Co można zrobić z miłości? Historia Orfeusza i Eurydyki
Scenariusz lekcji realizowanej z wykorzystaniem modułowego e‑podręcznika opracowany w ramach projektu „Pilotażowe wdrożenie modułowych e‑podręczników oraz opracowanie założeń do zaawansowanych technologicznie e‑materiałów wspierających nowoczesne metody nauczania i uczenia się”
Informacje ogólne
Imię i nazwisko autora: Justyna Dudzik
Etap edukacyjny i klasa: szkoła podstawowa - klasa V, klasa VI
Przedmiot: język polski
Czas potrzebny na realizację lekcji: 90 min.
Tematy modułów z e‑podręcznika, w oparciu o które prowadzona jest lekcja:
Miłość silniejsza niż śmierć – Orfeusz i Eurydyka
Celem lekcji jest poznanie mitu o Orfeuszu i Eurydyce.
Scenariusz jest propozycją na omówienie tekstu w kontekście:
motywu poświęcenia w imię miłości (na etapie szkoły podstawowej przykłady będą pochodzić z filmów animowanych),
sztuk plastycznych (w czasie lekcji zostanie wykorzystana jedna z rutyn myślenia krytycznego),
nauki o języku (związki frazeologiczne związane z tematem miłości).
Spodziewane efekty pracy: uczeń odtwarza treść mitu, charakteryzuje bohatera i odnajduje nawiązania do mitu w malarstwie.
Cele lekcji oraz realizowane punkty podstawy programowej
Cel ogólny lekcji:
Poznanie historii Orfeusza i Eurydyki.
Cele operacyjne w sferze kognitywnej zgodnie z taksonomią Blooma:
Z zakresu pamiętania informacji (przywoływanie istotnych informacji)
Uczeń potrafi wskazać głównych bohaterów mitu o Orfeuszu i Eurydyce.
Uczeń wymienia najważniejsze wydarzenia przedstawione w micie.
Z zakresu rozumienia informacji (wyjaśnienie istotnych informacji)
Uczeń streszcza treść mitu własnymi słowami.
Z zakresu zastosowania informacji (rozwiązywanie problemów o zamkniętej strukturze, o jednoznacznym rozwiązaniu)
Uczeń wskazuje motyw miłości i śmierci w innych mitach lub tekstach kultury.
Z zakresu analizowania, oceniania i tworzenia informacji (rozwiązywanie problemów o otwartej strukturze, tworzenie własnych rozwiązań zadanych problemów, ocena dotycząca wartości idei lub materiałów)
Uczeń analizuje cechy postaci Orfeusza, wskazując jego cechy charakteru
i motywację.
Sposób realizacji zaplanowanych celów przez nauczyciela:
Praca na lekcji zgodna z prezentacją multimedialną opisującą szkielet zajęć, indywidualna praca uczniów z modułowym e‑podręcznikiem.
Przygotowanie do lekcji
Przygotowanie nauczyciela
Lekcja wymaga dostępu do rzutnika lub ekranu multimedialnego i internetu.
Należy zapoznać się z poniższą prezentacją, która będzie wykorzystywana w trakcie lekcji.
Co zrobić, aby lekcja była dostępna dla wszystkich uczniów?
Dla uczniów ze SPE można skrócić tekst mitu za pomocą kreatora.
Przebieg lekcji
Przedstawiony w punktach przebieg lekcji, uwzględniający podział na działania wykonywane przez nauczyciela i uczniów.
Faza wprowadzająca
Czas | Działania nauczyciela | Działania uczniów | Uwagi / wskazówki metodyczne |
|---|---|---|---|
5 min. | Wyświetlenie wskazanego fragmentu “Krainy lodu”. Pytanie do uczniów: Jak rozumiecie zdanie Olafa, że “dla niektórych warto się roztopić”? (1. slajd prezentacji) | Udział uczniów w dyskusji. | |
5 min | Wyświetlenie wskazanych w prezentacji bohaterów filmów animowanych. Pytanie do uczniów: “Jakich czynów dokonali oni z miłości?” (2. slajd prezentacji) | Udział uczniów w dyskusji. | Uczniowie na pewno znają wskazanych bohaterów filmów animowanych. Przykładowe odpowiedzi: Shrek uwolnił Fionę z zamku pilnowanego przez smoka (tutaj prawdopodobnie pojawi się refleksja, że wydarzyło się to, zanim się w niej zakochał), a potem chciał dla niej zrezygnować z tego, co dla niego ważne – był gotów przestać być ogrem. Julian wolał umrzeć niż pozwolić, by Roszpunka wróciła do dawnego życia – obciął jej magiczne włosy. Swen wolał odejść, by Anna była szczęśliwa ze swoim ukochanym. Potem ryzykuje życie, by jej pomóc. |
5 min. | Przedstawienie uczniom tematu lekcji i kryteriów sukcesu. (3. i 4. slajd prezentacji) | Uczniowie zapisują temat lekcji oraz jej cele, które zostały wypunktowane za pomocą serduszek, co w naturalny sposób kojarzy się z tematem lekcji. W czasie trwania zajęć będą zamalowywać kolejne serduszka, co pozwoli na monitorowanie czasu pracy i stopnia osiągnięcia celu. | W celu przyspieszenia pracy nauczyciel może wydrukować kryteria sukcesu dla każdego ucznia z poleceniem wklejenia ich do zeszytu. Należy jednak pamiętać, by przeanalizować je wspólnie – uczeń musi wiedzieć, jaki jest cel zajęć. |
