R1c51nLZ9c20R
Zdjęcie przedstawia małą dziewczynkę zasłaniającą twarz dłońmi. Skierowane są na nią liczne dłonie, pokazują na nią wskazującym palcem.

Jak sprostać wyzwaniom, z którymi mierzą się osoby szczególnie narażone na wykluczenie społeczne?

Źródło: domena publiczna.
Twoje cele

  • Zdefiniujesz zjawisko wykluczenia społecznego.

  • Rozróżnisz obszary wykluczenia społecznego oraz przyczyny wykluczenia w poszczególnych obszarach.

  • Zaprojektujesz zmiany w obszarze polityki społecznej, które będą miały na celu zmniejszenie wykluczenia społecznego w danym obszarze.

1
Ćwiczenie 1

Zapoznaj się ze źródłem i wykonaj polecenie.

Rzg5KHfv3WVNG
Zdjęcie przedstawia mężczyznę z małym dzieckiem, którzy wchodzą po schodach w parku. Napis na zdjęciu: Nie skazuj mnie drugi raz. Wykluczenie społeczne osób opuszczających zakłady karne jest dla nich ponownym wyrokiem. Pod zdjęciem znajduje się napis: Kampania jest efektem pracy magisterskiej Anny Tulej – studentki Akademii Pedagogiki Specjalnej imienia Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Patronat honorowy codalej.info Portal Pomocy Penitencjarnej. Sursum corda Stowarzyszenie.
Anna Tuleja, Stowarzyszenie Sursum Corda, Portal Pomocy Postpenitencjarnej.
Źródło: dostępny w internecie: codalej.info [dostęp 6.02.2020], tylko do użytku edukacyjnego.
RzBHywNoJ3GTW
Opisz, z jakim problemem społecznym próbuje zmierzyć się kampania społeczna „Nie skazuj mnie drugi raz”. (Uzupełnij).

Czym jest wykluczenie społeczne?

bg‑gray2

Informacje zamieszczone w filmie pozwolą Ci zapoznać się  ze zjawiskiem wykluczenia społecznego w Polsce.

R1UvsuJnZaM6P
Film nawiązujący do treści materiału pod tytułem Polak wykluczony.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1UvsuJnZaM6P

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Film nawiązujący do treści materiału pod tytułem Polak wykluczony.

Polecenie 1
R16JK1CT2M5L1
Ze wszystkich kategorii osób wymienionych w pytaniu sondażowym wybierz dwie: jedną, której według ciebie najłatwiej jest pomóc w przezwyciężaniu wykluczenia społecznego, i drugą, której według ciebie jest w tym pomóc najtrudniej. Podaj powody dla których pomoc jest najłatwiejsza (w pierwszym przypadku) i najtrudniejsza (w drugim). (Uzupełnij).
RkJxfIn9uBF4W
Nagranie dźwiękowe Wykluczenie społeczne: definiowanie, wymiary i przeciwdziałanie.
Źródło: Daria Becker‑Pestka, Grzegorz Kubiński, Majka Łojko, Różne obszary wykluczenia społecznego w Polsce. Wybrane zagadnienia, Wrocław 2017.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R16Ehzg52XoqT
Ćwiczenie 2
Łączenie par. Zdecyduj, które stwierdzenia są prawdziwe, a które fałszywe.. Wykluczenie społeczne i patologia społeczna to dwa negatywne zjawiska w Polsce, między którymi nie ma związku.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Ubóstwo może być tylko przyczyną wykluczenia społecznego, ale nie jego efektem.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Jednym z elementów zwalczania ubóstwa dzieci do 10. roku życia w Polsce jest ustawa umożliwiająca podejmowanie dzieciom pracy zawodowej.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Wykluczenie społeczne w określonym wymiarze życia oznacza brak aktywności jednostki w tym wymiarze.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Wykluczenie z powodu ubóstwa jest często powiązane z wykluczeniem z rynku pracy.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
11
Ćwiczenie 3

Zapoznaj się z danymi z wykresu i wykonaj zadanie.

