Na wykresie przedstawiono korzystne efekty życia w grupie na przykładzie populacji gołębia grzywacza (Columba palumbus), na którego polują jastrzębie.

RrcHg3ygNM1QZ

Wykres przedstawia korzystne efekty życie w grupie na przykładzie populacji gołębia grzywacza, na którego polują jastrzębie. Na osi x oznaczona jest wielkość stada grzywaczy (liczba osobników). Na osi y oznaczony jest procent udanych ataków drapieżników, a na osi z odległość bezpieczna w metrach. W przypadku jednego osobnika odsetek udanych ataków drapieżników wynosi około 80%, natomiast odległość bezpieczna to 1 metr. W przypadku stada grzywaczy o wielkości od 2 do 10 osobników odsetek udanych ataków drapieżników wynosi około 60%, natomiast odległość bezpieczna to około 30 metrów. W przypadku stada o wielkości od 11 do 50 osobników odsetek udanych ataków drapieżników wynosi 20%, natomiast odległość bezpieczna to około 70 metrów. W przypadku stada grzywaczy powyżej 50 osobników odsetek udanych ataków drapieżników wynosi około 10% natomiast odległość bezpieczna to około 42 metrów.

Zapoznaj się z poniższym tekstem, a następnie wskaż prawidłowe dokończenie zdania.

Indeks dolny Na podstawie: Tropikalne giganty, [w:] Wiedza i Życie, nr 11, 2014. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu). Indeks dolny koniec_{Na podstawie: Tropikalne giganty, [w:] Wiedza i Życie, nr 11, 2014. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).}

Przeżuwacze mają czterokomorowy żołądek, w którym odbywa się trawienie. W pierwszych dwóch komorach, żwaczu i czepcu, znajdują się liczne symbiotyczne bakterie i orzęski. Trawią one celulozę i wykorzystują ją na własne potrzeby jako surowiec energetyczny i budulcowy. Organizmy te potrzebują również białek jako budulca. Zapewniają im to przeżuwacze, które zamiast usuwać mocznik z moczem, wydzielają go do żwacza. Dostarczone w ten sposób związki azotu bakterie i pierwotniaki wykorzystują do budowy białek swojego organizmu. Treść pokarmowa ze żwacza wraca ponownie do jamy gębowej, gdzie jest dokładnie przeżuwana, a następnie ponownie połknięta i przekierowana do dalszych komór żołądka oraz jelita.

W nielicznych lasach pierwotnych czy względnie naturalnych można zauważyć wyraźną prawidłowość. Na piaszczystych wydmach i na bagnach sosna albo rośnie sama, albo zdecydowanie dominuje. Na żyznych glebach jest w lesie tylko domieszką. Na tej podstawie można było wysnuć wniosek, że optymalne warunki dla sosny to bagna i piaski. Taki wniosek byłby jednak zupełnie błędny. Sosna rośnie najlepiej na żyznych glebach, to jest jej optimum. Jej słabość polega na tym, że rzuca tylko lekki cień i sama też może rosnąć co najwyżej w lekkim cieniu. Tymczasem świerk, buk czy grab rzucają gęsty cień i mogą wyrosnąć nawet w gęstym cieniu.

Indeks górny Na podstawie: Tomasz Umiński, Ekologia, środowisko, przyroda, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1995, s. 38. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu). Indeks górny koniec^{Na podstawie: Tomasz Umiński, Ekologia, środowisko, przyroda, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1995, s. 38. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).}

Amerykański ekolog Jonathan Roughgarden prowadził doświadczenia na niewielkich jaszczurkach z rodzaju Anolis, występujących na Wyspach Karaibskich. Są one owadożerne i polują w ciągu dnia – zaczajają się na ofiarę, przesiadując na gałęziach drzew i krzewów. Schemat przedstawia wyniki dla dwóch gatunków jaszczurek z rodzaju Anolis. Na wykresie „a” widoczna jest nisza jaszczurki Anolis cybotes, która współwystępuje na karaibskiej wyspie z pięcioma innymi jaszczurkami z rodzaju Anolis. Wykres „b” przedstawia niszę jaszczurki Anolis marmoratus ferreus, która jest jedynym gatunkiem jaszczurek z rodzaju Anolis na innej karaibskiej wyspie.

