Jakie kompetencje ma Rada Ministrów?
Charakteryzować rolę i znaczenie Rady Ministrów w polskim systemie politycznym.
Analizować procedurę powoływania rządu i mechanizmów zapewniającym jego stabilność.
Omawiać zasady odpowiedzialności Rady Ministrów i jej członków wobec sejmu oraz Trybunału Stanu.
Przeanalizuj oś czasu i wskaż działania premierów, które kojarzysz z konkretnymi wydarzeniami lub zmianami w państwie. Oceń, które z nich popierasz, a które budzą twoje wątpliwości. Uzasadnij swoje stanowisko.
(Komitet Obywatelski „Solidarność”) – gruba kreska;
– „wasz prezydent, nasz premier”;
– kuroniówka;
– plan Balcerowicza. 4.1.1991 - 6.12.1991 Zdjęcie przedstawia premiera Jana Krzysztofa Bieleckiego. Jan Krzysztof Bielecki
(Kongres Liberalno‑Demokratyczny) – prywatyzacja;
– trudne początki kapitalizmu;
– odrzucona dymisja. 6.12.1991 - 5.6.1992 Zdjęcie przedstawia premiera Jana Olszewskiego. Jan Olszewski
(Porozumienie Centrum) – lustracja;
– „nocna zmiana”. 5.6.1992 - 10.7.1992 Zdjęcie przedstawia premiera Waldemara Pawlaka. Waldemar Pawlak
(Polskie Stronnictwo Ludowe) Po raz pierwszy na premiera Waldemar Pawlak został nominowany tej samej nocy, której Jan Olszewski utracił poparcie sejmu. Jego misja utworzenia rządu zakończyła się niepowodzeniem. 10.7.1992 - 26.10.1993 Zdjęcie przedstawia premier Hannę Suchocką. Hanna Suchocka
(Unia Demokratyczna) – zaostrzenie ustawy antyaborcyjnej;
– wprowadzenie podatku VAT;
– konkordat;
– zdymisjonowana jednym głosem. 26.10.1993 - 7.3.1995 Zdjęcie przedstawia premiera Waldemara Pawlaka. Waldemar Pawlak
(Polskie Stronnictwo Ludowe) – denominacja złotego;
– spory koalicyjne, impas. 5.3.1995 - 7.2.1996 Zdjęcie przedstawia premiera Józefa Oleksego. Józef Oleksy
(Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej) – umorzenie sprawy tzw. pożyczki moskiewskiej;
– oskarżenia o szpiegostwo. 7.2.1996 - 31.10.1997 Zdjęcie przedstawia premiera Włodzimierza Cimoszewicza. Włodzimierz Cimoszewicz
(Sojusz Lewicy Demokratycznej) – reforma centrum;
– powódź tysiąclecia. 31.10.1997 - 19.10.2001 Zdjęcie przedstawia premiera Jerzego Buzka. Jerzy Buzek
(Akcja Wyborcza Solidarność) – cztery reformy: służby zdrowia, oświaty, administracji publicznej i ubezpieczeń społecznych;
– dziura budżetowa („dziura Bauca”);
– wejście do NATO, zablokowanie negocjacji z UE (kwestia okresu ochronnego na sprzedaż polskiej ziemi cudzoziemcom). 19.10.2001 - 2.5.2004 Zdjęcie przedstawia premiera Leszka Millera. Leszek Miller
(Sojusz Lewicy Demokratycznej) – rząd koalicyjny i jego rozpad (finansowanie budowy autostrad z winiet i ustawa o biopaliwach);
– likwidacja kas chorych;
– utworzenie Narodowego Funduszu Zdrowia;
– „podatek Belki”;
– zakończenie negocjacji z Unią Europejską;
– afery: Rywina, ds. Orlenu i prywatyzacji PZU. 2.5.2004 - 31.10.2005 Zdjęcie przedstawia premiera Marka Belkę. Marek Belka
(Sojusz Lewicy Demokratycznej) – mniejszościowy rząd fachowców. 31.10.2005 - 14.7.2006 Zdjęcie przedstawia premiera Kazimierza Marcinkiewicza. Kazimierz Marcinkiewicz
(Prawo i Sprawiedliwość) – ogromna popularność;
– udane negocjacje ws. budżetu UE. 14.7.2007 - 16.11.2007 Zdjęcie przedstawia premiera Jarosława Kaczyńskiego. Jarosław Kaczyński
(Prawo i Sprawiedliwość) – „walka z układem”;
– likwidacja WSI, lustracja;
– dobra sytuacja gospodarcza. 16.11.2007 - 22.9.2014 Zdjęcie przedstawia premiera Donalda Tuska. Donald Tusk
(Platforma Obywatelska) – zmagania z konsekwencjami światowego kryzysu finansowego;
– dynamiczny wzrost gospodarczy;
– rozwój infrastruktury państwowej przy wykorzystaniu funduszy europejskich;
– roczne urlopy rodzicielskie, Karta Dużej Rodziny;
– wydłużenie wieku emerytalnego, reforma OFE;
– obowiązek szkolny dla sześciolatków. 22.9.2014 - 16.11.2015 Zdjęcie przedstawia premier Ewę Kopacz. Ewa Kopacz
(Platforma Obywatelska) – zmiany w zakresie ochrony zdrowia: in vitro, pakiety onkologiczne, ograniczenie sprzedaży niezdrowej żywności w sklepikach szkolnych oraz zwiększenie dostępności do znieczulenia przy porodzie;
– zwiększenie nakładów na obronność i edukację. 16.11.2015 - 11.12.2017 Zdjęcie przedstawia premier Beatę Szydło. Beata Szydło
(Prawo i Sprawiedliwość) – „Rodzina 500+”;
– reforma edukacji;
– kryzys migracyjny. 11.12.2017 Zdjęcie przedstawia premiera Mateusza Morawieckiego. Mateusz Morawiecki
(Prawo i Sprawiedliwość) – kontynuacja programu „Mieszkanie plus”;
– rozszerzenie programu „500+” na pierwsze dziecko;
– „Piątka Morawieckiego”;
– kolejne „tarcze” podczas pandemii koronawirusa
Kto faktycznie prowadzi politykę państwa?
