R1KZq8rSJcH8q
Zdjęcie przedstawia drewniany młotek sędziowski, który leży na otwartej książce. Obok znajduje się drewniana podstawka.

Jakie są cechy dobrego prawa?

Źródło: domena publiczna.
Twoje cele
  • Scharakteryzujesz cechy dobrego systemu prawnego.

  • Wyjaśnisz znaczenie najważniejszych instytucji prawa cywilnego i rodzinnego.

  • Odnajdziesz informacje o nieodpłatnej pomocy prawnej.

Ćwiczenie 1

Zapoznaj się z tekstem, a następnie wykonaj ćwiczenie.

1
Jolanta Jabłońska-Bonca Problemy ze spójnością prawa i regulacjami pozaprawnymi a siła sprawcza państwa – zarys tematu

Spójność systemu prawa służy jego pewności i sile sprawczej państwa. Uznaje się, że prawo pewne, to prawo niesprzeczne, zupełne, uporządkowane, jasne. Takie prawo jest fundamentalną wartością we współczesnych, demokratycznych państwach. „Zasada ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa opiera się na pewności prawa, a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie jej działania mogą pociągnąć za sobą – twierdzi Trybunał Konstytucyjny. – Jednostka winna mieć możliwość zarówno określenia konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych” (…).

Rozchwiane i niepewne prawo, prawo wtapiające się w inne decyzje polityczne, osiągające „efekt masy krytycznej”, „zapadające się pod własnym ciężarem” nadmiaru, obfitości i przeregulowania, może być użyteczne (w jakimś czasie) i służyć sile sprawczej państwa tylko w systemach autorytarnych. Amorfia i destrukcja normatywności spojona mitami politycznymi służy w takich systemach uprzedmiotowieniu społeczeństwa oraz ukrywaniu rzeczywistych celów władzy.

CART7 Źródło: Jolanta Jabłońska-Bonca, Problemy ze spójnością prawa i regulacjami pozaprawnymi a siła sprawcza państwa – zarys tematu, „Krytyka prawa” 2015, nr 7 (1), s. 160.
RLWyGCXKuuaHO
Zaznacz, które stwierdzenia są prawdziwe, a które fałszywe. Przewidywalność działań organów państwa służy zniewoleniu społeczeństwa w systemach autorytarnych. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Dzięki osiągnięciu „efektu masy krytycznej” prawa, obywatelowi łatwiej planować własne działania tak, aby były z tym prawem zgodne. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Zupełność, spójność i hierarchiczność prawa są warunkiem ochrony zasady zaufania jednostki do państwa. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz

Dobre prawo, czyli jakie?

bg‑gray2

Prawo, jak wynika z definicji, winno być zbiorem norm, który jest w jakiś sposób uporządkowany, stanowiąc pewien system. Wobec tego systemu stawia się najczęściej trzy postulaty, oczekując, że będzie on realizował zasady hierarchiczności, spójności i zupełności.

R15ABrqFzrhzr1
Prezentacja.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R5gIVn4HRdmAH
Ćwiczenie 2
Dopasuj zasady, jakie powinny rządzić systemem prawa, do ich opisów. hierarchiczność Możliwe odpowiedzi: 1. normy prawne są uporządkowane według wagi na normy wyższego i niższego rzędu, 2. prawo reguluje wszystkie istotne ze społecznego punktu widzenia kwestie, 3. brak pasującego opisu, 4. system prawa nie zawiera norm wzajemnie sprzecznych spójność Możliwe odpowiedzi: 1. normy prawne są uporządkowane według wagi na normy wyższego i niższego rzędu, 2. prawo reguluje wszystkie istotne ze społecznego punktu widzenia kwestie, 3. brak pasującego opisu, 4. system prawa nie zawiera norm wzajemnie sprzecznych zupełność Możliwe odpowiedzi: 1. normy prawne są uporządkowane według wagi na normy wyższego i niższego rzędu, 2. prawo reguluje wszystkie istotne ze społecznego punktu widzenia kwestie, 3. brak pasującego opisu, 4. system prawa nie zawiera norm wzajemnie sprzecznych rozczłonkowanie Możliwe odpowiedzi: 1. normy prawne są uporządkowane według wagi na normy wyższego i niższego rzędu, 2. prawo reguluje wszystkie istotne ze społecznego punktu widzenia kwestie, 3. brak pasującego opisu, 4. system prawa nie zawiera norm wzajemnie sprzecznych

W jaki sposób możemy podzielić prawo?

bg‑gray2

W systemie prawa wyodrębnia się gałęzie prawa na podstawie kryterium rodzaju regulowanych przez nie stosunków społecznych lub metody tej regulacji. Wyróżnia się np. prawo konstytucyjne, cywilne, karne, administracyjne, prawo pracy. Z reguły w każdej gałęzi, obok norm materialnych z danej dziedziny, występują normy proceduralne, które określają sposób postępowania organów stosujących normy (np. sądów, prokuratury, policji, organów administracji publicznej).

R13hZ8jjOf4sc
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem Podstawowe kryteria podziału prawa.
RZUsR5Ds4PPP9
Ćwiczenie 3
Dopasuj rodzaje prawa do odpowiednich kryteriów. zasięg terytorialny Możliwe odpowiedzi: 1. międzynarodowe, 2. administracyjne, 3. karne, 4. konstytucyjne, 5. prywatne, 6. krajowe, 7. publiczne, 8. cywilne gałęzie prawa Możliwe odpowiedzi: 1. międzynarodowe, 2. administracyjne, 3. karne, 4. konstytucyjne, 5. prywatne, 6. krajowe, 7. publiczne, 8. cywilne charakter podmiotów Możliwe odpowiedzi: 1. międzynarodowe, 2. administracyjne, 3. karne, 4. konstytucyjne, 5. prywatne, 6. krajowe, 7. publiczne, 8. cywilne
Ćwiczenie 4

Zapoznaj się z tekstem i wykonaj ćwiczenia.

