Na czym polegają obowiązki obywatelskie?
Wymieniać konstytucyjne obowiązki obywateli RP.
Określać powinności obronne obywateli RP.
Charakteryzować świadczenia na rzecz obrony.
Wyobraź sobie, że w piątkowe popołudnie znajdujesz się w domu, w swoim pokoju i oglądasz telewizję. W pewnym momencie słyszysz sygnał alarmowy, który nie był wcześniej zapowiadany. Opisz szczegółowo swoje postępowanie.
Co to są obowiązki obywatelskie?
Skoro mamy prawa to muszą być też obowiązki obywatelskie, czyli nakazy adresowane do obywatela, a dotyczące określonego zachowania się w konkretnej sytuacji. Mogą być określone w Konstytucji RP (podstawowe obowiązki) lub w ustawach. Obywatele, mimo różnic, powinni mieć na względzie przede wszystkim dobro państwa, o czym świadczy Art. 1 Konstytucji RP („Rzeczpospolita Polska jest dobrem wszystkich obywateli”).
Wyjaśnij, czym różnią się prawa od obowiązków.
Jakie obowiązki ma każdy obywatel?
W Konstytucji RP obowiązki obywatelskie zapisane są w rozdziale II (Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela). Należą do nich:
wierność Ojczyźnie,
troskę o dobro wspólne,
przestrzeganie prawa Rzeczypospolitej Polskiej,
ponoszenie ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków,
dbałość o stan środowiska - zgodnie z przepisami Konstytucji, każdy ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie pogorszenie stanu środowiska,
obronę Ojczyzny.
Ostatni z wymienionych obowiązków jest szczególnie istotny, ponieważ realizując go, przyczyniamy się do podniesienia poziomu bezpieczeństwa państwa, w którym żyjemy i funkcjonujemy jako jego obywatele.
Na czym polega obywatelski obowiązek obrony ojczyzny?
Obowiązkowi obrony Ojczyzny podlegają obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do wykonywania tego obowiązku. Obywatel polski będący równocześnie obywatelem innego państwa nie podlega obowiązkowi obrony, jeżeli stale zamieszkuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W ramach obowiązku obrony Ojczyzny obywatele polscy są obowiązani do:
pełnienia służby wojskowej (z pewnymi wyjątkami),
wykonywania obowiązków wynikających z nadanych przydziałów mobilizacyjnych i pracowniczych przydziałów mobilizacyjnych,
pełnienia służby w jednostkach zmilitaryzowanych,
wykonywania świadczeń na rzecz obrony – na zasadach i w zakresie określonych w ustawie o obronie Ojczyzny.
Podstawowym sposobem spełniania obowiązku obrony Ojczyzny jest pełnienie służby wojskowej. Spełnianie obowiązku służby wojskowej może nastąpić również przez odbywanie służby zastępczej. Spełnianie obowiązku służby wojskowej ma pierwszeństwo przed innymi rodzajami obowiązku obrony Ojczyzny. Obowiązkowi pełnienia służby wojskowej, w zakresie określonym w ustawie o obronie Ojczyzny, podlegają obywatele polscy, począwszy od dnia, w którym kończą 18 lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą 60 lat życia, a posiadający stopień podoficerski lub oficerski – 63 lat życia. Obowiązkowi służby wojskowej nie podlegają osoby, które zostały uznane ze względu na stan zdrowia za trwale niezdolne do tej służby. Nie podlegają obowiązkowi służby wojskowej również inne osoby między innymi kobiety w ciąży czy osoby sprawujące opiekę nad dziećmi do lat 8.
Kategoria | Opis |
A | zdolny do służby wojskowej, co oznacza zdolność do odbywania lub pełnienia określonego rodzaju służby wojskowej, a także zdolność do odbywania służby zastępczej |
B | czasowo niezdolny do czynnej służby wojskowej, co oznacza przemijające upośledzenie ogólnego stanu zdrowia albo ostre lub przewlekłe stany chorobowe, które w okresie do 24 miesięcy od dnia badania rokują odzyskanie zdolności do służby wojskowe w czasie pokoju |
D | niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, z wyjątkiem niektórych stanowisk służbowych przeznaczonych dla terytorialnej służby wojskowej. |
E | trwale i całkowicie niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny |
Na czym polegają świadczenia na rzecz obrony?
Na osoby posiadające obywatelstwo polskie, które ukończyły 16, a nie przekroczyły 60 lat życia, może być nałożony obowiązek świadczeń osobistych, polegających na wykonywaniu różnego rodzaju prac doraźnych na rzecz przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego.
Na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego.
Oprócz świadczeń osobistych oraz rzeczowych, przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony przewidują również świadczenia szczególne, które mogą być nałożone na instytucje państwowe, organy samorządu terytorialnego, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowej. Zgodnie z ustawą podmioty te mogą być zobowiązane do odpłatnego:
dostosowania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych do potrzeb obrony państwa;
przystosowania budowanych (przebudowywanych i rozbudowywanych) obiektów budowlanych oraz wytwarzanych rzeczy ruchomych do potrzeb obrony państwa;
gromadzenia, przechowywania i konserwacji przedmiotów niezbędnych do wykonania powyższych czynności.