Faza realizacyjna
Czas | Działania nauczyciela | Działania uczniów | Uwagi / wskazówki metodyczne |
|---|---|---|---|
11 min. | Nauczyciel wydaje uczniom polecenie samodzielnej pracy z modułowym Wyświetla slajd z obrazem przedstawiającym Eurydykę, wygenerowanym przez AI. (5. slajd prezentacji) | Praca indywidualna z modułowym e‑podręcznikiem – wykonanie ćwiczeń nr 3, 6, 7, 8. | Zaproponowane ćwiczenia pozwolą uczniom poznać treść mitu oraz sprawdzą stopień jego zrozumienia. Wybrane zadania są ćwiczeniami w formie zamkniętej, więc uczniowie samodzielnie mogą sprawdzić rozwiązania po wykonaniu polecenia. Nauczyciel może jednak zablokować wyświetlanie rozwiązań. W takim przypadku po upływie określonego czasu rozwiązania wyświetlane są na tablicy. Uczniowie mogą też rozwiązania porównać w parach. Jeśli nauczyciel opracuje lekcję w kreatorze, usuwając pozostałe polecenia, numeracja ćwiczeń ulegnie zmianie. |
1 min. | Podsumowanie tej części lekcji. (slajd 6.) | Uczniowie zaznaczają w zeszycie, które kryterium zostało już zrealizowane poprzez zamalowanie pierwszego serduszka. | Zaznaczanie zrealizowanych zadań pozwala uczniowi świadomie pracować w czasie lekcji i pokazuje, ile jeszcze materiału zostało do zrealizowania celu zajęć. |
5 min. | Nauczyciel zleca uczniom przepisanie ze slajdu zdań oraz ich dokończenie zgodnie z treścią mitu. Nauczyciel wyświetla slajd z obrazem przedstawiającym Orfeusza, wygenerowanym przez AI. (slajd 7.) | Praca w zeszycie – zapisanie i dokończenie wskazanych w prezentacji zdań. | |
1 min. | Podsumowanie tej części lekcji. (slajd 8.) | Uczniowie zaznaczają w zeszycie, które kryterium zostało już zrealizowane poprzez zamalowanie drugiego serduszka. | |
10 min. | Nauczyciel omawia narzędzie, które zostanie wykorzystane w tej części zajęć. (slajd 9.) Gdy uczniowie będą gotowi do analizy obrazu Orfeusz i Eurydyka Frederica Leightona, nauczyciel wyświetla go na tablicy. (slajd 10.) | Uczniowie rysują w zeszycie tabelę wyświetloną przez nauczyciela. Będą ją uzupełniać w czasie dyskusji. Uczniowie widzą omawiany obraz na tablicy, ale jest on również dostępny w omawianym module podręcznika. | W tej części lekcji zostanie wykorzystana jedna z rutyn myślenia krytycznego – Widzę; Myślę; Zastanawiam się. To narzędzie rozbudza ciekawość, zachęca uczniów do uważnej obserwacji i przemyślanych interpretacji. Przykładowe zapisy: 1.Widzę: Orfeusz odwraca głowę; Myślę: Nie chce patrzeć na żonę; Zastanawiam się: Nie kocha jej? Wie, że nie może na nią spojrzeć, więc odwraca głowę? 2. Widzę: Orfeusz odsuwa Eurydykę; Myślę: Nie kocha jej; Zastanawiam się: Dlaczego? Rozważań może być kilka. Warto zwrócić uwagę na kolory, znaczenie rekwizytów, kompozycję. |
1 min. | Uczniowie zaznaczają w zeszycie, które kryterium zostało już zrealizowane poprzez zamalowanie trzeciego serduszka. |
Faza podsumowująca
Czas | Działania nauczyciela | Działania uczniów | Uwagi / wskazówki metodyczne |
|---|---|---|---|
5 min. | Sformułowanie wniosków końcowych – odwołanie do fazy początkowej lekcji. (slajd 12.) | Udział uczniów w dyskusji. |
Po lekcji
Propozycja działań dla uczniów, które mają na celu integrację i utrwalenie zdobytej wiedzy
Nauczyciel może zaproponować uczniom, aby poszukali innych tekstów literackich, filmów, piosenek, których bohaterowie poświęcają się w imię miłości.
Propozycja ewaluacji lekcji i stopnia realizacji zaplanowanych celów edukacyjnych
Nauczyciel rozdaje uczniom po 3 karteczki samoprzylepne z narysowanym sercem. Na tablicy zapisuje trzy wyrażenia: treść lekcji, sposób pracy, atmosfera na lekcji. Uczniowie przyklejają karteczki pod tym wyrażeniem, które ich zdaniem jest elementem zajęć najbardziej wartym docenienia (od 0 do 3 serduszek).
Bibliografia i załączniki
Linki do wykorzystanych stron z modułowego e‑podręcznika:
Miłość silniejsza niż śmierć - Orfeusz i Eurydyka
Źródła literaturowe
Rutyny myślenia krytycznego, cz. 1. Praca zbiorowa pod red. Macieja Winiarka, Gdańsk 2022.