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.Art. 147.
Rada Ministrów składa się z Prezesa Rady Ministrów i ministrów.
W skład Rady Ministrów mogą być powoływani wiceprezesi Rady Ministrów.
Prezes i wiceprezes Rady Ministrów mogą pełnić także funkcję ministra.
W skład Rady Ministrów mogą być ponadto powoływani przewodniczący określonych w ustawach komitetów.
Art. 149.
Ministrowie kierują określonymi działami administracji rządowej lub wypełniają zadania wyznaczone im przez Prezesa Rady Ministrów. Zakres działania ministra kierującego działem administracji rządowej określają ustawy.
Źródło: Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku.
Rada Ministrów odpowiada za prowadzenie polityki wewnętrznej i zagranicznej państwa oraz za kierowanie administracją rządową, wykonując wszystkie zadania publiczne, które nie zostały zastrzeżone dla innych organów władzy.
Wyjaśnij, co oznacza domniemanie kompetencji na rzecz Rady Ministrów i oceń, jakie skutki wywołuje ono w praktyce funkcjonowania państwa.
Mapa myśli porządkuje kompetencje Rady Ministrów, ukazując kluczowe obszary, w których rząd prowadzi politykę państwa i wykonuje zadania publiczne.
Jak powstaje rząd?
Przedstawione procedury odzwierciedlają zasadę racjonalizacji parlamentarnego systemu rządów, ograniczając możliwość powstania długotrwałego impasu politycznego.
Rozstrzygnij, czy poniższa sytuacja prowadzi do odwołania Prezesa Rady Ministrów. Uzasadnij swoją odpowiedź.
Po serii kontrowersji związanych z polityką gospodarczą rządu część posłów koalicji przechodzi do opozycji. W sejmie pojawia się większość gotowa poprzeć odwołanie premiera, ale nie ma zgody co do jego następcy. Media ogłaszają „pewny upadek polskiego rządu”.
Odpowiedzialność Rady Ministrów
Rada Ministrów ponosi polityczną odpowiedzialność przed sejmem, który może wyrazić wobec niej konstruktywne wotum nieufności. Poszczególni ministrowie podlegają indywidualnej odpowiedzialności politycznej. Członkowie Rady Ministrów ponoszą także odpowiedzialność konstytucyjną przed Trybunałem Stanu za naruszenie konstytucji lub ustaw.
Przeanalizuj materiał źródłowy i wykonaj polecenie.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.Art. 157
1. Członkowie Rady Ministrów ponoszą przed Sejmem solidarną odpowiedzialność za działalność Rady Ministrów.
2. Członkowie Rady Ministrów ponoszą przed Sejmem również odpowiedzialność indywidualną za sprawy należące do ich kompetencji lub powierzone im przez Prezesa Rady Ministrów.
Źródło: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., dostępny w internecie: prawo.sejm.gov.pl [dostęp 5.05.2020].
Podsumowanie
Rada Ministrów jest organem, w którym koncentruje się faktyczne wykonywanie władzy w państwie, ponieważ to ona podejmuje decyzje o charakterze operacyjnym i odpowiada za ich realizację. Jej działalność pozostaje w relacji z prezydentem RP, który jako głowa państwa nie kieruje rządem, lecz oddziałuje na jego funkcjonowanie poprzez określone kompetencje ustrojowe. W efekcie model ten opiera się na współistnieniu i współdziałaniu dwóch elementów władzy wykonawczej, przy zachowaniu dominującej roli rządu w prowadzeniu polityki państwa.
Słownik
odpowiedzialność najwyższych urzędników państwowych za naruszenie konstytucji lub ustaw oraz za popełnienie przestępstwa w związku z zajmowanym stanowiskiem
zwana również parlamentarną; ponoszą ją poszczególni członkowie gabinetu lub cały gabinet przed parlamentem w związku ze sprawowaniem swoich funkcji
członek rządu w randze ministra, który nie kieruje żadnym ministerstwem
podjęta w specjalnym głosowaniu uchwała parlamentu wyrażająca brak zaufania do działalności ministra albo rządu; prowadzi do ich dymisji