Dlaczego niektóre zagadnienia bieżące z zakresu polityk publicznych dzielą opinię publiczną?
Wyjaśnisz pojęcia: polityka publiczna i opinia publiczna.
Scharakteryzujesz rodzaje polityk publicznych.
Zidentyfikujesz mechanizm kształtowania opinii publicznej oraz ocenisz jego wpływ na postawy społeczne.
Oceń, czy w sporach społecznych ważniejsze są fakty, czy sposób ich przedstawienia.
Zanim odpowiesz, zastanów się: co przedstawiają ilustracje?
Zastanów się, czy wszyscy widzą to samo i czy jedna interpretacja musi być bardziej „prawdziwa” od drugiej.
Polityka publiczna - co to znaczy?
Pojęcie polityka publiczna wywodzi się z angielskiego terminu public policy. W języku polskim polityka oznacza z jednej strony działalność władz państwowych, a z drugiej zaś działalność partii politycznych i polityków w walce o władzę.
Politolodzy najczęściej wyróżniają cztery podstawowe znaczenia tego pojęcia:
Celem polityki publicznej jest identyfikowanie i rozwiązywanie problemów, jakie pojawiają się w przestrzeni publicznej państwa.
Można to przedstawić w następujący sposób:
Jakie wyróżniamy polityki publiczne?
Istnieje wiele podziałów polityki publicznej. Jednym z podstawowych jest podział na polityki sektorowe (przedmiotowe) oraz polityki horyzontalne (przekrojowe).
W skład polityki publicznej sektorowej wchodzi:
Do polityki horyzontalnej zaliczamy:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów jest centralnym ośrodkiem koordynacji polityk publicznych w Polsce. Jej gmach stanowi symbol miejsca, w którym strategiczne decyzje przybierają formę konkretnych działań publicznych.
Artykuł 146 Konstytucji RP określa fundamentalny zakres działania Rady Ministrów, ustanawiając ją głównym organem odpowiedzialnym za prowadzenie polityki wewnętrznej i zagranicznej państwa.
Przepis ten precyzuje, że to rząd odpowiada zarówno za przygotowanie i realizację budżetu, jak i za wykonanie ustaw, wydawanie rozporządzeń oraz koordynowanie pracy całej administracji rządowej.
Rada Ministrów ponosi również odpowiedzialność za bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne państwa, reprezentację RP na arenie międzynarodowej oraz zawieranie umów międzynarodowych.
Artykuł ten ukazuje rząd jako centrum decyzyjne państwa, którego działania wyznaczają kierunek polityk publicznych i przesądzają o funkcjonowaniu kluczowych obszarów życia publicznego.
Oceń, czy rząd, jako organ polityczny, jest w stanie reprezentować interes całego społeczeństwa.
Dlaczego społeczeństwo nie myśli jednym głosem?
Podziały społeczno‑polityczne (z ang. cleavages) to trwałe różnice między grupami społecznymi wynikające z odmiennych interesów, wartości i stylu życia. Są one na tyle zakorzenione w strukturze społeczeństwa, że zostały włączone do rywalizacji politycznej - partie i aktorzy polityczni odwołują się do nich, reprezentując interesy określonych grup. W efekcie podziały mają charakter politycznie doniosły - wpływają na preferencje wyborcze, programy partii oraz sposób oceny polityk publicznych. Powodują, że te same zjawiska i decyzje państwa są różnie interpretowane, co prowadzi do trwałych podziałów w opinii publicznej.
Kluczowe podziały społeczno‑polityczne:
Zapoznaj się z miniwykładem dr hab. Karoliny Wigury dotyczącym opinii publicznej. Zwróć uwagę na to, jak zmieniają się tradycyjne metody wpływania na opinię publiczną we współczesnym świecie. Zastanów się, jakie konsekwencje mają te zmiany dla nas jako odbiorców informacji i uczestników życia publicznego.
Film dostępny pod adresem /preview/resource/R8UYvryaMChq0
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem Demokracja sondażowa. Kto i jak wpływa na opinię publiczną?.
Przeanalizuj, na ile oddziaływanie na emocje społeczeństwa w procesie kształtowania opinii publicznej jest uzasadnione oraz jak można ograniczać jego wpływ.
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj ćwiczenie.