1
(…)

Art. 627
Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

CART4 Źródło: (…), dostępny w internecie: isap.sejm.gov.pl [dostęp 9.08.2021].
R1SXjhnI9uqNd
Zaznacz, do której gałęzi prawa należy przytoczony przepis. Możliwe odpowiedzi: 1. prawo konstytucyjne, 2. prawo administracyjne, 3. prawo cywilne, 4. prawo karne

Jakie kwestie reguluje prawo cywilne?

bg‑gray2

Prawo cywilne to gałąź prawa obejmująca zespół norm prawnych regulujących stosunki majątkowe i niektóre stosunki osobiste pomiędzy równorzędnymi podmiotami. Podmioty te w sposób samodzielny kształtują relacje między sobą, a normy prawa cywilnego wyznaczają ogólne granice autonomii podmiotów przy uwzględnieniu interesu powszechnego. Podstawowym źródłem prawa cywilnego jest Kodeks cywilny. Jednym z jego działów jest część ogólna, regulująca zagadnienia wspólne dla całego prawa cywilnego. Odnajdujemy tu odniesienia do najbardziej podstawowych zagadnień, takich jak: podmioty prawa cywilnego, czyli osoba fizyczna i osoba prawna, zdolność do czynności prawnych i jej ograniczenia, oświadczenia woli czy czynności prawne i ich formy, które znajdują zastosowanie w wielu sytuacjach życia codziennego.

accordion1
osoby fizyczne10

Osobą fizyczną w rozumieniu prawa jest każdy człowiek. Jest on podmiotem w stosunku cywilnoprawnym. O zakwalifikowaniu człowieka do podmiotów praw i obowiązków w ramach prawa cywilnego decyduje zdolność prawna. Jest ona przypisana każdemu człowiekowi, a ponadto także osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym niebędącym osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Zdolność prawną ma każda żyjąca osoba, w związku z czym od chwili urodzenia może być ona podmiotem praw i obowiązków wynikających ze stosunków cywilnoprawnych.

R1Z46g2jH5jSO
Ćwiczenie 5
Dokończ zdanie.
Osoba fizyczna w rozumieniu prawa cywilnego to… Możliwe odpowiedzi: 1. osoba wykonująca pracę fizyczną., 2. każdy człowiek., 3. osoba, która ukończyła 13 lat., 4. osoba, która ukończyła 18 lat.
osoby prawne40

Osobą prawną jest wyodrębniona strukturalnie i majątkowo, powstała w celu realizacji określonych zadań gospodarczych albo społecznych jednostka organizacyjna, której ustawodawca nadał podmiotowość cywilnoprawną. Zgodnie z art. 33 Kodeksu cywilnego, osobami prawnymi są Skarb Państwa oraz jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną. Takimi jednostkami są np.:

R6l6eWsMGdyRm1
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: przykładowe jednostki[br]posiadające[br] zdolność prawną{color=#1F4057}
    • Elementy należące do kategorii przykładowe jednostki[br]posiadające[br] zdolność prawną
    • Nazwa kategorii: związki zawodowe{color=#3E758E}{value=38}
    • Nazwa kategorii: samodzielne publiczne [br]zakłady opieki zdrowotnej{color=#3E758E}{value=38}
    • Nazwa kategorii: fundacje{color=#3E758E}{value=38}
    • Nazwa kategorii: partie polityczne{color=#3E758E}{value=38}
    • Nazwa kategorii: stowarzyszenia rejestrowe{color=#3E758E}{value=38}
    • Nazwa kategorii: uczelnie wyższe{color=#3E758E}{value=38}
    • Nazwa kategorii: jednostki samorządu[br] terytorialnego (gminy,[br] powiaty, województwa){color=#3E758E}{value=38}
    • Nazwa kategorii: przedsiębiorstwa[br] państwowe{color=#3E758E}{value=38}
    • Nazwa kategorii: spółdzielnie{color=#3E758E}{value=38}
    • Nazwa kategorii: handlowe spółki kapitałowe{color=#3E758E}{value=38}
    • Koniec elementów należących do kategorii przykładowe jednostki[br]posiadające[br] zdolność prawną{color=#1F4057}
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
1
Ćwiczenie 6

Zapoznaj się z tekstem, a następnie wykonaj polecenie.

1
Spółka cywilna – umowa i majątek spółki (cz. 2)

Spółka cywilna jest formą prowadzenia działalności gospodarczej, opartą na współdziałaniu osób fizycznych związanych umową spółki cywilnej. Funkcjonowanie spółki cywilnej w przeważającej części zostało uregulowane w Kodeksie cywilnym, niemniej jednak znajdują wobec niej zastosowanie także przepisy innych ustaw – w tym m.in. ustaw podatkowych lub Kodeksu pracy.

W ustawie Prawo Przedsiębiorców w przepisie art. 4 ust. 2 ustawodawca przesądził, że za przedsiębiorców uznaje się wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. (…) Znaczenie takiego ukształtowania podmiotowości w ramach spółki cywilnej przejawia się m.in. w postępowaniach sądowych lub administracyjnych – przymiot strony posiadają w imieniu spółki jej wspólnicy, natomiast na gruncie podatkowym oznacza to, że opodatkowania dochodu uzyskiwanego przez spółkę dokonują jej wspólnicy – każdy z osobna we własnym imieniu.

