R1154XZLF7J29
Grafika przedstawia parę rąk. Jedna jest znacznie większa, należy do dorosłej osoby. Druga należy do małego dziecka, jest znacznie mniejsza. Dłoń dziecka obejmuje palec osoby starszej.

Podsumowanie wątku 15

Zdolność reagowania komórek i tkanek na działające na nie bodźce to pobudliwość. W organizmach zwierzęcych tylko dwa typy tkanek – nerwowa i mięśniowa – są szczególnie wrażliwe na bodźce, dlatego ich komórki określa się jako pobudliwe.
Źródło: Pixabay, domena publiczna.

Biblioteka wątku

Strukturalne i funkcjonalne typy neuronów

RQgWBtMB3mlfK
Film nawiązujący do treści materiału.

Refrakcja względna i bezwzględna

RTOz8T3OU5g17
Film opisujący refakcję względną i bezwzględną.
Polecenie 1
R1KEXdeuR5VOi
(Uzupełnij).

Struktury ochronne układu nerwowego

R16Gl5qIDpzca
Film opisujący struktury ochronne centralnego układu nerwowego i powstawanie płynu mózgowo‑rdzeniowego.
Polecenie 2
R14K09SgCbvwW
Wyjaśnij, w jaki sposób utrzymywane jest stałe ciśnienie płynu mózgowo‑rdzeniowego. (Uzupełnij).
Polecenie 3
RgoXm80KgTgcI
Wyjaśnij, jaką rolę w ochronie mózgowia odgrywa bariera krew‑mózg. (Uzupełnij).

Budowa nerwu rdzeniowego

R1SGUFyQnHVDf1
Budowa nerwu rdzeniowego.
Źródło: Przedmiotowy model 3D został opracowany przez Englishsquare.pl Sp. z o.o. na podstawie materiału źródłowego zakupionego w ramach serwisu www.turbosquid.com. Jakiekolwiek dalsze użycie tego modelu 3D podlega wszelkim ograniczeniom opisanym w licencji opublikowanej na przywołanej stronie internetowej, tylko do użytku edukacyjnego.

Pokaz 3D przedstawia budowę nerwu rdzeniowego, opisaną w jedenastu punktach.

1. Rdzeń kręgowy. Biegnie w kanale kręgowym, odchodzą od niego nerwy rdzeniowe. W odróżnieniu do budowy wewnętrznej mózgowia w przekroju rdzenia kręgowego istota szara leży centralnie, a istota biała – zewnętrznie. Rdzeń kręgowy odpowiada za przekazywanie sygnałów nerwowych ze środowiska (odbieranych przez receptory) do mózgowia i sygnałów nerwowych z mózgowia do narządów wykonawczych. Kontroluje również odruchy bezwarunkowe.

2. Istota szara rdzenia kręgowego. Położona jest centralnie w przekroju rdzenia kręgowego, tworzy kształt litery H. Część poprzeczna łączy rogi przednie – ruchowe oraz rogi tylne – czuciowe – rdzenia kręgowego.

3. Istota biała rdzenia kręgowego. Położona jest wokół istoty szarej, tworząc trzy sznury: przedni, boczny i tylny.

4. Włókna czuciowe. To włókna wychodzące z rogów tylnych rdzenia kręgowego. W dalszym przebiegu tworzą korzenie tylne (czuciowe) a po połączeniu z korzeniami przednimi (ruchowymi) tworzą nerwy rdzeniowe.

5. Włókna ruchowe. To włókna wychodzące z rogów przednich rdzenia kręgowego. W dalszym przebiegu tworzą korzenie przednie (ruchowe) a po połączeniu z korzeniami tylnymi (czuciowymi) tworzą nerwy rdzeniowe.

6. Nerw rdzeniowy. Powstaje w wyniku połączenia korzeni przednich (ruchowych) i tylnych (czuciowych) rdzenia kręgowego.

7. Nanerwie. Osłonka łącznotkankowa otaczająca cały nerw.

8. Onerwie. Osłonka łącznotkankowa otaczająca pojedyncze pęczki włókien nerwowych.

9. Śródnerwie. Osłonka łącznotkankowa otaczająca pojedyncze włókno nerwowe.

10. Osłonka mielinowa. Otoczka włókien nerwowych utworzona przez komórki Schwanna. Jest izolatorem elektrycznym na całej długości aksonu z wyjątkiem miejsc jej pozbawionych, czyli tzw. przewężeń Ranviera. Impuls nerwowy przesuwa się ruchem skokowym pomiędzy przewężeniami, co zwiększa prędkość przewodnictwa nerwowego.

11. Akson. Inaczej wypustka osiowa. Jest częścią neuronu, która przewodzi impulsy nerwowe od ciała komórki do zakończeń nerwowych.

Znaczenie fizjologiczne snu

RjanE2q236Y7S
Film nawiązujący do treści materiału
1
Polecenie 4
REP6Imri0zK3U
Wyjasnij jakie jest fizjologiczne zanczenie snu. (Uzupełnij).

