Jakie są polityczne, gospodarcze, finansowe, społeczne i ekologiczne zależności między Polską a resztą świata?
Scharakteryzujesz polityczne, gospodarcze, finansowe, społeczne i ekologiczne zależności między Polską a innymi państwami.
Wyjaśnisz, w jaki sposób wydarzenia międzynarodowe wpływają na funkcjonowanie Polski.
Ocenisz znaczenie powiązań międzynarodowych dla rozwoju i bezpieczeństwa państwa.
Zastanów się, w jakich sytuacjach wydarzenia zachodzące poza granicami Polski mogą wpływać na życie w naszym kraju.
Jak Polska jest powiązana ze światem?
Przeanalizuj, jakie zależności między Polską a innymi państwami ujawnia poniższa sytuacja, oraz spróbuj je uporządkować według ich charakteru.
Kupujesz książkę w księgarni w Warszawie. Na pierwszy rzut oka to zwykły produkt - bierzesz ją z półki, płacisz, wychodzisz. Jednak gdy przyjrzysz się bliżej, okazuje się, że autor pochodzi z Norwegii, książka została przetłumaczona, wydana przez polskie wydawnictwo, wydrukowana za granicą, a papier i technologie użyte do jej produkcji pochodzą z różnych części świata. Nawet cena książki może zależeć od kursów walut czy kosztów transportu.
Ten przykład pokazuje, że nawet najprostsze produkty są efektem złożonych powiązań międzynarodowych. Przyjrzyjmy się teraz, jakie są główne rodzaje zależności między Polską a resztą świata.
Czym jest globalizacja? Różne perspektywy
Dlaczego wiele problemów globalnych ma swoje źródło w kolonializmie?
Wiele współczesnych problemów globalnych ma swoje źródło w epoce kolonialnej. Mimo uzyskania niepodległości dawne kolonie często pozostawały w relacjach zależności od państw rozwiniętych, co utrudnia ich rozwój gospodarczy i społeczny. Mechanizmy określane jako neokolonializm sprzyjają utrwalaniu nierówności między globalną Północą a Południem, pogłębiając problemy takie jak ubóstwo, zadłużenie czy niestabilność polityczna.
Na podstawie poniższych cytatów sformułuj dwa skutki kolonializmu.
Powiedziałbym, że kolonializm jest wspaniałą rzeczą. Rozpowszechnił cywilizację w Afryce. Przed nim oni nie znali pisma, koła w naszym rozumieniu, nie mieli szkół, szpitali ani nawet normalnego ubrania.
Indeks dolny Źródło: Ian Smith – urodzony w Afryce potomek brytyjskich kolonizatorów, pierwszy premier brytyjskiej Rodezji (obecnie Zimbabwe), zwolennik „supremacji białych” i jeden z czołowych ideologów rasistowskich. Indeks dolny koniecŹródło: Ian Smith – urodzony w Afryce potomek brytyjskich kolonizatorów, pierwszy premier brytyjskiej Rodezji (obecnie Zimbabwe), zwolennik „supremacji białych” i jeden z czołowych ideologów rasistowskich.
Przez pierwszą połowę dwudziestego wieku wiele administracji kolonialnych umyślnie utrzymywało wśród rdzennych Afrykanów niski poziom edukacji i blokowało ich dostęp do specjalistycznych zajęć, żeby zapobiec zdobyciu przez nich kompetencji większych niż niezbędne i zapewnić, że nowi zarządcy państwa nie będą w stanie rządzić samodzielnie. To pomagało utrzymywać zależność Afryki.
Szybkie wycofanie się kolonialnej administracji pozostawiło świeżo niepodległe państwa ze stosunkowo małą liczbą ludności miejscowej wykwalifikowanej do zarządzania odziedziczoną kolonialną biurokracją lub fachowców, którzy mogliby zapewniać usługi medyczne, prowadzić biznes, szkoły i inne instytucje.
Indeks dolny Źródło: Wangari Maathai (ur. 1940) – kenijska działaczka ekologiczna i społeczna, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla. Indeks dolny koniecŹródło: Wangari Maathai (ur. 1940) – kenijska działaczka ekologiczna i społeczna, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla.
Dysproporcje rozwojowe największym dramatem XXI wieku?
Przyczyny dysproporcji rozwojowych, występujące w państwach rozwijających się: |
|---|
wysoki przyrost naturalny |
niekonsekwentna polityka gospodarcza |
kolonializm |
nepotyzm, korupcja |
duże środki przeznaczane na zbrojenia |
konflikty zbrojne (wewnętrzne i międzynarodowe) |
klęski żywiołowe |
Jakie są skutki globalizacji?
Film dostępny pod adresem /preview/resource/REuoPW0RAOQeP
Film, w którym Janina Ochojska opowiada o wpływie globalizacji.