CART3 Źródło: Spółka cywilna – umowa i majątek spółki (cz. 2), 1.02.2019, dostępny w internecie: poradnikprzedsiebiorcy.pl [dostęp 6.12.2021].
Rpmyk4ICWf2TK
Rozstrzygnięcie: (Wybierz: tak, nie) Uzasadnienie: (Uzupełnij).
pełna zdolność do czynności prawnych40

Zdolność do czynności prawnych jest definiowana jako zdolność do kształtowania swojej sytuacji prawnej dotyczącej praw i obowiązków z zakresu prawa cywilnego poprzez własne działania (czynności prawne). Można mieć pełną lub ograniczoną zdolność do czynności prawnych, a niektórym osobom w ogóle ona nie przysługuje. Pełną zdolność do czynności prawnych ma osoba pełnoletnia, przy czym kobieta, która ukończyła 16 lat, uzyskuje je przez zawarcie związku małżeńskiego.

ograniczona zdolność do czynności prawnych40

Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają osoby małoletnie, które ukończyły 13 lat, oraz osoby częściowo ubezwłasnowolnione. Zdolności do czynności prawnych nie mają natomiast dzieci poniżej 13. roku życia oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.

1
Ćwiczenie 7

Zapoznaj się z tekstem, a następnie wykonaj polecenie.

1
Wojciech Rudzki Ograniczona zdolność do czynności prawnych

Osoby ubezwłasnowolnione częściowo tracą pełną zdolność do czynności prawnych od momentu uprawomocnienia się postanowienia o ubezwłasnowolnieniu częściowym lub postanowienia o zmianie ubezwłasnowolnienia całkowitego na częściowe do momentu uprawomocnienia postanowienia o uchyleniu ubezwłasnowolnienia częściowego lub zmianie ubezwłasnowolnienia na całkowite.

CART2 Źródło: Wojciech Rudzki, Ograniczona zdolność do czynności prawnych, 23.11.2018, dostępny w internecie: wojciechrudzki.pl [dostęp 6.12.2021].
RQZe8vYeANDLO
Wyjaśnij, czy osoby częściowo ubezwłasnowolnione mogą zawierać wiążące umowy cywilno‑prawne. (Uzupełnij).
ubezwłasnowolnienie całkowite40

W pewnych sytuacjach osoba, która ukończyła 13 lat, może być całkowicie  ubezwłasnowolniona. Dzieje się tak, jeżeli nie jest ona w stanie kierować swoim postępowaniem wskutek:

  • choroby psychicznej,

  • niedorozwoju umysłowego,

  • innego rodzaju zaburzeń, w szczególności pijaństwa lub narkomanii.

W wyniku ubezwłasnowolnienia całkowitego osoba taka traci zdolność do czynności prawnych i ustanawia się dla niej opiekę prawną, chyba że pozostaje ona jeszcze pod władzą rodzicielską. Do spraw, których osoba całkowicie ubezwłasnowolniona nie może podejmować, należą m.in.:

  • zawarcie małżeństwa,

  • sporządzenie i odwołanie testamentu,

  • zawarcie umowy,

  • sprawowanie władzy rodzicielskiej,

  • nawiązanie stosunku pracy,

  • wykonywanie niektórych zawodów.

ubezwłasnowolnienie częściowe40

Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo. Przesłanki do częściowego ubezwłasnowolnienia osoby fizycznej to:

  • choroba psychiczna,

  • niedorozwój umysłowy,

  • innego rodzaju zaburzenia psychiczne, w szczególności pijaństwo lub narkomania, jeżeli stan osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc w prowadzeniu jej spraw.

Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo (mającej ograniczoną zdolność do czynności prawnych) ustanawia się kuratora. W przypadku dokonania przez osobę ubezwłasnowolnioną częściowo czynności prawnej, do której wymagana jest pełna zdolność do czynności prawnych, czynność taka jest nieważna (przykładem może być sporządzenie przez taką osobę testamentu).

czynności prawne40

Czynnością prawną jest zdarzenie, w którego skład wchodzi przynajmniej jedno oświadczenie woli osoby mającej pełną zdolność do czynności prawnych zmierzające do wywołania skutku prawnego. Skutkiem prawnym jest powstanie, zmiana albo ustanie stosunku cywilnoprawnego, z tym zastrzeżeniem, że skutek ten następuje tylko w przypadku, gdy przewiduje go norma prawna. Koniecznym elementem każdej czynności prawnej jest oświadczenie woli.

Wyróżniamy następujące czynności prawne:

ROJwyQ0UQPo1J
jednostronne dochodzą do skutku przez złożenie oświadczenia woli przez jedną osobę, np. testament, udzielenie pełnomocnictwa;, dwustronne wymagają złożenia oświadczeń woli przynajmniej przez dwie strony, np. umowy;, rozporządzające powodują przeniesienie prawa majątkowego na inne osoby, np. przeniesienie prawa własności rzeczy;, zobowiązujące zawierają zobowiązanie strony do dokonania świadczenia w przyszłości, np. umowa o wykonanie dzieła;, odpłatne ich wykonanie wiąże się z otrzymaniem korzyści o charakterze majątkowym jako ekwiwalentu za inne przysporzenie majątkowe, np. sprzedaż;, nieodpłatne w których druga strona nie otrzymuje ekwiwalentu za przysporzenie o charakterze majątkowym, np. darowizna;, konsensualne dochodzą do skutku poprzez zgodne porozumienie stron i na podstawie tego porozumienia;, realne dla ich ważności konieczne jest (oprócz porozumienia) wydanie rzeczy, np. umowa użyczenia.
RgqAHws6FvDcf
Ćwiczenie 8
Połącz każdą cechę czynności prawnej z właściwym opisem. jednostronna Możliwe odpowiedzi: 1. brak charakterystyki, 2. powoduje przeniesienie prawa majątkowego na inne osoby, 3. wiąże się z otrzymaniem korzyści o charakterze majątkowym jako ekwiwalentu za inne przysporzenie majątkowe, 4. zawiera zobowiązanie strony do dokonania świadczenia w przyszłości, 5. dochodzi do skutku poprzez złożenie oświadczenia woli przez jedną osobę rozporządzająca Możliwe odpowiedzi: 1. brak charakterystyki, 2. powoduje przeniesienie prawa majątkowego na inne osoby, 3. wiąże się z otrzymaniem korzyści o charakterze majątkowym jako ekwiwalentu za inne przysporzenie majątkowe, 4. zawiera zobowiązanie strony do dokonania świadczenia w przyszłości, 5. dochodzi do skutku poprzez złożenie oświadczenia woli przez jedną osobę zobowiązująca Możliwe odpowiedzi: 1. brak charakterystyki, 2. powoduje przeniesienie prawa majątkowego na inne osoby, 3. wiąże się z otrzymaniem korzyści o charakterze majątkowym jako ekwiwalentu za inne przysporzenie majątkowe, 4. zawiera zobowiązanie strony do dokonania świadczenia w przyszłości, 5. dochodzi do skutku poprzez złożenie oświadczenia woli przez jedną osobę odpłatna Możliwe odpowiedzi: 1. brak charakterystyki, 2. powoduje przeniesienie prawa majątkowego na inne osoby, 3. wiąże się z otrzymaniem korzyści o charakterze majątkowym jako ekwiwalentu za inne przysporzenie majątkowe, 4. zawiera zobowiązanie strony do dokonania świadczenia w przyszłości, 5. dochodzi do skutku poprzez złożenie oświadczenia woli przez jedną osobę realna Możliwe odpowiedzi: 1. brak charakterystyki, 2. powoduje przeniesienie prawa majątkowego na inne osoby, 3. wiąże się z otrzymaniem korzyści o charakterze majątkowym jako ekwiwalentu za inne przysporzenie majątkowe, 4. zawiera zobowiązanie strony do dokonania świadczenia w przyszłości, 5. dochodzi do skutku poprzez złożenie oświadczenia woli przez jedną osobę
1
Ćwiczenie 9

Zapoznaj się z tekstem, a następnie wykonaj polecenie.

1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Art. 66. § 1. Oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli określa istotne postanowienia tej umowy. § 2. Jeżeli oferent nie oznaczył w ofercie terminu, w ciągu którego oczekiwać będzie odpowiedzi, oferta złożona w obecności drugiej strony albo za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość przestaje wiązać, gdy nie zostanie przyjęta niezwłocznie; złożona w inny sposób przestaje wiązać z upływem czasu, w którym składający ofertę mógł w zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia.

Art. 70. § 1. W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w chwili otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane – w chwili przystąpienia przez drugą stronę do wykonania umowy.

Art. 543. Wystawienie rzeczy w miejscu sprzedaży na widok publiczny z oznaczeniem ceny uważa się za ofertę sprzedaży.

CART1 Źródło: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, dostępny w internecie: isap.sejm.gov.pl [dostęp 6.12.2021].

Opis przypadku:

Jan zobaczył na sklepowej półce słuchawki w promocyjnej cenie. Natychmiast poinformował sprzedawcę, że chce je kupić. Sprzedawca, po sprawdzeniu informacji w komputerze, odparł jednak, że cena słuchawek jest już nieaktualna, gdyż promocja zakończyła się dzień wcześniej, ale pracownicy sklepu nie zdążyli zaktualizować ceny na półce.

Indeks górny Źródło: opracowanie własne. Indeks górny koniec

RIuPvKvVkoy9N
Rozstrzygnięcie: (Wybierz: tak, nie) Uzasadnienie: (Uzupełnij).

Jakie w świetle kodeksu cywilnego mogą wystąpić wady oświadczenia woli?

RrCNjZEXbaZcd1
Prezentacja multimedialna.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R15XjiTkLfTVh
Brak świadomości lub swobody (art. 82 k.c.) polega na tym, że osoba składająca takie oświadczenie znajduje się z jakichkolwiek powodów w stanie uniemożliwiającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to szczególnie oświadczeń składanych przez osoby chore psychicznie albo dotknięte niedorozwojem umysłowym lub innym – nawet przemijającym – zaburzeniem czynności psychicznych (spowodowanym np. upojeniem alkoholowym, odurzeniem narkotykami, biciem, torturowaniem). W tej sytuacji oświadczenie woli jest nieważne bez względu na to, czy stan taki został wywołany przez osobę składającą oświadczenie, czy też przez czynniki zewnętrzne., Pozorność (art. 83 k.c.) polega na złożeniu oświadczenia woli za zgodą drugiej strony dla pozoru, a zatem przy samym składaniu oświadczenia obie strony zdają sobie sprawę, że czynność prawna ma nie wywołać żadnych skutków prawnych lub ma wywołać skutki inne niż to sobie strony oświadczają. Oświadczenie złożone dla pozoru jest nieważne., Błąd (art. 84 k.c.) polega na mylnym wyobrażeniu osoby składającej oświadczenie woli o rzeczywistym stanie rzeczy lub mylnym wyobrażeniu o treści złożonego oświadczenia. W razie błędu co do treści czynności prawnej można się uchylić od skutków prawnych swojego oświadczenia woli (czynność ta nie jest nieważna). Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej. Błąd stanowi podstawę do uchylenia się od oświadczenia woli tylko wówczas, gdy dotyczył treści czynności prawnej oraz był istotny (na tyle poważny, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod jego wpływem i rozsądnie oceniał sprawę, nie złożyłby oświadczenia woli tej treści)., Podstęp (art. 86 k.c.) polega na podstępnym wprowadzeniu drugiej strony w błąd. Osoba, która złożyła oświadczenie woli pod wpływem podstępu, może uchylić się od jego skutków także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej., Groźba (art. 87 k.c.) polega na stosowaniu przymusu psychicznego w celu wymuszenia złożenia oświadczenia woli określonej treści. Groźba musi być bezprawna i poważna. Co do zasady można uchylić się od oświadczenia woli złożonego pod wpływem groźby., Wyzysk (art. 388 k.c.) polega na tym, że jedna ze stron wykorzystuje trudne położenie, niedołęstwo lub niedoświadczenie drugiej strony i w zamian za swoje świadczenie przyjmuje albo zastrzega dla siebie lub osoby trzeciej świadczenie, którego wartość w chwili zawarcia umowy przewyższa w rażącym stopniu wartość jej własnego świadczenia. Jeśli zaistnieje taka sytuacja, druga strona ma możliwość zażądać zmniejszenia swojego świadczenia lub zwiększenia należnego jej świadczenia, a gdyby jedno i drugie było niemożliwe – zażądać unieważnienia umowy.
Polecenie 1
R1QKJ19NDAH2C
Wyjaśnij, czy wielkość nieruchomości ma znaczenie dla formy czynności prawnej w sytuacji zamiaru darowania jej innej osobie. (Uzupełnij).
RjLhFixc5O6Td
Ćwiczenie 10
Zaznacz wady oświadczenia woli. Możliwe odpowiedzi: 1. brak świadomości lub zgody, 2. pozorność, 3. błąd, 4. podstęp, 5. groźba, 6. wyzysk, 7. złe samopoczucie, 8. rozkojarzenie

