R1XHVuOAbThfV
Zdjęcie przedstawia salę plenarną Sejmu. Znajdują się tu drewniane ławy z zielonymi siedzeniami ustawione w półokręgu. Po prawej znajdują się wyższe ławy oraz mównica. Na ścianie wisi wysoka polska flaga, składająca się z dwóch pionowych pasów: białego i czerwonego. Wisi na niej polskie godło, czyli biały orzeł na czerwonym tle. Po lewej stronie pomieszczenia jest balkon z kolumnami, na którym znajduje się grupa ludzi.

Jakie kompetencje ma polski parlament?

Źródło: Krzysztof Belczyński, licencja: CC BY-SA 2.0.
Twoje cele
  • Scharakteryzujesz funkcje polskiego parlamentu.

  •  Przedstawisz strukturę polskiego parlamentu.

  • Ocenisz pracę polskiego parlamentu.

31
Polecenie 1
Zapoznaj się z opisem ilustracji i wykonaj ćwiczenie.
Zapoznaj się z opisem ilustracji i wykonaj ćwiczenie.
R1MPDR66VZMR2
Joanna Jureczko‑Wilk, Nietykalni?, „Gość Niedzielny”, 12.04.2007, gosc.pl [online, dostęp: 19.08.2020].
Źródło: tylko do użytku edukacyjnego.
R1EARFRKGO3A8
Rozstrzygnij, dlaczego posłów przedstawionych na ilustracji chroni parasol. (Uzupełnij).

Jak zorganizowany jest parlament w Polsce?

bg‑gray2

Parlament w Polsce to centralne miejsce podejmowania decyzji o charakterze publicznym, w którym kształtowane są normy prawne obowiązujące całe społeczeństwo. Ma strukturę dwuizbową - składa się z sejmu (460 posłów) oraz senatu (100 senatorów).                                                                                              Model ten określa się jako dwuizbowość zróżnicowaną, ponieważ obie izby pełnią odmienne funkcje. Sejm odgrywa zasadniczą rolę w procesie stanowienia prawa, natomiast senat uczestniczy w nim głównie poprzez analizę i korygowanie uchwalonych ustaw.                                                                                 W praktyce oznacza to, że sejm posiada silniejsza pozycję ustrojową, a rola senatu ma charakter uzupełniający wobec działań sejmu.                                                                           

R9UL583AKV5OO1
Mapa myśli. Lista elementów: Nazwa kategorii: parlamentElementy należące do kategorii parlamentNazwa kategorii: Sejm RPElementy należące do kategorii Sejm RPNazwa kategorii: Marszałek [br]Sejmu RP{value=30}Nazwa kategorii: Prezydium [br]Sejmu RP{value=30}Nazwa kategorii: Konwent [br]Seniorów{value=30}Nazwa kategorii: komisje [br]sejmowe{value=30}Koniec elementów należących do kategorii Sejm RPNazwa kategorii: Senat RPElementy należące do kategorii Senat RPNazwa kategorii: Marszałek [br]Senatu RP{value=30}Nazwa kategorii: Prezydium [br]Senatu{value=30}Nazwa kategorii: Konwent [br]Seniorów{value=30}Nazwa kategorii: komisje [br]senackie{value=30}Koniec elementów należących do kategorii Senat RPKoniec elementów należących do kategorii parlament
Struktura parlamentu wskazuje, jak jest on zorganizowany; natomiast o jego rzeczywistej roli decydują funkcje, które wykonuje.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Rsri8H8xEzyTN1
Ćwiczenie 1
Dokończ zdanie.
Polski parlament jest... Możliwe odpowiedzi: 1. jednoizbowy., 2. dwuizbowy., 3. trójdzielny., 4. wielorodzajowy.

Przeanalizuj, jakie funkcje pełni parlament w Polsce

bg‑gray2

Parlament w Polsce realizuje 4 podstawowe funkcje: ustawodawczą, polegającą na stanowieniu prawa przy współudziale sejmu i senatu, przy czym decydującą rolę odgrywa sejm, natomiast senat pełni funkcję korygującą w procesie ustawodawczym; kontrolną, wykonywaną przez sejm wobec działalności Rady Ministrów, w szczególności poprzez instrumenty kontroli parlamentarnej; kreacyjną, polegająca na powoływaniu i odwoływaniu określonych organów państwowych przez sejm i senat w zakresie ich kompetencji; oraz ustrojową, związaną z kształtowaniem podstaw ustroju państwa, w szczególności poprzez zmianę konstytucji oraz udział w procedurach o szczególnym znaczeniu ustrojowym.