RUCbpFhYCyHjw
Wykres kolumnowy z danymi podanymi w procentach. Co, Pana(i) zdaniem, przede wszystkim decyduje o tym, że niektórzy ludzie nie mogą wydostać się z biedy? (dane w %). Lista elementów:
  • 1. zestaw danych:
    • stwierdzenie: lenistwo, niechęć do podejmowania pracy
    • ocena własnych warunków materialnych jak złe: 33
    • ocena własnych warunków materialnych jako średnie: 53
    • ocena własnych warunków materialnych jako dobre: 62
  • 2. zestaw danych:
    • stwierdzenie: alkoholizm
    • ocena własnych warunków materialnych jak złe: 35
    • ocena własnych warunków materialnych jako średnie: 53
    • ocena własnych warunków materialnych jako dobre: 53
  • 3. zestaw danych:
    • stwierdzenie: niezaradność życiowa, bezradność w załatwianiu swoich spraw
    • ocena własnych warunków materialnych jak złe: 37
    • ocena własnych warunków materialnych jako średnie: 46
    • ocena własnych warunków materialnych jako dobre: 53
  • 4. zestaw danych:
    • stwierdzenie: choroba, kalectwo
    • ocena własnych warunków materialnych jak złe: 24
    • ocena własnych warunków materialnych jako średnie: 45
    • ocena własnych warunków materialnych jako dobre: 40
  • 5. zestaw danych:
    • stwierdzenie: brak pracy, bezrobocie
    • ocena własnych warunków materialnych jak złe: 53
    • ocena własnych warunków materialnych jako średnie: 30
    • ocena własnych warunków materialnych jako dobre: 22
  • 6. zestaw danych:
    • stwierdzenie: niskie emerytury, renty
    • ocena własnych warunków materialnych jak złe: 42
    • ocena własnych warunków materialnych jako średnie: 22
    • ocena własnych warunków materialnych jako dobre: 17
  • 7. zestaw danych:
    • stwierdzenie: brak wykształcenia, kwalifikacji zawodowych
    • ocena własnych warunków materialnych jak złe: 27
    • ocena własnych warunków materialnych jako średnie: 16
    • ocena własnych warunków materialnych jako dobre: 23
  • 8. zestaw danych:
    • stwierdzenie: brak wsparcia i opieki ze strony państwa
    • ocena własnych warunków materialnych jak złe: 18
    • ocena własnych warunków materialnych jako średnie: 10
    • ocena własnych warunków materialnych jako dobre: 11
  • 9. zestaw danych:
    • stwierdzenie: brak wsparcia i opieki ze strony rodziny, brak rodziny
    • ocena własnych warunków materialnych jak złe: 9
    • ocena własnych warunków materialnych jako średnie: 5
    • ocena własnych warunków materialnych jako dobre: 6
  • 10. zestaw danych:
    • stwierdzenie: brak szczęścia, ślepy los
    • ocena własnych warunków materialnych jak złe: 6
    • ocena własnych warunków materialnych jako średnie: 3
    • ocena własnych warunków materialnych jako dobre: 3
Procenty nie sumują się do 100, ponieważ badani mogli wybrać trzy czynniki

Oprac. na podst.: CBOS, Społeczne postrzeganieproblemu ubóstwa, Komunikat z badań nr 83/2017, Warszawa 2017, s. 9.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RYmMhYheCqGZk
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.

Kto jest zagrożony wykluczeniem społecznym?

bg‑gray2

Na wykluczenie społeczne narażone są jednostki, rodziny i całe społeczności. Wytypowano wiele czynników mających na to wpływ.

