Jaki mam wpływ na moje otoczenie?
Scharakteryzujesz mechanizmy i zjawiska związane z wpływem społecznym.
Podasz przykłady wpływu społecznego w różnych dziedzinach życia.
Ocenisz wpływ swoich codziennych, indywidualnych wyborów na otoczenie, w tym na środowisko naturalne, i innych ludzi.
Co to jest wpływ społeczny?
Wpływ społeczny to zjawisko polegające na oddziaływaniu jednostki lub grupy ludzi na inną jednostkę lub grupę, w wyniku czego następuje zmiana zachowań, postaw, emocji, sposobu myślenia u tych osób. Mogą to być oddziaływania zarówno jawne, jak i całkowicie ukryte. Ci, którzy ulegają wpływowi, mogą to robić zarówno z pełną świadomością, współpracując z wpływającymi osobami, jak i ulegać mu całkowicie nieświadomie.
Zidentyfikuj regułę wywierania wpływu, z jaką mamy do czynienia w opisanej poniżej sytuacji, a następnie zaproponuj sposób obrony.
Źródło: Robert B. Cialdini, Wywieranie wpływu na ludzi: teoria i praktyka, tłum. B. Wojciszke, Gdańsk 2009, s. 217.
Jaki mam wpływ na decyzje władz?
Władze w państwie demokratycznym powinny liczyć się ze zdaniem reprezentowanym przez szeroko rozumianą opinię publiczną. Jest to istotne, jeśli rządzący zamierzają swoją władzę utrzymać po kolejnych wyborach. Wyborcy mogą bowiem pozbawić mandatów zaufania ignorujących ich włodarzy i wybrać inne osoby. Podobnie wygląda sytuacja z władzami na niższym poziomie – samorządu terytorialnego. Mieszkańcy jednostek samorządu terytorialnego (JST) mają bowiem bardzo duży wpływ na decyzje podejmowane przez władze lokalne. Pokazuje to poniższy wykres – mieszkańcy domagają się, by decyzje były podejmowane przy ich współudziale.
Przykładem są budżety obywatelskie, jakie w wielu gminach mogą ustalić ich mieszkańcy, wybierając inwestycje, które będą finansowane z pieniędzy samorządu. Tym samym wpływają na decyzje władz i osiągają zamierzony cel.
Zaproponuj projekt, który mógłby powstać w twojej gminie lub dzielnicy w ramach budżetu obywatelskiego.
A co to jest partycypacja obywatelska?
Wzorem do działań, gdy obywatele współdecydują przy podejmowaniu decyzji, jest drabina partycypacji obywatelskiej.
Drabina partycypacji
Jak obywatele Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej wymusili zmiany, które doprowadziły do Okrągłego Stołu? - przykład
Jaki wpływ na otoczenie może mieć taka historia? - przykład
Michał bez trudu radził sobie z obowiązkami. Był dobry i z matematyki, i z polskiego. W liceum okazało się, że także z fizyki, chemii, biologii… Lata mijały, a on miał czas wypełniony po brzegi. Po powrocie ze szkoły – teatr, basen, języki itd. Wszyscy go wprawdzie lubili, ale jednak dawał o sobie znać brak kontaktów z rówieśnikami we wczesnym dzieciństwie. Nie udało mu się nawiązać przyjaźni. Nie chodził z żadną dziewczyną. Z rodzicami i dziadkami nie rozmawiał już tak często i o wszystkim tak jak wcześniej. Był zatem sam ze swoimi problemami. Na hobby poświęcał coraz więcej czasu. Jego pasją były samochody, a jeszcze bardziej nawet – motocykle. W elektronice samochodowej stawał się coraz większym ekspertem. Dlatego właśnie w trzeciej klasie liceum kolega zabrał go na spotkanie swoich kumpli. Byli tam ich równolatkowie, ale i osoby starsze – już dorosłe. Wszyscy zdawali się interesować tym samym, ale wiedzieli znacznie mniej od Michała. Nie zastanawiał się nad niektórymi dziwnymi zachowaniami, nie pytał, skąd te motory i auta. Po prostu wszedł w grupę. Imponowało mu, że może uczyć starszych rozbrajania alarmów. Wyobrażał sobie, jak to będzie, gdy zacznie przewodzić całej grupie, jak stanie się mężem dziewczyny, z którą zaczął się spotykać.
Kiedy się zorientował, że jest członkiem gangu, było za późno. Tak dobrze się czuł w grupie, że zaczynał myśleć jak inni. Czar wkrótce prysł. Michał „obudził się” w więzieniu z dwuletnim wyrokiem.