RefYomimHYO1g

Schemat przedstawia wyniki dla dwóch gatunków jaszczurek z rodzaju Anolis. Na wykresie A widoczna jest nisza jaszczurki Anolis cybotes, która współwystępuje na karaibskiej wyspie z pięcioma innymi jaszczurkami z rodzaju Anolis. Przedstawia udział w diecie ofiar o określonej długości. Ofiary o długości od pięciu do dziesięciu milimetrów stanowią nieco mniej niż 0,04 udziału w diecie. Ofiary o długości od dziesięciu do piętnastu milimetrów stanowią 0,02 udziału w diecie. Ofiary od długości od piętnastu do dwudziestu milimetrów stanowią nieco ponad 0,07 udziału w diecie. Ofiary o długości od dwudziestu do dwudziestu pięciu milimetrów stanowią około 0,05 udziału w diecie. Ofiary o długości od dwudziestu pięciu do trzydziestu milimetrów stanowią nieco mniej niż 0,02 udziału w diecie. Na wykresie B widoczna jest nisza jaszczurki Anolis marmoratus ferreus, która jest jedynym gatunkiem jaszczurek z rodzaju Anolis na innej karaibskiej wyspie. Przedstawia udział w diecie ofiar o określonej długości. Ofiary o długości od zera do pięciu milimetrów wynoszą 0,02 udziału w diecie. Ofiary o długości od pięciu do dziesięciu milimetrów stanowią nieco mniej niż 0,02 udziału w diecie. Ofiary o długości od dziesięciu do dwudziestu milimetrów stanowią nieco mniej niż 0,04 udziału w diecie. Ofiary o długości od dwudziestu do trzydziestu pięciu milimetrów stanowią 0,02 udziału w diecie. Ofiary o długości od trzydziestu pięciu do pięćdziesięciu milimetrów stanowią nieco mniej niż 0,02 udziału w diecie.

Przeprowadzono doświadczenie, w którym uprawiano trzy gatunki traw z rodzajów stokłosa, rajgras i wyczyniec na glebie o różnej wilgotności. W pierwszym wariancie eksperymentu wszystkie trzy gatunki uprawiano osobno. W drugim wariancie – razem. Rysunki przedstawiają przyrost traw uprawianych oddzielnie (A) oraz przyrost traw w wyniku konkurencji wszystkich trzech gatunków (B) w zależności od wilgotności gleby.

R1BYLyKKhiert

Wykresy przedstawiają informacje w jakich wilgotnościach rosły trawy z gatunku stokłosa, rajgras i wyczyniec. Oddzielnie posadzone trawy rosły najszybciej w glebie o umiarkowanej wilgotności. Natomiast gdy trawy te zostały posadzone razem: stokłosa wykazała najszybciej przyrost trawy, przy niskiej wilgotności gleby, rajgras przy umiarkowanej, a wyczyniec przy wysokiej wilgotności.

Pod koniec lat 90. XX w. prowadzono obserwacje w lasach dębowych w północno‑wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Na podstawie uzyskanych wyników wykazano związek między występującym co 3–4 lata wysypem żołędzi a gwałtownym wzrostem liczebności populacji myszaków leśnych, kleszczy i jeleni. Myszaki leśne chętnie odżywiają się żołędziami, a także poczwarkami brudnicy nieparki, której larwy żerują na liściach dębu. Dwa lata po wysypie żołędzi zaobserwowano wśród okolicznych mieszkańców zwiększoną zachorowalność na boreliozę.

Indeks dolny Na podstawie: Eldra Solomon, Linda Berg, Diana Martin, Biologia, Warszawa 2014, s. 1175. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu). Indeks dolny koniec_{Na podstawie: Eldra Solomon, Linda Berg, Diana Martin, Biologia, Warszawa 2014, s. 1175. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).}

Na wykresach przedstawiono strukturę wiekową trzech populacji ssaków żyjących w parku narodowym. Każdy z prostokątów tworzących piramidę przedstawia jedną grupę wiekową.

R1btpXQVEgGZw

Ilustracja przedstawia schematy struktur wiekowych trzech populacji. Struktura wiekowa populacji A ma kształt urny. Struktura wiekowa populacji B ma kształt dzwonu. Struktura wiekowa populacji C ma kształt piramidy.

R18qoSIiLcFwb

Wykres słupkowy. Na wykresie liczbę samic pustułki europejskiej zaznaczono kolorem niebieskim. Barwą pomarańczową zaznaczono samce. Zredukowany lęg: rodzice, którzy przeżyli następną zimę - wśród samic około 86%, u samców 100%. Prawidłowy lęg: samice 59%, samce 63%. Powiększony lęg: samice 25%, samce 52%.