Jakie znaczeni mają instytucje prawne prawa rodzinnego w Polsce?

bg‑gray2

Jeden z najważniejszych obszarów życia każdego człowieka to sfera życia rodzinnego. Relacje z bliskimi oddziałują na naszą sytuację i samopoczucie. Wpływają na zaspokojenie potrzeb egzystencjalnych i psychicznych. Często wpływ ten jest korzystny, bywają jednak takie relacje, które powodują określone problemy, np. w rodzinach dysfunkcyjnych. Wówczas konieczne jest skorzystanie z instytucji prawnych prawa rodzinnego, które pozwalają opanować i uporządkować zaistniałe realia, zniwelować deficyty. Z wieloma z nich możesz się spotkać w życiu codziennym.

accordion1
małżeństwo40

Według polskiego prawa małżeństwo to usankcjonowany, trwały i równoprawny związek między kobietą i mężczyzną. Zostaje zawarte w momencie, gdy jednocześnie złożą oni przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego (USC) oświadczenie, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Oświadczenie takie powinno być złożone publicznie i w obecności dwóch pełnoletnich świadków. Małżeństwo może być zawarte również wtedy, gdy kobieta i mężczyzna podlegają prawu wewnętrznemu Kościoła lub innego związku wyznaniowego (ślub kościelny, wyznaniowy) i w obecności duchownego oświadczą wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu. Duchowny sporządza zaświadczenie stwierdzające zawarcie małżeństwa, które podpisują małżonkowie i dwóch pełnoletnich świadków obecnych podczas ślubu.

R1Nhd6nPbQ3fa
W Polsce małżeństwo definiowane jest przez Konstytucję RP.
Źródło: Sandy Milar, domena publiczna.
władza rodzicielska40

Do momentu osiągnięcia pełnoletności dziecko podlega władzy rodzicielskiej. Władza rodzicielska to ogół obowiązków i praw przysługujących rodzicom, zwłaszcza dotyczących pieczy nad osobą i majątkiem dziecka, oraz prawo do wychowania dziecka i troska o jego rozwój fizyczny i duchowy. Z kolei obowiązkiem dziecka pozostającego pod władzą rodziców jest okazywanie im posłuszeństwa i wykonywanie poleceń każdego z nich. Jeżeli dziecko ma własny majątek (zapis testamentowy lub darowizna), rodzice powinni sprawować nad nim pieczę i zarządzać nim z pożytkiem dla dziecka. Po ustaniu zarządu, gdy dziecko osiągnie pełnoletność, rodzice są zobowiązani zarządzany majątek oddać dziecku. Żądanie to nie dotyczy dochodów pobranych z majątku w czasie wykonywania władzy rodzicielskiej, a przeznaczonych na potrzeby dziecka. Rodzice, jako przedstawiciele ustawowi dziecka, dokonują w jego imieniu czynności prawnych i odpowiadają za jego zobowiązania. Władza rodzicielska wygasa wraz z uzyskaniem przez dziecko pełnoletności, ale są od tego wyjątki, np. obowiązek alimentacyjny wobec dziecka pełnoletniego, które się uczy i nie może samodzielnie się utrzymać. W wyjątkowych sytuacjach władza rodzicielska może być ograniczona, zawieszona lub całkowicie odebrana. W takiej sytuacji ustanawia się opiekę i kuratelę.

1
Ćwiczenie 11

Zapoznaj się z tekstem i wykonaj polecenie.

1
Aleksandra Partyk Uzależniony rodzic może pożegnać się z władzą rodzicielską

Pozbawienie władzy rodzicielskiej

- Rodzic, który cierpi na alkoholizm, narusza dobro dziecka, gdy nie wykazuje zainteresowania nim lub gdy nie dba o jego fizyczny i psychiczny rozwój. Skutkiem problemu alkoholowego rodzica mogą być też tolerowanie złego zachowania dziecka, niedopilnowanie obowiązku szkolnego, a także stwarzanie sytuacji zagrażających życiu i zdrowiu małoletniego – wymienia adwokat, mediator Karolina Wrąbel, prowadząca Kancelarię Adwokacką w Łodzi. Mecenas Wrąbel wskazuje, że przesłanki pozbawienia władzy rodzicielskiej zostały wymienione w art. 111 k.r.o. Są nimi: trwała przeszkoda uniemożliwiająca wykonywanie władzy rodzicielskiej, nadużywanie władzy rodzicielskiej oraz rażące zaniedbywanie obowiązków względem dziecka.