Jakie znaczenie ma system obrony cywilnej?
Znaczną część zadań związanych z szeroko pojmowaną ochroną ludności, zarówno w czasie pokoju, jak i w czasie wojny, realizuje się w ramach obrony cywilnej (OC) – systemu mającego na celu ratowanie i udzielanie pomocy poszkodowanym oraz współdziałanie z innymi instytucjami, oraz obywatelami w zwalczaniu skutków katastrof naturalnych i antropogenicznych.
Przykładowe zadania obrony cywilnej dotyczące czasu pokoju i wykonywane w czasie wojny prezentują poniższe grafiki interaktywne.
Aplikacja to diagram składający się z 7 okrągłych piktogramów ułożonych w okrąg. W środku diagramu koło i napis: zadania obrony cywilnej w czasie pokoju. Ilustracje na piktogramach w kolorze czarnym. Od góry.
Piktogram 1: kartka papieru, długopis i mapa.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Planowanie przedsięwzięć mających na celu ochronę ludności, zakładów pracy, urządzeń użyteczności publicznej oraz dóbr kultury przed skutkami działań zbrojnych.
Piktogram 2: Człowiek siedzący przy biurku z komputerem.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Wykrywanie zagrożeń oraz ostrzeganie i alarmowanie ludności.
Piktogram 3: dwie osoby kierujące się do schronu.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Przygotowanie schronów i ukryć oraz utrzymanie ich w ciągłej gotowości.
Piktogram 4: kombinezon ochronny oraz maska przeciwgazowa.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Gromadzenie i przechowywanie indywidualnych środków ochrony nie tylko dla formacji obrony cywilnej, ale także ludności.
Piktogram 5: sanitariusz podający walizkę z białym krzyżem osobie naprzeciw.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Zaopatrywanie formacji obrony cywilnej w specjalistyczny sprzęt ratowniczy oraz przyrządy i aparaturę do wykrywania różnych zagrożeń.
Piktogram 6: sala wykładowa. 5 osób siedzi w dwóch rzędach. Po lewej stoi wykładowca.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Przeprowadzanie systematycznych szkoleń dla urzędników administracji rządowej i samorządowej, ludzi służących w formacjach obrony cywilnej oraz ludności cywilnej z zakresu powszechnej samoobrony.
Piktogram 7: trzy osoby. Dwie osoby naprzeciw siebie. W głębi stoi strażak w mundurze i kasku.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Współdziałanie w zwalczaniu klęsk żywiołowych i zagrożeń środowiska oraz usuwanie ich skutków.
Przeprowadź w klasie dyskusję na temat znaczenia systemu obrony cywilnej w okresie pokoju.
Aplikacja to diagram składający się z 10 okrągłych ilustracji ułożonych w okrąg. W środku, pomiędzy ilustracjami, opis: zadania obrony cywilnej w czasie wojny. Ilustracje to piktogramy w kolorze czarnym.
Ilustracja 1: osoba z megafonem w ręce wydaje polecenia. W tle 5 osób.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Ewakuacja ludności.
Ilustracja 2: helikopter z białym krzyżem z boku. Poniżej, na ziemi, leżą dwie osoby.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Organizowanie i prowadzenie akcji ratunkowych.
Ilustracja 3: osoba niesie walizkę z białym krzyżem na obudowie.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Udzielanie podstawowej pomocy medycznej poszkodowanym.
Ilustracja 4: dwie biegnące osoby. W tle dwa namioty.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Urządzanie pomieszczeń i organizowanie zaopatrzenia dla poszkodowanej ludności.
Ilustracja 5: stojąca osoba w kombinezonie. Na prawo maska przeciwgazowa.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Wyposażanie ludności w indywidualne środki ochornne.
Ilustracja 6: osoba w kombinezonie trzyma gaśnicę pianową.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Eliminacja skażeń.
Ilustracja 7: dwie osoby naprzeciw zniszczonego budynku. Osoba po lewej biegnie. Osoba po prawej klęczy.|
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Pomaganie w przywracaniu i utrzymaniu porządku w strefach dotkniętych klęskami.
Ilustracja 8: na środku wykopany dołek. Po obu stronach dołka stoją osoby trzymające pionowo łopatę. Jedna noga wsparta na łopacie.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Pomaganie w budowie i odbudowie awaryjnych ujęć wody pitnej.
Ilustracja 9: dwie osoby niosą zapasy. Pierwsza osoba pudełka z żywnością. Druga osoba butelki z wodą.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Pomaganie w ratowaniu żywności i innych dóbr niezbędnych do przetrwania.
Ilustracja 10: dwie osoby niosą rannego na noszach.
Po naciśnięciu piktogramu pojawia się tekst:
Udzielanie doraźnej pomocy w grzebaniu zmarłych.
Przeprowadź w klasie dyskusję na temat przygotowania naszego systemu obrony cywilnej do działań w okresie wojny.