Jednym z aspektów globalizacji jest powstawanie tzw. hiperrzeczywistości. Na zjawisko to zwrócili uwagę Jean Baudrillard i Umberto Eco. Oddziaływanie kultury popularnej polega bowiem nie tylko na zachęcaniu do konsumpcji zmiennych ideałów i mód kulturowych, ale powoduje też, że tworzy się sfera wyobraźni ludzkiej wypełniona wyimaginowanymi światami „niby‑realności”, których oryginał nigdy nie istniał, takimi jak na przykład Disneyland. Wzrastająca dostępność globalnej przestrzeni i współistnienie w czasie zjawisk medialnych sprawia, że nasze zwarte dotychczas idee dotyczące czasu i przestrzeni ulegają zniekształceniu i pomieszaniu.
Wady i zalety globalizacji:
Badacze wskazują także na zjawisko utowarowienia kultury oraz na fakt, że większość ludzkich doświadczeń usytuowana jest wokół centrów handlowych, multipleksów, parków tematycznych, aren sportowych, sieci fast foodów, telewizji oraz internetu. Doświadczenia z nimi związane uniformizują akty konsumpcji. Nazwy globalnych marek stały się ikonami popkultury i symbolami hegemonii kulturowej Zachodu.
We wszystkich tych koncepcjach mamy do czynienia ze zjawiskiem decentralizacji i rozproszenia władzy. Pod koniec XX w. gwałtowne zmiany technologiczne i deregulacja przemysłu wytworzyły dogodne warunki dla nowego porządku politycznego i ekonomicznego, który obrazuje World Wide Web. Nie ma już globalnego centrum władzy, są raczej relacje ponadnarodowe w formie „złożoności bez granic”. W takich warunkach zmienia się rola państwa, które funkcjonuje w coraz większym stopniu w sieci powiązań ponadnarodowych. Część kompetencji jest realizowana na poziomie organizacji międzynarodowych, co sprzyja rozwojowi współpracy między państwami. Zjawisko to znajduje odzwierciedlenie m.in. w integracji europejskiej, w ramach której państwa - takie jak Polska - współdziałają w strukturach Unii Europejskiej, łącząc swoje działania w celu skuteczniejszego rozwiązywania wspólnych problemów.
Zapoznaj się z ilustracją i wykonaj ćwiczenie.
W jaki sposób ja mogę pomóc?
Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1AKeVvldbO4T
Janina Ochojska, prezes Polskiej Akcji Humanitarnej, wyjaśnia, w jaki sposób każdy może pomagać
Film dostępny pod adresem /preview/resource/RTX7GXXGJ3VZ6
Podsumowanie
Współczesne zależności między państwami mają charakter wielowymiarowy i obejmują sferę polityczną, gospodarczą, finansową, społeczną oraz ekonomiczną. Polska, podobnie jak inne państwa, funkcjonuje w sieci powiązań międzynarodowych, w której decyzje i procesy zachodzące poza jej granicami wpływają na sytuację wewnętrzną. Przejawia się to m.in. w skutkach globalnych kryzysów gospodarczych, zadłużeniu państw, konfliktach zbrojnych czy wyzwaniach związanych ze zmianami klimatu. Globalizacja oraz rozwój współpracy międzynarodowej sprawiają, że państwa nie działają w izolacji, lecz współtworzą system wzajemnych zależności. Szczególnym przykładem takiej współpracy jest integracja europejska, która umożliwia wspólne reagowanie na współczesne wyzwania. Zrozumienie tych powiązań jest kluczowe dla oceny roli państwa oraz skuteczności jego działań w dynamicznie zmieniającym się środowisku międzynarodowym.
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj ćwiczenie.
Globalizacja i jej wpływ na rozwój współczesnej cywilizacjiGlobalizacja wywołuje bowiem zjawiska i procesy, które – jak się wydaje – nawzajem przeciwstawiają się sobie lub przynajmniej zmierzają w rozbieżnych kierunkach.
I tak uniwersalizacji wolnorynkowego systemu gospodarczego towarzyszy „fragmentaryzacja” gospodarcza poszczególnych krajów, regionów ekonomicznych i globu jako całości. Pojawiają się wyraźne linie graniczne oddzielające od siebie to wszystko, co znalazło się w głównym nurcie globalnej gospodarki, od tego, co się w nim nie mieści.
Źródło: Piotr Maśloch, Globalizacja i jej wpływ na rozwój współczesnej cywilizacji, dostępny w internecie: cejsh.icm.edu.pl [dostęp 26.10.2020].
Słownik
powiązania między państwami i społeczeństwami, które sprawiają, że działania jednych wpływają na sytuację innych
stan, w którym państwa są od siebie wzajemnie uzależnione w różnych dziedzinach i nie funkcjonują w izolacji