 15 - tabela kodu genetycznego

1

1 zasada

2 zasada

3 zasada

U

C

A

G

U

UUU

(Phe/F) fenyloalanina

UCU

(Ser/S) seryna

UAU

(Tyr/Y) tyrozyna

UGU

(Cys/C) cysteina

U

UUC

UCC

UAC

UGC

C

UUA

(Leu/L) leucyna

UCA

UAA

STOP

UGA

STOP

A

UUG

UCG

UAG

STOP

UGG

(Trp/W) tryptofan

G

C

CUU

CCU

(Pro/P) prolina

CAU

(His/H) histydyna

CGU

(Arg/R) arginina

U

CUC

CCC

CAC

CGC

C

CUA

CCA

CAA

(Gln/Q) glutamina

CGA

A

CUG

CCG

CAG

CGG

G

A

AUU

(Ile/I) izoleucyna

ACU

(Thr/T) treonina

AAU

(Asn/N) asparagina

AGU

(Ser/S) seryna

U

AUC

ACC

AAC

AGC

C

AUA

ACA

AAA

(Lys/K) lizyna

AGA

(Arg/R) arginina

A

AUG

(Met/M) metionina

ACG

AAG

AGG

G

G

GUU

(Val/V) walina

GCU

(Ala/A) alanina

GAU

(Asp/D) kwas asparaginowy

GGU

(Gly/G) glicyna

U

GUC

GCC

GAC

GGC

C

GUA

GCA

GAA

(Glu/E) kwas glutaminowy

GGA

A

GUG

GCG

GAG

GGG

G

11
Ćwiczenie 14

Podczas replikacji fragmentu DNA doszło do mutacji punktowej. Zamiast sekwencji CGG na nici DNA pojawiła się sekwencja CGC.

R1ZxO27xdtfPQ
Ilustracja
R198J4111391G
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
1
Ćwiczenie 14
R1LRD29PCPZMT
1
Ćwiczenie 15

Poniżej przedstawiono fragment mRNA kodującego białko oraz fragment mRNA powstałego na podstawie DNA, który uległ mutacji.

  • Prawidłowa sekwencja mRNA: AUGCCUUAUGCU.

  • Sekwencja mRNA po mutacji: AUGGCUUAAGCU.

RrL7nC333gDop
Określ rodzaj mutacji. Na podstawie tabeli kodu genetycznego określ skutek zaistniałej mutacji dla kodowanego białka. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 16
R1THTAUJ9UEG4
Wskaż, która z powyższych mutacji (1 czy 2) spowoduje większe zmiany w budowie białka. Uzasadnij swoją odpowiedź. (Uzupełnij).
Mutacje
Choroby genetyczne człowieka