Podsumowanie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej określa nie tylko ustrój państwa, źródła prawa, czy też zadania i kompetencje władz państwowych, ale również prawa i obowiązki obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Jedną z powinności obywateli RP jest obowiązek obrony Ojczyzny. Jest on szczególnie istotny, ponieważ realizując go, przyczyniamy się do podniesienia poziomu bezpieczeństwa państwa, w którym żyjemy i funkcjonujemy jako jego obywatele. Obowiązkowi obrony Ojczyzny podlegają obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do wykonywania tego obowiązku. Obywatel polski będący równocześnie obywatelem innego państwa nie podlega obowiązkowi obrony, jeżeli stale zamieszkuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
- 1. zestaw danych:
- opinia: okazywaniu szacunku godłu, fladze i hymnowi narodowemu
- zdecydowanie tak: 77
- raczej tak: 21
- raczej nie: 1
- zdecydowanie nie: 0
- trudno powiedzieć: 1
- 2. zestaw danych:
- opinia: pielęgnowaniu polskich tradycji
- zdecydowanie tak: 64
- raczej tak: 32
- raczej nie: 2
- zdecydowanie nie: 0
- trudno powiedzieć: 2
- 3. zestaw danych:
- opinia: znajomości historii swojego kraju
- zdecydowanie tak: 54
- raczej tak: 41
- raczej nie: 3
- zdecydowanie nie: 1
- trudno powiedzieć: 1
- 4. zestaw danych:
- opinia: dbałości o wpajanie dzieciom miłości i szacunku do ojczyzny
- zdecydowanie tak: 61
- raczej tak: 34
- raczej nie: 3
- zdecydowanie nie: 1
- trudno powiedzieć: 2
- 5. zestaw danych:
- opinia: poszanowaniu i przestrzeganiu prawa
- zdecydowanie tak: 58
- raczej tak: 35
- raczej nie: 4
- zdecydowanie nie: 1
- trudno powiedzieć: 3
- 6. zestaw danych:
- opinia: udziale w wyborach
- zdecydowanie tak: 52
- raczej tak: 38
- raczej nie: 6
- zdecydowanie nie: 1
- trudno powiedzieć: 3
- 7. zestaw danych:
- opinia: gotowości do walki i oddania życia za ojczyznę
- zdecydowanie tak: 52
- raczej tak: 36
- raczej nie: 6
- zdecydowanie nie: 2
- trudno powiedzieć: 4
- 8. zestaw danych:
- opinia: podejmowaniu działań na rzecz swojej społeczności lokalnej, w okolicy, w której się mieszka
- zdecydowanie tak: 35
- raczej tak: 50
- raczej nie: 9
- zdecydowanie nie: 2
- trudno powiedzieć: 5
- 9. zestaw danych:
- opinia: kibicowaniu polskim sportowcom
- zdecydowanie tak: 45
- raczej tak: 37
- raczej nie: 10
- zdecydowanie nie: 4
- trudno powiedzieć: 4
- 10. zestaw danych:
- opinia: rzetelnym wypełnianiu obowiązków zawodowych
- zdecydowanie tak: 38
- raczej tak: 39
- raczej nie: 17
- zdecydowanie nie: 2
- trudno powiedzieć: 4
- 11. zestaw danych:
- opinia: płaceniu podatków
- zdecydowanie tak: 34
- raczej tak: 39
- raczej nie: 17
- zdecydowanie nie: 5
- trudno powiedzieć: 5
- 12. zestaw danych:
- opinia: gotowości do odbycia nieobowiązkowego przeszkolenia wojskowego
- zdecydowanie tak: 27
- raczej tak: 44
- raczej nie: 17
- zdecydowanie nie: 5
- trudno powiedzieć: 8
- 13. zestaw danych:
- opinia: dbałości o religijne wychowanie dzieci w rodzinie
- zdecydowanie tak: 32
- raczej tak: 34
- raczej nie: 19
- zdecydowanie nie: 10
- trudno powiedzieć: 5
- 14. zestaw danych:
- opinia: kupowaniu przede wszystkim polskich produktów
- zdecydowanie tak: 24
- raczej tak: 41
- raczej nie: 24
- zdecydowanie nie: 7
- trudno powiedzieć: 5
Słownik
sygnał z dowolnego źródła informujący, że zostało wykryte skażenie lub że wystąpiła sytuacja kryzysowa, które zaistniały na skutek katastrofy naturalnej lub awarii technicznej, działań terrorystycznych albo na skutek zagrożenia wojennego lub wojny
stawienie się przed komisją wojskową w celu określenia zdolności do pełnienia służby wojskowej
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję
obowiązek polegający na wykonywaniu różnego rodzaju prac doraźnych na rzecz przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego.
obowiązek nałożony na na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne, polegający na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego
osoba, która złożyła przysięgę wojskową i została przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, w tym z zawodowej służby wojskowej, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej; żołnierzami rezerwy są np. byli żołnierze zawodowi, osoby po służbie przygotowawczej, a także byli żołnierze Wojsk Obrony Terytorialnej i absolwenci programu przeszkolenia wojskowego 'Legia Akademicka'