R1dPRiO5w0eni1
Mapa myśli. Lista elementów: Nazwa kategorii: [bold]czynniki [br]zwiększające narażenie[br] na wykluczenie społeczne [/]{color=#3E363F}Elementy należące do kategorii [bold]czynniki [br]zwiększające narażenie[br] na wykluczenie społeczne [/]Nazwa kategorii: stałe funkcjonowanie [br]w złych warunkach [br]materialnych, [br]np. ubóstwo, [br]bezdomność{color=#666699}Nazwa kategorii: trudne położenie [br]życiowe{color=#666699}Nazwa kategorii: brak [br]umiejętności [br]społecznych [br]do efektywnego [br]funkcjonowania [br]w społeczeństwie{color=#666699}Nazwa kategorii: wykluczenie cyfrowe{color=#666699}Nazwa kategorii: dyskryminacja [br]z przyczyn [br]kulturowych{color=#666699}Nazwa kategorii: choroba, [br]niepełnosprawność, [br]uzależnienie{color=#666699}Nazwa kategorii: doświadczenie [br]przemocy{color=#666699}Nazwa kategorii: niski [br]poziom[br] wykształcenia{color=#666699}Nazwa kategorii: podeszły[br] wiek{color=#666699}Nazwa kategorii: pobyt [br]w zakładzie[br] karnym{color=#666699}Koniec elementów należących do kategorii [bold]czynniki [br]zwiększające narażenie[br] na wykluczenie społeczne [/]{color=#3E363F}
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RPX332j2rIvUK
przyczyny
  • ubóstwo, bezdomność, bezrobocie
  • niepełnosprawność i długotrwałe problemy zdrowotne
  • nałogi, które prowadzą do destrukcji osobowości
  • wyobcowanie społeczne
  • niska pozycja społeczna
, skutki
  • trudna sytuacja życiowa
  • wyuczona bezradność
  • alienacja społeczna
  • różne problemy psychiczne, depresja, apatia, myśli samobójcze
  • wrogość wobec otoczenia, zachowania agresywne
  • pogłębianie się uzależnień
  • konflikty z prawem
RQ7OWP38ZM7BA
Ćwiczenie 4
Zaznacz, co nie jest wykluczeniem społecznym. Możliwe odpowiedzi: 1. brak możliwości zwiedzania muzeum dla osoby z trudnościami w poruszaniu się, 2. zakaz wchodzenia z psem na plac zabaw koło przedszkola, 3. odrzucenie wniosku urzędowego, ponieważ jest napisany odręcznie, 4. rejestracja do lekarza wyłącznie przez telefon
Ćwiczenie 5
Rq5l5GencZwTg
Dokończ zdanie.
Nierówności ekonomiczne... Możliwe odpowiedzi: 1. to nierówności polegające na zakwestionowaniu zasady podlegania tym samym regułom przez każdego obywatela., 2. polegają na różnicy w osiąganych dochodach i stanie posiadania., 3. to różnice związane z dostępem do świadczeń zdrowotnych., 4. polegają na ograniczeniu dostępu do dóbr kultury bez względu na uzyskiwane dochody.

Z jakimi wyzwaniami mierzą się osoby z niepełnosprawnością w Polsce?

bg‑gray2

Osoby z niepełnosprawnościami muszą w Polsce mierzyć się z konkretnymi problemami. Wyróżnić można następujące bariery:

  • bariery informacyjne, które utrudniają lub wręcz uniemożliwiają docieranie do pewnych grup osób z ważnymi dla nich komunikatami, w tym niedysponowanie przez te osoby środkami komunikacji elektronicznej (wykluczenie cyfrowe);

  • bariery instytucjonalne związane z lokalizacją instytucji związanych z niesieniem pomocy osobom  z niepełnosprawnościami oraz liczbą tych podmiotów; bariery instytucjonalne są szczególnie istotne na terenach wiejskich;

  • bariery mentalne dotyczące postrzegania osób z niepełnosprawnościami jako mniej wartościowych członków społeczeństwa, co jest myśleniem całkowicie nieuprawnionym; bariery te występują też po stronie samych osób z niepełnosprawnościami w postaci rezygnacji z prób włączenia się w życie społeczne i gospodarcze po wcześniejszych nieudanych próbach;

  • bariery edukacyjne związane z nieprzystosowaniem systemu oświaty do potrzeb osób z niepełnosprawnościami (dotyczy to zarówno samego procesu edukacji tych osób, jak i bazy infrastrukturalnej);

  • bariery występujące w systemie ochrony zdrowia, które dotyczą ograniczonego dostępu do świadczeń zdrowotnych z zakresu ochrony zdrowia, w szczególności rehabilitacji;

  • bariery organizacyjne dotyczące tworzenia miejsc pracy dla osób z różnymi niepełnosprawnościami;

  • bariery ekonomiczne związane z poziomem życia osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin, a także dofinansowaniem likwidacji pozostałych barier.