RraInX6z0FCT41
Ćwiczenie 2
Wskaż funkcje parlamentu. Możliwe odpowiedzi: 1. administracyjna, 2. ustawodawcza, 3. ustrojotwórcza, 4. sądownicza

Prezentacja przybliży ci funkcje parlamentu w Polsce oraz przedstawi przykłady ich realizacji w praktyce.

R24SRFLRL2AUC
Prezentacja multimedialna.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 2

Przeanalizuj sytuację, w której parlamentarzyści podejmują działania zmierzające do odwołania ministra właściwego do spraw finansów publicznych w związku z kontrowersjami w wydatkowaniu środków publicznych. Wskaż, czy kompetencje w tym zakresie przysługują obu izbom parlamentu oraz określ, jaką funkcję realizuje parlament.

RLR3CHHNMO5JC
R1KKK4EEU4MOR
Ćwiczenie 3
RU5kDgDkKZLIH1
Ćwiczenie 4
Dopasuj do funkcji parlamentu odpowiednie przykłady. ustawodawcza Możliwe odpowiedzi: 1. powoływanie Prezesa NBP, 2. nadzór nad pracą rządu, 3. uchwalanie ustawy budżetowej, 4. wybór i powołanie prezesa Najwyższej Izby Kontroli, 5. wotum nieufności, 6. zmiana Konstytucji RP kontrolna Możliwe odpowiedzi: 1. powoływanie Prezesa NBP, 2. nadzór nad pracą rządu, 3. uchwalanie ustawy budżetowej, 4. wybór i powołanie prezesa Najwyższej Izby Kontroli, 5. wotum nieufności, 6. zmiana Konstytucji RP kreacyjna Możliwe odpowiedzi: 1. powoływanie Prezesa NBP, 2. nadzór nad pracą rządu, 3. uchwalanie ustawy budżetowej, 4. wybór i powołanie prezesa Najwyższej Izby Kontroli, 5. wotum nieufności, 6. zmiana Konstytucji RP
Polecenie 3
RNGOPiCIbS4I6
Zapoznaj się z fragmentem wybranego posiedzenia sejmu. Następnie podaj, którą funkcją parlamentu tego dnia zajmował się sejm. (Uzupełnij).

Co się dzieje, gdy 560 parlamentarzystów obraduje razem?

bg‑gray2

W takiej sytuacji obraduje Zgromadzenie Narodowe - wyjątkowa forma wspólnego działania sejmu i senatu, zwoływana wyłącznie w  sprawach określonych w Konstytucji RP:

  • Art. 130 – odebranie przysięgi od osoby wybranej na stanowisko Prezydenta RP;

  • Art. 131 – stwierdzenie trwałej niezdolności Prezydenta RP z powodów zdrowotnych do sprawowania urzędu;

  • Art. 140 – wysłuchanie orędzia Prezydenta RP;

  • Art. 145 – postawienie Prezydenta RP w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu.

RNTP2832LP0t7
Rozpoczęcie posiedzenia Zgromadzenia Narodowego 4.06.2014 r.
Źródło: Kancelaria Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, licencja: CC BY-SA 3.0.

Podsumowanie

Funkcje parlamentu pokazują, jak istotną rolę odgrywa on w systemie władzy w Polsce, będącej państwem o parlamentarno‑gabinetowej formie rządów. To właśnie parlament, a w szczególności sejm, posiada kluczowe kompetencje w zakresie stanowienia prawa, kontroli rządu oraz kształtowania składu organów państwowych.                                                                                                                   W prawie niczego nie można się domyślać - aby  właściwie zrozumieć rolę parlamentu, należy uważnie wczytać się w konstytucję i ustalić, które ograny są uprawnione do podejmowania określonych działań oraz w jakim zakresie.

Polecenie 4

Przeanalizuj sytuację, w której kancelaria Prezydenta RP, przygotowując państwową wizytę Prezydenta Stanów Zjednoczonych, proponuje wygłoszenie przemówienia przed Zgromadzeniem Narodowym.  Oceń, czy taka propozycja jest dopuszczalna w świetle obowiązującego prawa.

RLR3CHHNMO5JC

Słownik

dwuizbowość zróżnicowana
dwuizbowość zróżnicowana

model parlamentu, w którym sejm i senat posiadają odmienne kompetencje; decydującą rolę odgrywa sejm

wotum nieufności
wotum nieufności

uchwała sejmu wyrażająca brak zaufania wobec ministra, skutkująca jego odwołaniem

interpelacja poselska
interpelacja poselska

środek kontroli parlamentarnej polegający na kierowaniu przez posłów pytań do członków Rady Ministrów w sprawach o istotnym znaczeniu