- W przypadku zaistnienia choć jednej z wymienionych przesłanek sąd obligatoryjnie pozbawia rodzica władzy rodzicielskiej. Orzeczenie sądu pozbawiające władzy rodzicielskiej jest najostrzejszym i najdalej idącym środkiem ingerencji sądu w sferę wykonywania tej władzy. Podstawowym celem interwencji wymiaru sprawiedliwości jest ochrona interesów dziecka – podkreśla Karolina Wrąbel.

CART5 Źródło: Aleksandra Partyk, Uzależniony rodzic może pożegnać się z władzą rodzicielską, 15.08.2019, dostępny w internecie: prawo.pl [dostęp 17.11.2019].
RAw3cCjOAqiwl
Wyjaśnij w jakiej sytuacji sąd obligatoryjnie pozbawia rodzica władzy rodzicielskiej? (Uzupełnij).
pokrewieństwo10

Pokrewieństwo to pochodzenie od wspólnego przodka. Wyznacza ono grono osób zaliczanych do rodziny.

R1ZVmSPzh6baZ
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: formy pokrewieństwa
    • Elementy należące do kategorii formy pokrewieństwa
    • Nazwa kategorii: pokrewieństwo w linii prostej
    • Nazwa kategorii: pokrewieństwo w linii bocznej
    • Koniec elementów należących do kategorii formy pokrewieństwa
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Pokrewieństwo w linii prostej łączy osoby, które pochodzą bezpośrednio lub pośrednio jedna od drugiej (pradziadek, dziadek, ojciec, syn, wnuk, prawnuk, praprawnuk).

Pokrewieństwo w linii bocznej łączy osoby, które nie pochodzą od siebie, ale mają wspólnego przodka (rodzeństwo, kuzynostwo, dalsze kuzynostwo).

1
Ćwiczenie 12
R1HqOGPoT8mnD
Podaj, w jakiej linii są spokrewnieni ze sobą ojciec i syn. Możliwe odpowiedzi: 1. w linii bocznej, 2. w linii prostej, 3. w linii krzywej, 4. w linii ciągłej
powinowactwo40

Powinowactwo powstaje w związku z zawarciem małżeństwa. Jest to węzeł prawny łączący małżonka i krewnych drugiego małżonka. Cechą charakterystyczną powinowactwa jest to, że trwa ono mimo ustania małżeństwa. Powinowatym jest krewny małżonka, np. pasierb, teść, teściowa, szwagier, szwagierka. Linię i stopień powinowactwa określa się według linii i stopnia pokrewieństwa. Zgodnie z obowiązującymi przepisami obowiązuje zakaz zawierania małżeństw przez osoby, które są spowinowacone w linii prostej.

przysposobienie (adopcja)40

Przysposobienie jest instytucją prawa rodzinnego, która ma na celu stworzenie w sferze prawnej skutków tożsamych z pokrewieństwem naturalnym, a jej celem jest zapewnienie osobom tego pozbawionym zastępczego środowiska opiekuńczo‑wychowawczego.

Zgodnie z polskim prawem istnieje możliwość przysposobienia jedynie osób małoletnich dla ich dobra, przy czym wymaganie małoletności powinno być spełnione w dniu złożenia wniosku o przysposobienie. Dodatkowym warunkiem w przypadku osób, które ukończyły 13 lat, jest ich zgoda. W przypadku innych osób (młodszych), jeśli rozumieją znaczenie tej instytucji, wymagane jest ich wysłuchanie.

Ćwiczenie 13
R75InM4AqjnTJ
Wskaż, który wymóg nie musi być spełniony, aby móc dokonać adopcji. Możliwe odpowiedzi: 1. należy posiadać pełną zdolność do czynności prawnych, 2. należy legitymować się odpowiednim stanem majątku, 3. należy dać gwarancję należytego wywiązywania się z obowiązków, 4. należy posiadać opinię kwalifikacyjną
intercyza40

Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego po ślubie małżonkowie zostają objęci tzw. ustawową wspólnością majątkową. Wszystko, co od tej chwili zgromadzą, będzie częścią majątku wspólnego, który obejmie m.in. ich wynagrodzenie za pracę, dochody z innych działalności, kupione nieruchomości i ruchomości. Wspólnota ta nie będzie dotyczyła majątku, w którego posiadanie każdy z małżonków wszedł przed ślubem. Intercyza daje możliwość zmiany zasad ustawowej wspólności majątkowej przez ustalenie umownego ustroju majątkowego między małżonkami. Intercyza może być zawarta zarówno przed ślubem, jak i po nim i może przewidywać następujące rozwiązania kwestii majątkowych:

RpDtoS9wSRK9q
ograniczenie wspólności majątkowej czyli wyłączenie pewnych składników z majątku wspólnego;, rozszerzenie wspólności majątkowej o to, co zgodnie z przepisami weszłoby w skład majątków osobistych;, ustanowienie całkowitej rozdzielności majątkowej od momentu jej zawarcia majątek wspólny przestaje istnieć albo w ogóle nie powstaje;, ustanowienie rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków najczęściej jest ona ustanawiana w sytuacji, gdy jedna ze stron (małżonków) jest czynna zawodowo i pomnaża swój majątek, a druga zajmuje się prowadzeniem domu albo z różnych powodów nie może pracować; podczas obowiązywania umowy małżonkowie dysponują swoimi majątkami osobistymi i nie tworzą majątku wspólnego, ale kiedy intercyza przestaje obowiązywać, dorobek małżonków zostaje wyrównany.
RprNIFrHQ5XFj
Ćwiczenie 14
Zaznacz, czym jest intercyza. Możliwe odpowiedzi: 1. unieważnienie małżeństwa spowodowane niepoczytalnością jednego ze współmałżonków, 2. kontrakt indywidualnie regulujący stosunki majątkowe małżonków, 3. wniosek o ustanowienie kurateli nad osobą chorą psychicznie, 4. rozdzielenie małżonków na skutek zerwania łączących ich więzi
separacja40

Istota separacji polega na umożliwieniu sądowi wydania orzeczenia o rozłączeniu małżonków bez rozwiązywania związku małżeńskiego. Dzieje się tak w przypadku zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Separacja zakłada możliwość pojednania małżonków w przyszłości. Równocześnie separacja nie wyklucza orzeczenia rozwodu w przyszłości, ale nie jest ona etapem sprawy rozwodowej. Podstawową przesłanką orzeczenia separacji jest wystąpienie między małżonkami zupełnego rozkładu ich pożycia (przy rozwodzie rozkład pożycia musi być też trwały). Separacja nie jest dopuszczalna, gdy:

  • wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków;

  • z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

1
Ćwiczenie 15

Zapoznaj się z opisanym przypadkiem i wykonaj polecenie.

Jerzy i Barbara byli szczęśliwym małżeństwem przez pierwsze 5 lat po ślubie. Następnie ich relacje zaczęły się psuć. Jerzy zaczął sięgać po alkohol, nie wracał do domu na noc, więcej czasu spędzał z kolegami niż z żoną i dziećmi. Barbara z kolei wdała się w romans i po pewnym czasie wyprowadziła się ze wspólnego mieszkania wraz z dziećmi. Przez rok Jerzy i Anna nie utrzymywali ze sobą żadnych relacji, całkowicie wygasły między nimi więzi emocjonalne, fizyczne, nie prowadzili też wspólnie żadnych spraw dotyczących wspólnego majątku. Mimo tych okoliczności, Barbara nie straciła nadziei na poprawę relacji z Jerzym i uzdrowienie związku w przyszłości. Chciała za to formalnie uregulować i poukładać wszystkie kwestie małżeńskie i rodzicielskie, uzyskując stosowny wyrok sądowy, potwierdzający formalnie aktualną sytuację. Kobieta nie dążyła do rozwodu.

Źródło: oprac. własne.

RDVQ5WMZUkHN1
Wskaż, z jakiej instytucji prawnej może skorzystać Barbara, występując do sądu. (Uzupełnij).
rozwód40

Istnieją różne powody ustania małżeństwa. Może to być śmierć jednego z małżonków albo uznanie go za zmarłego, z powodu unieważnienia małżeństwa, ale także na skutek orzeczenia przez sąd rozwodu. Rozwód polega na ustaniu małżeństwa na podstawie wyroku sądu.

Z żądaniem rozwodu może wystąpić każde z małżonków. Rozwód jest orzekany, jeżeli zaistnieją przesłanki pozytywne w postaci trwałego i zupełnego rozkładu pożycia (ustają więzi uczuciowe, gospodarcze i intymne) i gdy nie wystąpi któraś z tak zwanych negatywnych przesłanek orzeczenia rozwodu. Negatywne przesłanki orzeczenia rozwodu występują wówczas, gdy:

  • wskutek ustania małżeństwa mogłoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków;

  • z innych względów byłoby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego;

  • rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładowi pożycia, a drugie z małżonków odmówiło zgody na rozwód (brak zgody tego małżonka podlega weryfikacji z punktu widzenia zasad współżycia społecznego).

R231vfbRXx7eK1
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: najważniejsze kwestie rozstrzygane w wyroku rozwodowym
    • Elementy należące do kategorii najważniejsze kwestie rozstrzygane w wyroku rozwodowym
    • Nazwa kategorii: kwestia winy w rozkładzie pożycia małżeńskiego (w przypadku zgodnego żądania małżonków sąd zaniecha orzekania o winie){value=35}
    • Nazwa kategorii: kwestia sprawowania władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi i kontaktów rodziców z dziećmi{value=35}
    • Nazwa kategorii: kwestia dostarczania środków utrzymania i wychowania na rzecz wspólnych małoletnich dzieci{value=35}{color=#cc66ff}
    • Nazwa kategorii: kwestia sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania{value=35}{color=#336699}
    • Nazwa kategorii: kwestia ewentualnych alimentów na rzecz drugiego, rozwiedzionego małżonka{value=35}{color=#9966cc}
    • Nazwa kategorii: kwestia ewentualnej eksmisji{value=35}{color=#6666cc}
    • Nazwa kategorii: kwestia podziału majątku wspólnego{value=35}{color=#3366ff}
    • Nazwa kategorii: rozstrzygnięcie o kosztach procesu{value=35}{color=#3333cc}
    • Koniec elementów należących do kategorii najważniejsze kwestie rozstrzygane w wyroku rozwodowym
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Jakie wady i zalety ma małżeńska wspólność i rozdzielność majątkowa?

R36MBuiLYhItK1
Prezentacja.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
1
Ćwiczenie 16

Zapoznaj się z przedstawioną sytuacją i wykonaj polecenie.