Model budowy oka

Polecenie 5

Przeanalizuj model 3D oka, a następnie:

  • wskaż elementy aparatu optycznego gałki ocznej;

  • wymień po kolei elementy oka, przez które przechodzi promień świetlny;

  • określ położenie na siatkówce plamki żółtej i plamki ślepej.

Rb3CBvhcikSoT
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Model 3D przedstawiający budowę oka ludzkiego.

1. Tęczówka

Stanowi przednią część środkowej błony gałki ocznej naczyniowej. Zawiera pigment melaninę, która odpowiada za kolor oczu.

2. Źrenica

Otwór w błonie tęczówki wpuszczający światło do wnętrza oka. Wyróżnia się ciemną barwą na tle białej gałki ocznej. Wielkość otworu regulowana jest przez skurcze mięśni tęczówki.

3. Rogówka

Przednia część zewnętrznej błony włóknistej , przezroczysta, skupia i załamuje światło wpadające do oka oraz stanowi barierę mechaniczną gałki ocznej

4. Soczewka

Struktura zawieszona na włóknach obwódkowych między tęczówką a ciałem szklistym położona za rogówką i łącząca się z mięśniem rzęskowym, przezroczysta i elastyczna, w postaci dwuwypukłego krążka. Zmieniając swój dwuwypukły kształt umożliwia ostre widzenie przedmiotów na różnych odległościach.

5. Tylna komora oka

Obszar w przedniej części oka otoczony tylną powierzchnią tęczówki, ciałem szklistym i soczewką, przez który przepływa wodnista ciecz produkowana przez ciałko rzęskowe.

6. Komora przednia oka

Obszar w przedniej części oka za rogówką ograniczony powierzchnią soczewki i tęczówki, przez który przepływa wodnista ciecz produkowana przez ciałko rzęskowe.

7. Włókna obwódkowe

Przenoszą ruchy mięśnia rzęskowego na soczewkę umożliwiając jej zmianę kształtu i dostosowywanie ostrości widzenia od przedmiotów leżących w różnych odległościach od gałki ocznej.

8. Ciało szkliste

Galaretowata substancja wytwarzana przez ciało rzęskowe, występująca pod ciśnieniem i utrzymująca kulisty kształt gałki ocznej

9. Siatkówka

Błona wewnętrzna otaczająca gałkę oczną zawierająca liczne komórki nerwowe w tym komórki światłoczułe: czopki i pręciki.

10. Naczyniówka

Tylna część błony środkowej między twardówką a siatkówką. Bogato unaczyniona zaopatrująca zewnętrzną część siatkówki w substancje odżywcze i tlen.

11. Twardówka

Tylna część zewnętrznej błony włóknistej , tworzy tylną część gałki ocznej. Słabo unaczyniona, chroni gałkę oczną przed urazami mechanicznymi.

12. Tarcza nerwu wzrokowego

Miejsce na siatkówce, gdzie gromadzą się wypustki komórek nerwowych, które opuszczają oko tworząc nerw wzrokowy.

Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY‑SA 3.0.

REs2fxTvVsD5d
(Uzupełnij).

Jak zbudowane jest oko?

RItjwm5BLiZ76
Film pod tytułem "Jak zbudowane jest oko?".
Polecenie 6
Rx8WyzsxdWXiz
Analizując drogę impulsu nerwowego od komórek receptorowych do ośrodków w mózgu, wyjaśnij, jakie konsekwencje dla powstawania wrażenia wzrokowego ma skrzyżowanie nerwów wzrokowych wychodzących z oka prawego i lewego. (Uzupełnij).
Polecenie 7
R1J5n085fkaYC
Wyjaśnij, jaką rolę w procesie widzenia odgrywa siatkówka. (Uzupełnij).

Fotoreceptory siatkówki i chemizm widzenia

RVvUoLH35Wl7p
Film pod tytułem "Fotoreceptory siatkówki i chemizm widzenia".
Polecenie 8
R1G2yjQSpaVmB
Po przeanalizowaniu grafiki interaktywnej wyjaśnij, czym charakteryzuje się obszar plamki żółtej (oznaczony liczbą 7). (Uzupełnij).
Polecenie 9
RUvr3uInYmYe9
Przeanalizuj wykres zamieszczony powyżej oraz wypisz dwa wnioski, które możesz wysunąć na jego podstawie. (Uzupełnij).

Choroby narządu wzroku

RlhjR4RggUu5k1
Choroby narządu wzroku. Na modelu oka zaznaczono struktury ulegające patologicznym zmianom w poszczególnych schorzeniach.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o. o., Przedmiotowy model 3D został opracowany przez Englishsquare.pl Sp. z o.o. na podstawie materiału źródłowego zakupionego w ramach serwisu www.turbosquid.com. Jakiekolwiek dalsze użycie tego modelu 3D podlega wszelkim ograniczeniom opisanym w licencji opublikowanej na przywołanej stronie internetowej.

Model 3D przedstawia choroby narządu wzroku. Na modelu oka zaznaczono struktury ulegające patologicznym zmianom w poszczególnych schorzeniach.