Rola opinii publicznej w polityceW ostatnich dziesięcioleciach występuje wzrost zainteresowania opinią publiczną. Z jednej strony, gwałtownie rozwinęły się ilościowo i jakościowo instytucje kształtujące wpływające na opinię (radiofonia, stacje telewizyjne, słowo drukowane), a z drugiej – zachodzą zmiany w charakterze rządów, władzy, ustrojów. Rozwój demokracji we współczesnym świecie zakłada wzrost roli obywateli w aktach wyborczych, różnych głosowaniach, plebiscytach, referendach. Rodzi zapotrzebowanie na rzetelną wiedzę, informację o stanie opinii publicznej oraz na sposoby, metody wpływania na opinię publiczną. Wynika to też stąd, że politycy wszystkich szczebli są zależni od opinii publicznej. Nie chodzi tylko o opinię społeczną, bardziej zależni są od liczby otrzymywanych głosów w różnych wyborach. Mimo że często robią miny obojętnych na notowania opinii publicznej, interesują się wskazaniami publiczności. Politycy bardzo zabiegają o obecność w środkach masowego przekazu, a szczególnie w telewizji. Mają pretensje do redakcji, gdy kogoś pokazuje się częściej, a innego rzadziej. Częstotliwość prezentowania polityków ma wpływ na liczbę zwolenników i przeciwników. To daje możność orientacji, jak poszczególni politycy są postrzegani. Jednak socjologowie zwracają uwagę na to, by aprobata czy dezaprobata wobec działań polityka, nie decydowały w każdym przypadku o jego działalności. Jej motywem nie może być pogoń za popularnością za wszelką cenę. Działalność polityka ma służyć interesom społeczności, dobru ogólnemu, a nie interesom prywatnym. Dlatego polityk musi się poddawać ocenie wyborców we własnym okręgu czy miejscu zamieszkania. Nie może być tak, że polityk pokazuje się tylko w czasie kampanii wyborczej, a później miesiącami go nikt nie widzi, zapomina o tym, kto go wybierał. Sprzyja temu ordynacja wyborcza, która daje możliwość „uniezależnienia się” od wyborców, gdy uzyskuje się mandat z listy centralnej – partyjnej. Trzeba się zgodzić, że małe okręgi wyborcze, nawet jednomandatowe, lepiej odzwierciedlają rzeczywistą popularność wśród wyborców niż tylko w kręgach władz partyjnych. Gdy okręg wyborczy będzie mały, to polityk zostanie zmuszony do troski o swoją opinię wśród wyborców, będzie koncentrować uwagę na służbie dla obywateli, a nie na rozgrywkach na szczeblach władzy.
Źródło: Czesław Mojsiewicz, Rola opinii publicznej w polityce, s. 11–12, dostępny w internecie: repozytorium.ukw.edu.pl [dostęp 25.11.2020].
Jak badamy opinię publiczną?
– ankiety pocztowej, czyli przeprowadzanej za pomocą kwestionariusza w formie przesyłki pocztowej, który wypełnia respondent i odsyła do ośrodka badania opinii;
– kontaktu bezpośredniego (rozdawana), kiedy ankieter ma bezpośredni kontakt z ankietowaną osobą, dając jej formularz i prosząc o jego wypełnienie;
– ankiety dołączonej do zakupionego towaru, kiedy klient wypełnia druk po zakupie danego towaru;
– ankiety telefonicznej, przeprowadzanej przez teleankietera, który dzwoni do wybranych osób, by poznać ich opinię na dany temat;
– ankiety audytoryjnej, która polega na zebraniu w jednym miejscu osób, które chcemy przebadać pod kątem ich poglądów na dany temat; nie gwarantuje ona jednak, że grupa badana jest reprezentatywna dla społeczeństwa;
– ankiety ogólnej, wyłożonej i dostępnej dla wszystkich, którzy chcą ją wypełnić i zwrócić do właściciela;
– ankiety internetowej polegająca na wypełnieniu kwestionariusza wyświetlającego się na stronie internetowej;
– ankiety polegającej na udzielaniu odpowiedzi przy użyciu esemesów;
– ankiety radiowej, telewizyjnej, kiedy kwestionariusz jest przekazywany za pomocą tych mediów., badanie surveyowe To sposób badania oparty na technikach ilościowych, najczęściej w formie sondażu, który jest przeprowadzany za pomocą specjalnego kwestionariusza., indywidualny wywiad pogłębiony To metoda badawcza polegająca na rozmowie ankietera z osobą badaną, prowadzonej według specjalnie przygotowanego scenariusza, ale prowadzący może samodzielnie modyfikować pytania w zależności od sytuacji i potrzeb., sondaż To technika, która wymaga obecności ankietera, który przeprowadza z respondentem wywiad, obserwując jego zachowanie. Może ona mieć charakter:
– wywiadu osobistego w domu respondenta;
– wywiadu osobistego w miejscu publicznym;
– wywiadu osobistego wspomaganego komputerowo;
– wywiadu telefonicznego tradycyjnego;
– wywiadu telefonicznego wspomaganego komputerowo;
– wywiadu internetowego wspomaganego komputerowo.