Ćwiczenie 6
RBf6HXCEJehZb
Przyporządkuj bariery funkcjonowania do ich charakterystyki. bariera informacyjna Możliwe odpowiedzi: 1. nieprzystosowanie systemu oświaty do potrzeb osób z niepełnosprawnością, 2. postrzeganie osób z niepełnosprawnością jako mniej wartościowych, 3. nieodpowiednia lokalizacja instytucji związanych z niesieniem pomocy, 4. brak pasującej definicji, 5. wykluczenie cyfrowe bariera instytucjonalna Możliwe odpowiedzi: 1. nieprzystosowanie systemu oświaty do potrzeb osób z niepełnosprawnością, 2. postrzeganie osób z niepełnosprawnością jako mniej wartościowych, 3. nieodpowiednia lokalizacja instytucji związanych z niesieniem pomocy, 4. brak pasującej definicji, 5. wykluczenie cyfrowe bariera edukacyjna Możliwe odpowiedzi: 1. nieprzystosowanie systemu oświaty do potrzeb osób z niepełnosprawnością, 2. postrzeganie osób z niepełnosprawnością jako mniej wartościowych, 3. nieodpowiednia lokalizacja instytucji związanych z niesieniem pomocy, 4. brak pasującej definicji, 5. wykluczenie cyfrowe bariera mentalna Możliwe odpowiedzi: 1. nieprzystosowanie systemu oświaty do potrzeb osób z niepełnosprawnością, 2. postrzeganie osób z niepełnosprawnością jako mniej wartościowych, 3. nieodpowiednia lokalizacja instytucji związanych z niesieniem pomocy, 4. brak pasującej definicji, 5. wykluczenie cyfrowe bariera ekonomiczna Możliwe odpowiedzi: 1. nieprzystosowanie systemu oświaty do potrzeb osób z niepełnosprawnością, 2. postrzeganie osób z niepełnosprawnością jako mniej wartościowych, 3. nieodpowiednia lokalizacja instytucji związanych z niesieniem pomocy, 4. brak pasującej definicji, 5. wykluczenie cyfrowe
bg‑gray2

Zamieszczony poniżej wywiad z Bartłomiejem Skrzyńskim przybliży Ci problematykę wykluczenia osób z niepełnosprawnością.

R1Nxpx4JCTztb
Film nawiązujący do treści materiału pod tytułem Czym jest wykluczenie?
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1Nxpx4JCTztb

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Film nawiązujący do treści materiału pod tytułem Czym jest wykluczenie?

Polecenie 2
R1MD9NSDKDBCM
Podaj przykłady codziennych czynności, które mogą być bardzo trudne lub niemożliwe do wykonania przez osoby z niepełnosprawnością ruchową, narządu wzroku i słuchu. Zastanów się, w jaki sposób w twoim otoczeniu są realizowane ułatwienia dla tych osób. (Uzupełnij).
Polecenie 3
RDUDP4DD9SQVB
Przedstaw propozycje, które pozwolą zmniejszyć wykluczenie społeczne osób z niepełnosprawnościami. (Uzupełnij).

 Jak walczyć z wykluczeniem społecznym i zjawiskiem nierówności szans życiowych?

bg‑gray2

Nauka tolerancji wymaga zaangażowania całego społeczeństwa i władz na wszystkich szczeblach oraz współudziału organizacji społecznych.

By przeciwdziałać nietolerancji, stygmatyzacji, dyskryminacji i wykluczeniu społecznemu, należy podjąć wiele działań. Należą do nich:

R19rOimGOZFeX1
Prezentacja.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
1
Ćwiczenie 7

Zapoznaj się z tekstem i wykonaj polecenie.