Na początku ukazana jest budowa anatomiczna oka. W kolejnych punktach wymienione są choroby wzroku.

1. Soczewka – zaćma, inaczej katarakta

Widzenie osoby zdrowej i osoby chorującej na zaćmę.  Zaćma, inaczej katarakta – rozwijające się stopniowo zmętnienie soczewki. W początkowym stadium powoduje zanik ostrości w recepcji wzrokowej przedmiotów, a następnie widzenie obiektów „jak przez mgłę”. Najczęstszą przyczyną zaćmy jest starzenie się soczewki. Może być ona także skutkiem cukrzycy, urazów mechanicznych, działania promieni rentgenowskich lub zakażenia bakteriami tężca. Leczenie, zwykle operacyjne, polega na zastąpieniu uszkodzonej chorobą soczewki – sztuczną.

Ilustracja prezentuje dwa zdjęcia. Przedstawiają one tego samego, siedzącego burobiałego kota. Zdjęcie po lewej stronie prezentuje zwierzę wyraźnie (widzenie osoby zdrowej). Zdjęcie po prawej stronie prezentuje zwierzę, ale jest ono przesłonięte białą mgłą (obraz w zaćmie).

2. Spojówka – zapalenie spojówek

Chory z zapaleniem spojówek.  Zapalenie spojówek – jedna z najczęstszych chorób oczu, której objawami są obrzęk i zaczerwienienie spojówek, czasem także świąd i ból. Produkowana nadmiernie wydzielina „skleja” powiekę i powoduje trudności z otwarciem oczu tuż po przebudzeniu. Zapalenie spojówek może być wywołane infekcją bakteryjną lub wirusową albo reakcją alergiczną.

Zdjęcie przedstawia ludzkie oko. Dolna powieka jest odciągnięta w dół. Spojówki silnie zaczerwienione, naczynia krwionośne popękane.

3. Siatkówka – odwarstwienie siatkówki

Widzenie osoby zdrowej i osoby cierpiącej na odwarstwienie siatkówki.  Odwarstwienie siatkówki – choroba, której „sygnałami ostrzegawczymi” jest widzenie silnych błysków świetlnych, a następnie dymu, ciemnej zasłony ograniczającej obraz. Jest to spowodowane zmianami zwyrodnieniowymi w siatkówce i powstawaniem w niej otworów. W leczeniu stosuje się zabiegi operacyjne z wykorzystaniem niskich temperatur, tak zwaną krioterapię.

Ilustracja prezentuje dwa zdjęcia. Przedstawiają one tego samego, siedzącego burobiałego kota. Zdjęcie po lewej stronie prezentuje zwierzę wyraźnie (obraz prawidłowy). Zdjęcie po prawej stronie prezentuje zwierzę, ale jest ono częściowo przesłonięte dużą, nieregularną, czarną plamą (obraz w odwarstwieniu siatkówki).

4. Siatkówka – jaskra

Porównanie obrazu widzenia u zdrowego człowieka i chorego na jaskrę.  Jaskra – choroba będąca najczęstszą przyczyną utraty wzroku. Zazwyczaj rozwija się powoli, dając przejściowe objawy zamazywania obrazu, pojawiania się kolorowych pierścieni wokół źródeł światła i bólów głowy. W późniejszym etapie rozwoju schorzenia pole widzenia ulega zawężaniu. Zwiększenie ilości cieczy wodnistej między tęczówką a rogówką powoduje wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego i zaburzenie krążenia krwi w oku, co prowadzi do uszkodzenia komórek siatkówki i nerwu wzrokowego. Leczenie polega na doborze takiej dawki leków, która obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe. W zaawansowanych stadiach choroby stosuje się leczenie operacyjne, najczęściej laserowe, w celu udrożnienia odpływu cieczy komorowej z oka.

Ilustracja prezentuje dwa zdjęcia. Przedstawiają one tego samego, siedzącego burobiałego kota. Zdjęcie po lewej stronie prezentuje zwierzę wyraźnie (obraz prawidłowy). Zdjęcie po prawej stronie prezentuje ostro zwierzę, ale znajdujące się po jego bokach przedmioty są osłonięte czarną mgłą (obraz w jaskrze).

5. Mięśnie oka – zez

Chory z zezem.  Zez – choroba wywołana asynchroniczną pracą mięśni, powodującą odchylanie się oczu od ustawienia równoległego, co zakłóca widzenie obuoczne. Zez poddaje się leczeniu operacyjnemu. Ważne jest jak najszybsze podjęcie leczenia – u dzieci daje ono dobre rezultaty.

Zdjęcie przedstawia nastoletniego, czarnoskórego chłopca. Lewa tęczówka  dziecka jest skierowana na wprost widza, natomiast prawa znajduje się w rogu oka, tuż przy kanalikach łzowych.

Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o. o., Przedmiotowy model 3D został opracowany przez Englishsquare.pl Sp. z o.o. na podstawie materiału źródłowego zakupionego w ramach serwisu www.turbosquid.com. Jakiekolwiek dalsze użycie tego modelu 3D podlega wszelkim ograniczeniom opisanym w licencji opublikowanej na przywołanej stronie internetowej.

Narządy dodatkowe oka i ich funkcje

R1Lr9JrkjDBED
Ilustracja interaktywna przedstawia narządy dodatkowe oka człowieka i ich funkcje. Zaznaczono między innymi brwi, rzęsy, gruczoł łzowy, spojówkę, górny i dolny kanalik łzowy, przewód nosowo‑łzowy. Górny i dolny kanalik łzowy znajdują się powyżej i poniżej kącika oka zwanego mięskiem łzowym. Przewód nosowo‑łzowy to element biegnący od mięska łzowego - jest podłużny, zawinięty w kształt wąskiej litery U. Leży poniżej górnego kanalika łzowego. W jego górnej części po prawej stronie jest woreczek łzowy, a po lewej stronie jama nosowa. Mięsień okrężny oka leży nad górnym kanalikiem łzowym. Opisano: 1. Powieka dolna z rzęsami. Powieka dolna jest fałdem skórnym. Pod skórą znajduje się mięsień okrężny, a pod nim tkanka łączna zbita, budująca tak zwaną tarczkę, która nadaje kształt powiece. W tarczce znajdują się gruczoły tarczkowe Meiboma wydzielające lipidy natłuszczające brzeg powiek oraz wchodzące w skład filmu łzowego. Od wewnątrz powiekę wyściela błona śluzowa zwana spojówką. Do głównych funkcji powieki dolnej (podobnie jak powieki górnej) należy ochrona gałki ocznej przed urazami mechanicznymi i światłem o zbyt dużym natężeniu, a także rozprowadzanie łez po powierzchni rogówki. Powieka dolna porośnięta jest rzęsami – lekko zaginającymi się, krótkimi włosami o długości od 6 do 8 mm. Szacuje się, że na dolnej powiece występuje od 50 do 150 włosów. Do mieszków rzęs uchodzą gruczoły łojowe Zeissa (wytwarzające lipidy wchodzące w skład filmu łzowego) oraz gruczoły potowe Molla. Rzęsy powieki dolnej, tak jak rzęsy powieki górnej, wyłapują i zatrzymują cząsteczki pyłu, kurzu oraz innych drobnych zanieczyszczeń., 2. Spojówka. Przezroczysta błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną powierzchnię powiek oraz przednią część gałki ocznej (rogówkę). Pełni funkcję wydzielniczą – jej gruczoły wydzielają śluz bogaty w mucynę, będący jednym ze składników filmu łzowego., 3. Gruczoł łzowy. Stanowi główny element narządu łzowego i leży w górnej części oczodołu nad gałką oczną. Wytwarza nieprzerwanie płynną wydzielinę, której głównym składnikiem jest woda i która jednocześnie jest głównym składnikiem łez., 4. Powieka górna z rzęsami. Powieka górna pełni takie same funkcje jak powieka dolna. Charakteryzuje się także podobną budową, ale jest większa, a pod skórą znajduje się w niej poza mięśniem okrężnym także mięsień dźwigacz, mający za zadanie unoszenie górnej powieki. Rzęsy powieki górnej, tak jak rzęsy powieki dolnej, pełnią funkcje zewnętrznej osłony, a uchodzące do ich mieszków gruczoły łojowe Zeissa wydzielają lipidy wchodzące w skład filmu łzowego. Na powiece górnej występuje z reguły większe zagęszczenie rzęs – rośnie na niej od 120 do 250 włosów, rzęsy te są także dłuższe – osiągają długość od 8 do 12 milimetrów., 5. Brwi. Krótkie, gęste włosy, rosnące na łukach nadoczodołowych i ograniczające górną powiekę. Na jednym łuku rośnie od 250 do 400 brwi. Podobnie jak rzęsy zatrzymują drobne zanieczyszczenia, ale ich głównym zadaniem jest chronienie gałki ocznej przed spływającym z czoła potem (także deszczem i krwią)., 6. Mięsień okrężny oka. Znajduje się w obu powiekach pod skórą, a rola tego mięśnia polega na zamykaniu szpary powiekowej: jego skurcz powoduje m.in. zacisk powiek (część oczodołowa mięśnia) i ich spokojne zamykanie (część powiekowa mięśnia)., 7. Górny kanalik łzowy. Początkowy, niewielki fragment drogi łzowej. Najpierw biegnie poziomo, a następnie w kierunku nosa. Tam łączy się z dolnym kanalikiem łzowym i uchodzi do woreczka łzowego, do którego odprowadza łzy., 8. Punkt łzowy (mięsko łzowe). Jajowaty twór, mający budowę pośrednią między skórą a spojówką, pokryty wielowarstwowym nabłonkiem płaskim. Zawiera nieliczne komórki śluzowe, drobne włoski i gruczoły łojowe. Stanowi punkt zborny łez, z którego łzy są odprowadzane do kanalików łzowych., 9. Dolny kanalik łzowy. Jak górny kanalik łzowy stanowi początkowy fragment drogi łzowej i odznacza się podobną budową: najpierw biegnie poziomo, a następnie w kierunku nosa, gdzie łączy się górnym kanalikiem łzowym i uchodzi do woreczka łzowego, do którego odprowadza łzy., 10. Woreczek łzowy. Znajduje się w przyśrodkowej ścianie oczodołu. Jest zbudowany z nabłonka dwuwarstwowego walcowatego. Stanowi swoisty zbiornik na łzy, do którego łzy są odprowadzane przez kanaliki łzowe. Woreczek łzowy łączy się z przewodem nosowo‑łzowym., 11. Przewód nosowo‑łzowy. Przewód łączący się z woreczkiem łzowym i odprowadzający łzy do jamy nosowej. Ma długość około 15 milimetrów i średnicę wynoszącą około 4 milimetrów., 12. Jama nosowa.
Narządy dodatkowe oka człowieka i ich funkcje.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 10
RiyDqcxmqsmya
{duzepole@Przeanalizuj grafikę interaktywną, a następnie:.
R1YQp1bjEhWFM
(Uzupełnij).
Polecenie 11
R1e4VLmobeH4F
Zastanów się, jakie znaczenie ma obecność spojówki po wewnętrznej stronie powiek. (Uzupełnij).
film łzowy
film łzowy