Zapoznaj się z dialogiem i wykonaj polecenie.
– Zagadka: Kto to jest? Wszyscy ją badają, ale nikt jej nie leczy?
– Nie wiem.
– Opinia publiczna.
/Cyt. za rys. M. Raczkowskiego, gazeta.pl./
- Nazwa kategorii: [bold]funkcje opinii publicznej[/]
- Nazwa kategorii: wyznacznik[br] społeczeństwa[br] obywatelskiego
- Nazwa kategorii: element[br] kontroli [br]społecznej
- Nazwa kategorii: element[br] tożsamości [br]jednostki
- Nazwa kategorii: element [br]integracji [br]społeczeństwa
- Nazwa kategorii: forma [br]legitymizacji [br]władzy
- Nazwa kategorii: formaę[br] kształtowania się[br] elektoratów Koniec elementów należących do kategorii [bold]funkcje opinii publicznej[/]
- Elementy należące do kategorii [bold]funkcje opinii publicznej[/]
Podsumowanie
Polityka publiczna nie jest neutralna - jest wynikiem wyborów dokonywanych w warunkach ograniczonych zasobów i sprzecznych interesów społecznych. Podziały społeczne sprawiają, że nie istnieje jedna, obiektywna perspektywa oceny działań państwa. Współcześnie opinia publiczna może być kształtowana szybko i skutecznie, a emocje często odgrywają większą rolę niż fakty. Aktorzy polityczni świadomie wykorzystują te mechanizmy, aby wpływać na postawy społeczne i legitymizować swoje decyzje. W świecie nadmiaru informacji, kluczowe jest nie tylko posiadanie opinii, ale umiejętność jej weryfikowania - poprzez weryfikowanie źródeł, analizę przekazu i krytyczne myślenie. Czy to, co uznajemy za własne zdanie, jest rzeczywiście wynikiem naszej refleksji, czy raczej efektem oddziaływania, którego nie zawsze jesteśmy świadomi?
Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj ćwiczenie.
Siła opinii publicznejWywiad z socjologiem dr. Robertem Sobiechem, z Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego
Już na początku XX wieku polityk amerykański Aldous Huxley stwierdził, że światem w ostatecznym rozrachunku rządzi opinia publiczna. Obserwacja współczesnego świata zdecydowanie potwierdza ten pogląd. Jaka jest istota tego zjawiska, skąd bierze się siła oddziaływania opinii publicznej?
Źródło: Maria Strzelecka, Siła opinii publicznej, 3.12.2009, dostępny w internecie: bankier.pl [dostęp 20.08.2020].
Słownik
sztuka rządzenia państwem i wywierania wpływu na obywateli, którzy tej władzy podlegają
ogół przekonań w kwestiach istotnych społecznie, wyrażanych w społeczeństwie lub innej zbiorowości
najczęściej polityk lub działacz społeczny, głoszący poglądy popierające ogół członków społeczeństwa lub jego znaczną część na sprawy stanowiące w danym momencie przedmiot ogólnego zainteresowania
badanie statystyczne, którego zadaniem jest estymacja zmiennych ilościowych oraz stworzenie zbioru danych jakościowych w próbie statystycznej, która dotyczy jakiejś populacji; sondaże badają postawy w różnych aspektach życia, np. w kwestii wyborów parlamentarnych
zjawisko polityczne polegające na odwoływaniu się w swoich postulatach i retoryce do idei i woli „ludu”, często stawianego w kontrze do „elit”