Naukowcy przez pięć lat badali, jak opieka nad potomstwem wpływa na przeżywalność rodziców u pustułki europejskiej. Badacze przekładali pisklęta między gniazdami, aby przygotować lęgi: zredukowane (od 3 do 4 piskląt), prawidłowe (od 5 do 6 piskląt) i powiększone (od 7 do 8 piskląt). Następnie badali odsetek rodziców (samców i samic), którzy przeżyli następną zimę.

Indeks górny Źródło: Reece J.B. i in., Biologia Campbella, tłum. K. Strobawa i in., Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 2019, s. 1196. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu). Indeks górny koniec^{Źródło: Reece J.B. i in., Biologia Campbella, tłum. K. Strobawa i in., Dom Wydawniczy REBIS, Poznań 2019, s. 1196. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).}

R14uBbaA2UgaC

Zdjęcie przedstawia bawoła, na którego głowie i grzbiecie stoją dwie czaple. Bawół ma ciemne umaszczenie i duże, zaokrąglone rogi. Czaple mają białe upierzenie i żółte dzioby.

Czaple złotawe często można spotkać w towarzystwie bydła, bawołów i słoni, ponieważ stada dużych zwierząt płoszą owady, które czaple wychwytują i zjadają.

„W wypadku mutualizmu obligatoryjnego osobniki są od siebie tak uzależnione, że nie mogą wieść samodzielnego życia. Przykładem takiego związku są porosty, których plechę tworzą komórki glonów (zielenic lub sinic) i strzępki grzybów (workowców lub podstawczaków). Glony dostarczają grzybom pożywienia w postaci produktów fotosyntezy, natomiast grzyby dostarczają glonom wodę z solami mineralnymi – chronią w ten sposób ich komórki przed wysychaniem i nadmiernym nasłonecznieniem. Dzięki temu porosty są w stanie przeżyć nawet w wyjątkowo niekorzystnych warunkach środowiska, w których samodzielnie nie przetrwałyby ani glony, ani grzyby wchodzące w skład porostów”.

Indeks górny Źródło: Kamil Sobieszek, Oddziaływania nieantagonistyczne między organizmami. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu). Indeks górny koniec^{Źródło: Kamil Sobieszek, Oddziaływania nieantagonistyczne między organizmami. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).}

Południowoafrykańska drapieżna roślina Roridula poluje na drobne bezkręgowce, jednak nie wydziela enzymów trawiennych i ich nie zjada. Zwierzęta przyklejają się do jej lepkich liści i w ten sposób schwytane stają się pożywieniem innych owadów z grupy pluskwiaków. Najedzone bezkręgowce wydalają na powierzchnię liści zbędny im kwas moczowy.

Indeks dolny Źródło: https://www.focus.pl/artykul/misoerne-roliny-nieco-mniej-przeraajce-ni-mylimy?page=2, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu). Indeks dolny koniec_{Źródło: https://www.focus.pl/artykul/misoerne-roliny-nieco-mniej-przeraajce-ni-mylimy?page=2, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).}

Przystosowanie roślin musi pozwalać na efektywne zachęcenie zapylaczy, ale tak, aby nie zwabić niebezpiecznych dla nich roślinożerców. Aby więc nie dopuścić do strat, rośliny wykształciły wiele cech deterentnych (odstraszających, zniechęcających) działających jako szczególnego rodzaju filtr fenotypowy pozwalający na uniknięcie odwiedzin „kwiatowych złodziei” (…). Jedną z najszybciej rzucających się w oczy cech deterentnych jest barwa płatków kwiatów pozwalająca wykluczyć odwiedziny niepożądanych zwierząt. Przykładowo kwiaty ornitogamiczne (zapylane głównie przez ptaki) bardzo często właśnie kolorem różnią się od kwiatów entomogamicznych (zapylanych przez owady) (…). Przykładowo typowe czerwone kwiaty ornitogamiczne u Ipomopsis aggregata są np. przez pszczoły widzące w ultrafiolecie postrzegane jako zielone, tym samym zlewają się z tłem roślinnym i są trudniejsze do odnalezienia. Taki „kamuflaż” pozwala roślinom uniknąć nieefektywnych zapylaczy i złodziei nagród kwiatowych.

Indeks górny Źródło: K. Roguz, Wabić czy odstraszać? Rzecz o deterentnych cechach kwiatów, „Biologia w Szkole” 2013, nr 5, s. 79‑85. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu). Indeks górny koniec^{Źródło: K. Roguz, Wabić czy odstraszać? Rzecz o deterentnych cechach kwiatów, „Biologia w Szkole” 2013, nr 5, s. 79‑85. Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).}

Rośliny motylkowe (bobowate) i bakterie z rodzaju Rhizobium cechuje szczególna współpraca, na której zyskują obie strony.