cienka powłoka gałki ocznej, która składa się z trzech warstw utworzonych z białka mucyny (warstwa wewnętrzna), wody (warstwa środkowa) i lipidów (warstwa zewnętrzna). Film łzowy pełni złożone funkcje, m.in. nawilża i odżywia rogówkę, eliminuje jej naturalne nieregularności w celu utrzymania gładkiej powierzchni optycznej, pozwala na regularne usuwanie zanieczyszczeń, ułatwia ruchy gałki ocznej i powiek

Model budowy ucha

Polecenie 12
RD8eNhnYKtfZ6
Wskaż na modelu 3D ucha człowieka elementy budowy należące do ucha zewnętrznego, ucha środkowego oraz ucha wewnętrznego. (Uzupełnij).
R1IKtG5ePznjl
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.

Model 3D ucha człowieka. Opisano poszczególne elementy budowy ucha.

1. Małżowina uszna. Fałd skórny otaczający wejście do przewodu słuchowego zewnętrznego. W górnej części wzmocniony od wewnątrz tkanką chrzęstną. Małżowina uszna skupia fale dźwiękowe i kieruje je do przewodu słuchowego. Umożliwia ustalenie położenia źródła dźwięku.

2. Przewód słuchowy zewnętrzny. Kanał osiągający u człowieka długość od 2,25 do 3,5 centymetra, a jego średnica wynosi od 0,5 do 0,75 centymetra. Jest zbudowany z tkanki chrzęstnej i wysłany skórą zawierającą gruczoły woskowinowe. Przewód słuchowy zewnętrzny doprowadza fale dźwiękowe do błony bębenkowej.

3. Błona bębenkowa. Błona o eliptycznym kształcie i grubości 0,1 mm, która zamyka przewód słuchowy. Przenosi drgania powietrza na układ kostek słuchowych znajdujących się w jamie ucha środkowego.

4. Trąbka słuchowa (trąbka Eustachiusza). Przewód o długości około 3,6 centymetra, łączący jamę bębenkową z częścią nosową gardła. Służy do wyrównywania ciśnienia w jamie bębenkowej z ciśnieniem atmosferycznym.

5. Ślimak kostny (kanał spiralny). Zwinięty spiralnie, zwężający się kanał kostny przypominający muszlę ślimaka, stanowiący część błędnika kostnego. W ślimaku kostnym, wypełnionym perylimfą (przychłonką), znajduje się przewód ślimakowy, będący częścią błędnika błoniastego. Przewód ślimakowy, także spiralnie skręcony, wypełnia endolimfa (śródchłonka). Po obu jego stronach biegną przewody zwane schodami przedsionka i schodami bębenka, łączące się na wierzchołku ślimaka, wypełnione perylimfą (przychłonką). Położony wzdłuż przewodu ślimakowego narząd spiralny (narząd Cortiego) stanowi właściwy narząd słuchu.

6. Kanały półkoliste. Trzy kostne kanały: przedni, boczny i tylny, ustawione względem siebie pod kątem prostym. W każdym z nich znajdują się przewody półkoliste, których końcowe części tworzą rozszerzenia, zwane bańkami błoniastymi, o ścianach tworzących zgrubienia tzw. grzebienie statyczne pokryte nabłonkiem zmysłowym. Światło przewodów półkolistych wypełnia płyn – endolimfa (śródchłonka), której ruchy rejestrowane przez komórki zmysłowe informują o położeniu ciała. Kanały półkoliste stanowią część błędnika kostnego, natomiast przebiegające w nich przewody półkoliste należą do błędnika błoniastego.