W zakładzie karnym zaczęła się „walka o jego duszę”. Michał miał wiele umiejętności przydatnych innym więźniom. Chcieli go zatem wciągnąć do grypsowania. Z drugiej strony byli wychowawcy. Żal im było zdolnego człowieka, który potknął się w życiu. Suma summarum Michałowi się udało. Przekonał się, jak wielu ma przyjaciół. Nie zostawiła go dziewczyna, wierzyli w niego znajomi ze szkoły, wspierali rodzice, dziadkowie i cała rodzina. Pomogli nauczyciele, dzięki którym jeszcze w więzieniu zdał maturę. Resocjalizacja, która trwała dwa lata, przyniosła oczekiwane efekty. Michał zmienił swój system wartości. O ile w ostatnich klasach liceum najważniejsze były dla niego życie pełne wrażeń, pieniądze i dobre warunki materialne oraz szacunek kolegów z gangu, o tyle po wyjściu z więzienia, odpowiadając na pytanie ankiety CBOS, stwierdził: rodzina, wykształcenie, wartości moralne (takie jak dobroć i pomaganie innym).
Odsiadując karę pozbawienia wolności, Michał stracił sporo czasu, mimo że udało mu się zdać maturę. Po wyjściu na wolność nie wiedział jednak, co ma dalej robić w życiu. Poszedł na politechnikę. Wydział mechaniczny był najbliższy jego zainteresowaniom. Potem podjął pracę w warsztacie samochodowym prowadzonym przez przyjaciela ojca. Wsparcie rodziny towarzyszyło mu nieustannie. Dzięki temu mógł otworzyć własny specjalistyczny warsztat mechaniki i elektroniki. Nadal doskonalił swe umiejętności na różnego rodzaju kursach, szkoleniach organizowanych przez firmy samochodowe i stowarzyszenia motoryzacyjne. Aktualnie, oprócz sukcesów ekonomicznych związanych ze świetnie prosperującą firmą zatrudniającą już kilkanaście osób, jest biegłym sądowym i aktywnym członkiem różnego rodzaju stowarzyszeń branżowych. Ostatnio spróbował swych sił w rajdach samochodowych i, chociaż nie odniósł znaczących sukcesów, ten rodzaj spędzania wolnego czasu zaczyna mu się coraz bardziej podobać Niedługo urodzi mu się syn. Michał ma nadzieję, że w przyszłości to on zostanie mistrzem kierownicy.
Przeprowadź w klasie dyskusję na poniższy temat.
Wpływ indywidualnych wyborów Michała na jego na jego najbliższych.
Wnioski z dyskusji zapisz w postaci punktów.
Wyjaśnij w jaki sposób decyzje podjęte przez Michała w więzieniu wpłynęły na jego otoczenie.
Podsumowanie
Już małe dzieci starają się wywierać wpływ na otoczenie, np. płaczem skłaniając rodziców do zaspokojenia swoich potrzeb. Osiąganie celu za pomocą określonych metod wpływania na ludzi z otoczenia to umiejętność, z którą się rodzimy i którą rozwijamy przez całe życie. Każdego dnia mamy kontakt z drugim człowiekiem: w domu, pracy, szkole, na ulicy, w sklepie. Ten kontakt wiąże się z relacjami i wzajemnym oddziaływaniem na siebie. Jednak jakie jest to oddziaływanie? Czy opiera się na wzajemnym szacunku i pomocy, czy też ma cechy manipulacji?
Oceń wpływ swoich codziennych, indywidualnych wyborów na otoczenie, w tym na środowisko naturalne, i innych ludzi. Podaj przykłady.
Słownik
gwara więzienna
(łac. manipulus – garść, manus – ręka) celowe oddziaływanie na innych ludzi, w tym na ich zachowania i emocje, dla osiągnięcia określonych korzyści
(z fr. opinion publique); reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne; wyrażany publicznie stan świadomości tych zbiorowości; dotyczy spraw ważnych dla społeczeństwa, często kontrowersyjnych; jest zmienna, może ulegać zmianom w krótkim czasie
działania obywateli w ramach zarządzania demokratycznym państwem; założeniem partycypacji obywatelskiej jest możliwość rozwiązywania własnych problemów w porozumieniu z władzą państwową, a także to, że udział obywateli w zarządzaniu państwem nie kończy się na wyborach
działania zmierzające do korygowania, eliminacji zinternalizowanych norm niezgodnych z ładem aksjonormatywnym grupy lub całego społeczeństwa
mechanizmy psychologiczne stosowane w celu wywierania wpływu na osoby lub grupy (np. konsumentów)
proces zmian zachodzących w sądach, poglądach, decyzjach lub zachowaniu jednostki wywołany naciskiem innych ludzi