Anna i Robert pobrali się 1 stycznia 2020 r. Nie zawarli żadnych małżeńskich umów majątkowych. Oboje byli osobami zamożnymi. Przed zawarciem małżeństwa Anna nabyła luksusowy jacht dalekomorski i apartament w Warszawie, natomiast Robert zakupił kamienicę w centrum Krakowa i najnowszy model sportowego mercedesa. W sierpniu 2020 r. pojawiła się okazja, aby Robert kupił również ferrari. Zakup postanowił sfinansować z bieżących dochodów z pracy w korporacji. Jednocześnie miesiąc później Anna ze swoich zarobków w firmie farmaceutycznej nabyła obraz Rembrandta.

Źródło: oprac. własne.

RUqA33ILiCWMi
Wskaż elementy majątku Anny i Roberta stanowiące przedmiot ustawowej wspólności majątkowej i te, które nie wchodzą w jej skład. (Uzupełnij).

Gdzie szukać nieodpłatnej pomocy prawnej?

bg‑gray2

Nieodpłatnej pomocy prawnej w Polsce należy szukać przede wszystkim w punktach prowadzonych przez powiaty, których aktualną listę oraz system rezerwacji wizyt udostępnia Ministerstwo Sprawiedliwości na stronie internetowej zapisy‑np.ms.gov.pl. Informacje o lokalizacji punktów, godzinach ich otwarcia oraz numerach telefonów służących do zapisów są również publikowane w Biuletynach Informacji Publicznej (BIP) właściwych starostw powiatowych oraz urzędów miast na prawach powiatu. W przypadku spraw wymagających wiedzy eksperckiej można skorzystać z ogólnopolskiej listy dyżurów specjalistycznych dostępnej w serwisie gov.pl, które realizowane są zdalnie dla mieszkańców całego kraju. Dodatkowo bezpłatne wsparcie oferują wyspecjalizowane instytucje publiczne, takie jak Państwowa Inspekcja Pracy w zakresie prawa pracy, Biuro Rzecznika Praw Konsumenta w sprawach konsumenckich oraz organizacje pozarządowe i fundacje działające pro bono na rzecz konkretnych grup społecznych. 

bg‑gray2

W przypadku toczącego się już postępowania sądowego, osoby w trudnej sytuacji materialnej mogą ubiegać się o prawnika z urzędu (adwokata lub radcę prawnego). Wniosek składa się wraz z oświadczeniem o stanie majątkowym bezpośrednio do sądu.

Podsumowanie

bg‑gray2

Każde cywilizowane i demokratyczne państwo funkcjonuje na podstawie własnego systemu prawa. Składa się na niego uporządkowany układ elementów, czyli norm prawnych zawartych w poszczególnych gałęziach prawa. Normy prawne powstają w określonym trybie i są zawarte w aktach prawnych, a te z kolei są hierarchicznie uporządkowane. Naruszenie tych norm skutkuje negatywnymi konsekwencjami egzekwowanymi z zastosowaniem przymusu państwowego.

Ćwiczenie 17

Zapoznaj się z tekstem, a następnie wykonaj ćwiczenie.

1
Tomasz Snarski Najlepsze prawo nie zastąpi moralności

W szczególności trzeba wskazać na dwie skrajne postawy, wynikające z niezrozumienia istoty norm prawnych i moralnych. Po pierwsze, od prawa oczekujemy, że zastąpi moralność. Po drugie sprowadzamy moralność wyłącznie do zbioru pewnych reguł, niemal tak precyzyjnych, jak rozkazy, często niezmiernie kazuistyczne, rozbudowane do granic możliwości i oczywiście represyjne. Obie postawy całkowicie lekceważą rozmaite możliwe pojęcia prawa i moralności, jak również zróżnicowane spojrzenia na możliwe relacje między prawem i moralnością.

Dopóki postawy te są na poziomie pewnych skrajności, dopóty zachowana zostaje właściwa proporcja. Gorzej, gdy stają się dominujące, a relację między prawem powszechnie obowiązującym w państwie a moralnością sprowadza się do podporządkowania prawa wybranym interpretacjom norm moralnych. Wówczas cierpi autorytet prawa, ale przede wszystkim cierpi moralność. Jeśli bowiem prawo pozbawia mnie jakiegokolwiek wyboru w sprawach moralnych, to gdzie przestrzeń na wolny wybór, gdzie miejsce na zmaganie sumienia? I odwrotnie, jeśli moralność ma działać tylko dzięki prawu, to jak bardzo musi być ona słaba, jak bardzo lekceważona, bądź jak bardzo zdeformowana przez tych, którzy jej siły upatrują w przymusie a nie w jej pięknie i osobistym wyborze?

CART6 Źródło: Tomasz Snarski, Najlepsze prawo nie zastąpi moralności, 19.04.2018, dostępny w internecie: wiez.com.pl [dostęp 19.04.2018].
RcGONXzOv7np1
Zaznacz, które stwierdzenia są prawdziwe, a które fałszywe. Relacje pomiędzy prawem i moralnością są jednoznaczne i nie mogą być różnorodnie interpretowane. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Przepisy prawa powinny odzwierciedlać „złoty środek” pomiędzy prawem a moralnością. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Moralność powinna być osobistym wyborem człowieka. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz

Słownik

adresat normy prawnej
adresat normy prawnej

podmiot, któremu norma nakazuje lub zakazuje określone działanie

akt normatywny
akt normatywny

akt prawny zawierający normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym

przymus państwowy
przymus państwowy

przymus łączy się z wymuszaniem posłuszeństwa jednostek ludzkich i grup społecznych wobec władzy publicznej

sankcja
sankcja

ujemne konsekwencje prawne, które powinny być zastosowane przez organy państwowe wobec adresata normy prawnej, którego zachowanie się było z nią niezgodne

RBK7LjkPGlqEg
(Uzupełnij).