R1VsHjyevUm8u
Model 3D ucha człowieka.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o. o., Przedmiotowy model 3D został opracowany przez Englishsquare.pl Sp. z o.o. na podstawie materiału źródłowego zakupionego w ramach serwisu www.turbosquid.com. Jakiekolwiek dalsze użycie tego modelu 3D podlega wszelkim ograniczeniom opisanym w licencji opublikowanej na przywołanej stronie internetowej.
Polecenie 13
R13MibdJUJmlk1
Odnosząc się do informacji zawartych w filmie, wymień struktury stanowiące narząd równowagi i omów ich budowę. Wskaż na modelu 3D, gdzie są ustytuowane. (Uzupełnij).
R1EZuNeWrMUfI
Wymień struktury stanowiące narząd równowagi i omów ich budowę. Zapisz, gdzie są usytuowane. (Uzupełnij).

Model budowy ucha środkowego i wewnętrznego

1
R1ZoqOr0or1bX1
Model 3D ucha środkowego i wewnętrznego.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o. o., Przedmiotowy model 3D został opracowany przez Englishsquare.pl Sp. z o.o. na podstawie materiału źródłowego zakupionego w ramach serwisu www.turbosquid.com. Jakiekolwiek dalsze użycie tego modelu 3D podlega wszelkim ograniczeniom opisanym w licencji opublikowanej na przywołanej stronie internetowej.

Model 3D ucha środkowego i wewnętrznego.

1. Błona bębenkowa

Błona o grubości 0,1 mm położona między uchem zewnętrznym i środkowym, na końcu przewodu słuchowego zewnętrznego. Przenosi drgania powietrza wywołane przez źródło dźwięku na układ kosteczek słuchowych, znajdujący się w jamie ucha środkowego.

2. Kosteczki słuchowe

Delikatne, drobne kostki w uchu środkowym wyższych kręgowców, przenoszące i wzmacniające drgania błony bębenkowej lub kości mózgoczaszki na błędnik ucha wewnętrznego. U ssaków (w tym u człowieka) występują trzy kosteczki słuchowe: młoteczek połączony z błoną bębenkową, kowadełko i strzemiączko. Strzemiączko kontaktuje się z błoną okienka owalnego, które prowadzi do ucha wewnętrznego. Inne kręgowce lądowe mają tylko jedną kosteczkę – strzemiączko.

Ilustracja przedstawia ucho środkowe (punkt e) i cztery znajdujące się w nim kosteczki: a - błonę bębenkową; b - młoteczek; c - kowadełko; d – strzemiączko.

3. Narząd spiralny (Cortiego)

Składa się z części kostnej (o kształcie muszli ślimaka) i mieszczącego się w niej przewodu ślimakowego (część błędnika błoniastego), który zawiera właściwy narząd słuchu – narząd spiralny (narząd Cortiego).

Ilustracja przedstawia budowę narządu spiralnego, który składa się z:  1 - komórek słuchowych, 2 - błona pokrywowej, 3 - włosów komórek słuchowych, 4 - błony podstawnej, 5 - aksonów neuronów czuciowych, 6 - nerwu słuchowego.

Narząd spiralny zawiera komórki receptorowe, które przetwarzają drgania wywołane falami dźwiękowymi na impulsy nerwowe. Przewód ślimakowy kończy się ślepo na wierzchołku ślimaka i jest wypełniony płynem – śródchłonką, czyli endolimfą. Po obu jego stronach biegną przewody zwane schodami przedsionka i schodami bębenka. Przewody te łączą się na wierzchołku ślimaka i są wypełnione przychłonką, czyli perylimfą.

4. Kanały półkoliste

Kostne kanały, wewnątrz których znajdują się błoniaste przewody stanowiące część błędnika błoniastego kręgowców. Występują trzy kanały półkoliste, a w nich trzy przewody półkoliste ustawione względem siebie pod kątem prostym: przedni, położony w płaszczyźnie strzałkowej, tylny – w płaszczyźnie czołowej i boczny – w płaszczyźnie poziomej. Końcowa część każdego przewodu tworzy rozszerzenie zwane bańką błoniastą, o ścianach tworzących zgrubienia (tzw. grzebienie statyczne pokryte nabłonkiem zmysłowym). Światło przewodów półkolistych wypełnia płyn – śródchłonka, której ruchy rejestrowane przez komórki zmysłowe informują o położeniu ciała.

5. Przedsionek ucha wewnętrznego

Przedsionek znajduje się pomiędzy ślimakiem a kanałami półkolistymi. Przedsionek ucha wewnętrznego zawiera dwa elementy: woreczek oraz łagiewkę.

6. Nerw przedsionkowo‑ślimakowy

Ósmy nerw czaszkowy, który łączy ucho wewnętrzne z mózgowiem. Przekazuje impulsy nerwowe ze ślimaka, kanałów półkolistych oraz łagiewki i woreczka. Początkowo dzieli się na część ślimakową (nerw słuchowy) i przedsionkową. Później obie części łączą się w jeden nerw wnikający do mózgu na granicy mostu i rdzenia przedłużonego.

Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o. o., Przedmiotowy model 3D został opracowany przez Englishsquare.pl Sp. z o.o. na podstawie materiału źródłowego zakupionego w ramach serwisu www.turbosquid.com. Jakiekolwiek dalsze użycie tego modelu 3D podlega wszelkim ograniczeniom opisanym w licencji opublikowanej na przywołanej stronie internetowej.

Polecenie 14
R1OsUNp49215W
Opisz drogę fal dźwiękowych oraz impulsu nerwowego. (Uzupełnij).
Polecenie 15
R1CMSKIrsi17r
Wykaż, że ślimak przekształca zmiany ciśnienia płynu w impulsy nerwowe. (Uzupełnij).

Hałas i jego wpływ na człowieka

RGDUhIwDVZcUf
Nagranie dźwiękowe dotyczy hałasu.
Na podstawie: Ida Leśniowska‑Matusiak, Aneta Wnuk, Wpływ hałasu komunikacyjnego na stan środowiska akustycznego człowieka, „Transport Samochodowy” 2014, z. 3, nr 37–62; Bogdan Sadowski, Joanna Lewin‑Kowalik, Układ słuchowy [w:] Konturek. Fizjologia człowieka, red. T. Brzozowski, Edra Urban & Partner, Wrocław 2019.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 16
R1SOSiPqFrxEM
Polecenie (Uzupełnij).
Polecenie 17
RgI8cC7uTlGDS
Na podstawie audiobooka opisz mechanizm utraty słuchu będący wynikiem urazu słuchowego. (Uzupełnij).

Czym jest układ samoregulujący?

R1KEPgQfTWev9
Film opisujący układ samoregulujący: podwzgórze–przysadka–gruczoły i jego działanie.
Polecenie 18
RjSsvK3AnH8Vx
Opisz, jakie funkcje pełni układ samoregulujący w organiźmie? (Uzupełnij).
Polecenie 19
R1cMeyNBO0SdE
Wyjaśnij, na czym polega sprzężenie zwrotne ujemne oraz sprzężenie zwrotne dodatnie. (Uzupełnij).

Sygnalizacja endokrynna i jej rodzaje

RnvXm7J4p3ydl
Film nawiązujący do treści materiału opisuje sygnalizację endokrynną oraz przykład sygnalizacji komórkowej.
Polecenie 20
R1dWMzSjgajBG
Wymień rodzaje sygnalizacji oraz scharakteryzuj je. (Uzupełnij).
R1WioMS4mQgss
Zapoznaj się z opisem animacji i wyjaśnij, na czym polega sygnalizacja hormonalna, zwracając uwagę na to, co jest źródłem sygnału i jaką drogą dociera on do komórek docelowych. (Uzupełnij).
Polecenie 21
R1TN6dvOnHH9c
Scharakteryzuj sygnalizację endokrynną. (Uzupełnij).

Mechanizm działania hormonu na komórkę

R10OzdXX6lrh3
Film prezentuje mechanizm działania hormonu.

Hormonalna regulacja metabolizmu podstawowego

RPt7cKcZ2MW5D
Film opisuje hormonalną kontrolę metabolizmu podstawowego.
Polecenie 22
RWdxmXsDzxT8p
Wyjaśnij, czym są procesy anaboliczne i kataboliczne. (Uzupełnij).
Polecenie 23
RG7dAasK67GRM
Jaki wpływ na procesy kataboliczne mają hormony tyroksyna i trójjodotyronina? (Uzupełnij).

Modele żeńskich i męskich narządów płciowych

R10qaPiKTGHAw1
Model żeńskich narządów płciowych wewnętrznych.
dr Dorota Myślińska, Katedra Fizjologii Zwierząt i Człowieka, Uniwersytet Gdański
Źródło: Przedmiotowy model 3D został opracowany przez Englishsquare.pl Sp. z o.o. na podstawie materiału źródłowego zakupionego w ramach serwisu: www.turbosquid.com. Jakiekolwiek dalsze użycie tego modelu 3D podlega wszelkim ograniczeniom opisanym w licencji opublikowanej na przywołanej stronie internetowej.

Model żeńskich narządów płciowych wewnętrznych. Opisuje je doktor Dorota Myślińska z Katedry Fizjologii Zwierząt i Człowieka, Uniwersytet Gdański.

1. Jajniki są narządami parzystymi występującymi u kobiet. To są gonady żeńskie.  Jajniki mają kształt owalny, właściwie taki lekko eliptyczny w przekroju. W jajniku możemy wyróżnić korę i rdzeń. Kora to jest ta część najbardziej zewnętrzna. W korze znajdują się pęcherzyki jajnikowe i zachodzi tam oogeneza, czyli powstawanie komórek. Rdzeń natomiast jest wypełniony naczyniami krwionośnymi. 