1
Natalia Kurowska, Krystyna Rymaszewska, Katarzyna Ormanowska Przedstawiciele resortu rodziny z wizytą w regionie. Tematem problemy osób z niepełnosprawnościami

Dopiero teraz dostrzega się, że są takie osoby z niepełnosprawnością, które mogą normalnie żyć, pracować, płacić podatki i chcą to robić - powiedział w Bydgoszczy pełnomocnik rządu do spraw osób niepełnosprawnych (…). Polityk odwiedził również Środowiskowy Dom Samopomocy w Toruniu. Życie osób niepełnosprawnych nie musi kończyć się w czterech ścianach domu. Z myślą o nich powstają środowiskowe domy samopomocy, w których zdobywają dodatkowe umiejętności, nawiązują relacje, co w konsekwencji sprawia, że łatwiej jest im np. znaleźć pracę. Takich placówek w regionie jest 49, w których przygotowanych jest ponad 1,5 tys. miejsc. Jedną z nich jest ośrodek w Toruniu.

CART1 Źródło: Natalia Kurowska, Katarzyna Ormanowska, Krystyna Rymaszewska, Przedstawiciele resortu rodziny z wizytą w regionie. Tematem problemy osób z niepełnosprawnościami, 8.07.2020, dostępny w internecie: bydgoszcz.tvp.pl [dostęp 9.07.2020].
RWERqWyylmGH9
Wskaż rodzaj nierówności społecznych, które można próbować skutecznie wyeliminować dzięki funkcjonowaniu środowiskowych domów samopomocy. Uzasadnij swoją odpowiedź. (Uzupełnij).
R1T1zhv1LS7OK
Wymień rodzaj nierówności społecznych, które można próbować skutecznie wyeliminować dzięki funkcjonowaniu środowiskowych domów samopomocy. Uzasadnij swoją odpowiedź. (Uzupełnij).

Podsumowanie

bg‑gray2

Obecnie jedną z podstawowych przyczyn nierówności społecznej jest zróżnicowany dostęp do środków finansowych, które pozwalają na zaspokojenie potrzeb. Dotyczy to poziomu życia, edukacji, opieki zdrowotnej czy też opieki socjalnej. Wykluczenie społeczne szczególnie boleśnie dotyka jednostki słabsze, mające ograniczone możliwości działania. Są to np. osoby z niepełnosprawnościami, starsze, niezaradne życiowo.

Polecenie 4

Grupowy projekt edukacyjny

R8RDJM1FK66EC
Nazwa projektu: (Uzupełnij) Grupa docelowa: (Uzupełnij) Diagnoza sytuacji (uzasadnienie projektu): (Uzupełnij) Planowane działania: (Uzupełnij) Oczekiwane efekty: (Uzupełnij).

Słownik

akceptacja
akceptacja

(z łac. acceptatio – przyjmowanie); to uznanie jakiegoś stanu rzeczy, czyichś poglądów, działań, wyrażenie zgody na określone działanie

afirmacja
afirmacja

zgoda na coś, aprobata, akceptacja, uznanie, że coś jest dobre

nierówności społeczne
nierówności społeczne

zjawisko występujące w każdym społeczeństwie, polegające na tym, że jednostki i grupy społeczne mają różną pozycję społeczną, która jest uzależniona od posiadanych dóbr, wykształcenia, wykonywanej pracy; przeciwieństwo sprawiedliwości społecznej

nietolerancja
nietolerancja

przeciwieństwo tolerancji, brak wyrozumiałości dla osób o innych poglądach, zwyczajach czy też religii lub rasie

równość szans
równość szans

jedno z praw, które gwarantuje równy dostęp do życiowych możliwości różnym ludziom

stygmatyzacja
stygmatyzacja

proces, podczas którego nadajemy jednostkom lub grupom określone cechy, z którymi z czasem się te jednostki i grupy utożsamiają, przyjmując je jako własne; naznaczenie

tolerancja
tolerancja

(z łac. tolerantia – cierpliwość, wytrzymałość); to postawa, w której akceptujemy zachowania i poglądy, z którymi nie do końca się zgadzamy

R15PQJ8P1C7DE
(Uzupełnij).
Na czym polegają obowiązki obywatelskie?
Jakie reguły obowiązują w szkole?