2. Jajowód jest parzystym przewodem, którego funkcją jest transport komórki jajowej bądź zapłodnionej komórki jajowej, a więc zygoty, w kierunku macicy. Część jajowodu położona najbliżej jajnika to część lejkowata. Wyłapuje ona komórkę jajową, która  następnie transportowana jest wzdłuż jajowodu. W jajowodzie może nastąpić również zapłodnienie oraz pierwsze etapy podziału zygoty, czyli bruzdkowanie. Jajowód wyścielony jest nabłonkiem migawkowym, który umożliwia transport komórki jajowej lub bruzdkującej zygoty w kierunku macicy. 

3. Macica. Macica jest narządem pojedynczym, kształtem przypominającym gruszkę odwróconą w pionie. W macicy możemy wyróżnić dno, trzon, cieśń i szyjkę. Wnętrze macicy wyścielone jest  endometrium, które u kobiet wieku rozrodczym systematycznie narasta i złuszcza się. W endometrium macicy zagnieżdża się zarodek w stadium blastocysty, a następnie w świetle macicy rozwija się płód. Macica zbudowana jest rownież z mięśniówki gładkiej. 

4. Pochwa jest elastycznym przewodem, który łączy się z szyjką macicy. Jest miejscem, przez które doprowadzane jest w akcie płciowym nasienie do dróg rodnych kobiety. Jest także miejscem, przez które podczas porodu przesuwa się dziecko. Przez pochwę także usuwane jest złuszczające się endometrium macicy wraz z krwią podczas menstruacji.

R1ecpN6a4J4Ka1
Model męskich narządów płciowych wewnętrznych.
dr Dorota Myślińska, Katedra Fizjologii Zwierząt i Człowieka, Uniwersytet Gdański
Źródło: Przedmiotowy model 3D został opracowany przez Englishsquare.pl Sp. z o.o. na podstawie materiału źródłowego zakupionego w ramach serwisu: www.turbosquid.com. Jakiekolwiek dalsze użycie tego modelu 3D podlega wszelkim ograniczeniom opisanym w licencji opublikowanej na przywołanej stronie internetowej., tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.

Model męskich narządów płciowych wewnętrznych. Opisuje je doktor Dorota Myślińska z Katedry Fizjologii Zwierząt i Człowieka, Uniwersytet Gdański.

1. Jądra są narządami parzystymi występującymi u mężczyzn. Są gonadami męskimi. Znajdują się w mosznie, czyli poza jamą ciała. Moszna jest fałdem skórnym. Zejście jąder do moszny jest bardzo istotne u ssaków, dlatego że to ochrania plemniki przed przegrzaniem. W jądrze możemy wyróżnić błonę białawą, która jest na zewnątrz, natomiast wnętrze jądra buduje miąższ, który jest zbudowany z płacików. W płacikach wyróżnia się kanaliki nasienne. W jądrze zachodzi  więc spermatogeneza, natomiast główny proces dojrzewania plemników zachodzi już w najądrzach. 

2. Najądrza. Najądrza są narządami, które występują nad jądrami w tylnej i bocznej ich części. Najądrza łączą się z nasieniowodem. W najądrzach dojrzewają plemniki oraz produkowana jest substancja regulująca ruchliwość plemników. W najądrzach również magazynowane są plemniki.

3. Nasieniowód. Od najądrza odchodzą nasieniowody, które następnie dochodzą do cewki moczowej. Nasieniowody są przewodami, które podczas ejakulacji mają dostarczyć plemniki do cewki moczowej.

4. Gruczoł krokowy. Gruczoł krokowy, inaczej stercz lub prostata, jest nieparzystym pojedynczym gruczołem. Kształtem przypomina jadalnego kasztana. Gruczoł ten obejmuje górną część cewki moczowej męskiej. Wyróżnia się płat prawy, płat lewy, niekiedy występuje również płat środkowy Gruczoł krokowy produkuje białawą substancję, która wchodzi w skład spermy. 

5. Prącie jest nieparzystym narządem płciowym zewnętrznym męskim, w którym znajduje się cewka moczowa. Cewka moczowa u mężczyzn pełni zarówno funkcje odprowadzenia moczu na zewnątrz, jak i nasienia. Prącie zbudowane jest z dwóch ciał jamistych oraz jednego ciała gąbczastego, które kończy się żołędzią na szczycie prącia. Również w tym miejscu jest ujście cewki moczowej. Prącie pokryte jest skórą, którego szczytowa część nazywana jest napletkiem.

Przebieg cyklu rozrodczego u kobiet

R1cMI4H8w7Fk8
Film nawiązujący do treści materiału pod tytułem: Jak przebiega cykl rozrodczy u kobiet?
Polecenie 24
R18Q0XRItSXQy
Omów, z jakich faz składa się cykl rozrodczy u kobiet. (Uzupełnij).
Polecenie 25
R1WJs3t36Hl22
Wymień i scharakteryzuj hormony biorące udział w cyklu rozrodczym kobiet. (Uzupełnij).

Etapy i przebieg zapłodnienia u człowieka

RuW0qhtcdAQCe
Film nawiązujący do treści materiału.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Aliquam maximus, odio vel iaculis lobortis, est leo cursus nulla, at ornare elit ante non sem.