Jakie są przyczyny i konsekwencje kryzysu klimatycznego?

Szerokość geograficzna Decyduje o strefowości klimatycznej. Od szerokości bowiem zależy wysokość Słońca nad horyzontem, która wpływa na rozkład temperatury powietrza na kuli ziemskiej oraz na długość trwania dnia i nocy., Ukształtowanie terenu (rzeźba terenu) oraz wysokość nad poziomem morza Wraz ze wzrostem wysokości spada temperatura powietrza i ciśnienie atmosferyczne, zmniejsza się zawartość pary wodnej w atmosferze, natomiast zwiększa się prędkość wiatru. Klimat górski cechuje znaczna ilość opadów rocznych (zwłaszcza po stronie dowietrznej), wzrost częstotliwości opadów śnieżnych i stosunkowo długi okres zalegania pokrywy śnieżnej. Tu kształtują się procesy związane z efektem fenowym. W dolinach i kotlinach śródgórskich często obserwuje się inwersję termiczną. Łańcuchy górskie, w zależności od swej rozległości, przebiegu oraz wysokości względnych, mogą ułatwiać bądź utrudniać przemieszczanie się mas powietrza. Obserwuje się w nich nierównomierne nagrzewanie się stoków oraz zboczy w dolinach i kotlinach śródgórskich w zależności od ekspozycji względem stron świata., Rozkład lądów i mórz Ma wpływ na występowanie kontynentalnych i morskich cech klimatu. Kontynentalne masy powietrza zalegające lub przemieszczające się nad rozległymi obszarami lądowymi są bardziej suche niż morskie masy powietrza nad dużymi obszarami oceanów., Pokrycie terenu Szata roślinna, jeziora i bagna, pokrywa śnieżna i lodowa czy infrastruktura miejska kształtują specyficzny klimat lokalny. Na przykład na pustyniach obserwuje się duże dobowe wahania temperatury powietrza. Grunt pozbawiony szaty roślinnej w ciągu dnia szybko się ogrzewa, zaś w nocy szybko ochładza, zwłaszcza przy bezchmurnym niebie. Z kolei na terenie kompleksów leśnych występują małe wahania temperatury, zatrzymywane są duże ilości wilgoci, a ruch powietrza słabnie. Sąsiedztwo jezior powoduje zmniejszenie kontrastów termicznych w skali doby i roku. Jeziora i bagna zwiększają wilgotność powietrza. Pokrywa śnieżna chroni grunt przed utratą ciepła oraz zmniejsza dobowe i roczne amplitudy temperatury podłoża. Jednocześnie jej wysokie albedo (ok. 90%) oraz intensywne promieniowanie powietrza nocą obniżają temperaturę przygruntowej warstwy powietrza., Prądy morskie Zimne prądy morskie zmniejszają ilość opadów, ochładzają wybrzeża oraz sprzyjają powstawaniu mgieł. Prądy ciepłe są przyczyną wysokich opadów i często podwyższonej temperatury powietrza w stosunku do pozostałych części lądu. Ciepły Prąd Zatokowy powoduje ocieplenie Europy Zachodniej i zwiększone opady atmosferyczne. Natomiast zimny Prąd Peruwiański przyczynia się do ochładzania i wysuszania wybrzeży w Chile i Peru., Działalność człowieka (antropogeniczne czynniki klimatu) Gospodarcza działalność człowieka i rozwój motoryzacji powodują emisję zanieczyszczeń do atmosfery oraz zmianę jej składu chemicznego. Poprzez tworzenie rozległych obszarów miejskich zmieniane są sposoby zagospodarowania i użytkowania terenu, a tym samym - cechy podłoża. W miastach tworzą się specyficzne klimaty miejskie.

Obieg ciepła Jedynym źródłem docierającej do powierzchni Ziemi energii cieplnej jest promieniowanie słoneczne. Ilość tego promieniowania w poszczególnych częściach kuli ziemskiej zależy od usłonecznienia, czyli czasu bezpośredniej operacji Słońca, a także od szerokości geograficznej. Zmienia się wówczas oświetlenie Ziemi, różna jest wysokość Słońca nad horyzontem w poszczególnych porach roku, a w związku z tym - także długość dnia i nocy. Jednocześnie pewna część promieniowania zostaje odbita przez powierzchnię Ziemi. Miarą pozwalającą określić stosunek ilości promieniowania odbitego od powierzchni Ziemi do ilości promieniowania słonecznego docierającego do powierzchni jest tzw. albedo. Pochłanianie promieni słonecznych przez Ziemię prowadzi do jej nagrzewania się, a później - do wypromieniowania ciepła przez Ziemię. Skutkiem tego zjawiska jest wymiana ciepła w atmosferze, która zachodzi poprzez turbulencję, przemiany fazowe wody oraz konwekcję. W ten sposób dochodzi do obiegu ciepła - czyli do dostarczania go poprzez promieniowanie słoneczne i oddawania przez wypromieniowanie, turbulencję oraz zmiany fazowe wody., Cyrkulacja powietrza Krążenie powietrza atmosferycznego na kuli ziemskiej odbywa się zarówno w kierunku poziomym, jak i pionowym. Z cyrkulacją powietrza związany jest też przebieg wiatrów stałych (pasatów, wiatrów wschodnich i zachodnich), prądów powietrza (antypasatów) oraz wiatrów lokalnych (fenów, monsunów, bryz, cyklonów)., Obieg wilgoci Jest to zamknięty cykl procesów parowania, transpiracji, tworzenia się chmur, powstawania opadów atmosferycznych, spływu powierzchniowego, a także wsiąkania wody w podłoże.

Ilustracja główna przedstawia mapę polityczną świata z państwami zaznaczonymi różnymi kolorami. 1. Na zdjęciu jest rowerzysta. Jedzie po ulicy, wzdłuż której namalowane są liczne białe pasy. Kopenhaga. Opis. Przykładowe działania w kierunku redukcji emisji zanieczyszczeń do atmosfery: rozbudowa i ulepszanie infrastruktury rowerowej oraz promocja jazdy rowerem: wytyczanie ścieżek rowerowych – obecnie 359 kilometrów; budowa cyklostrad (autostrad rowerowych) zapewniających bezpieczny i szybki dojazd z przedmieść do centrum – 30 kilometrów; wytypowanie zielonych tras, głównie dla rodzin z dziećmi (odznaczają się małym natężeniem ruchu, przebiegają przez zielone tereny i są dostatecznie szerokie, aby pomieścić cargo bikes, czyli rowery ze specjalnymi przyczepkami dla małych dzieci); tworzenie mostów pieszo‑rowerowych umożliwiających bezproblemową przeprawę przez kanały; wprowadzenie bezpłatnych przewozów rowerów w pociągach i autobusach poza godzinami szczytów., 2. Na zdjęciu jest stacja metra. Opis. Wiedeń. Przykładowe działania w kierunku redukcji emisji zanieczyszczeń do atmosfery: Oparcie rozwoju miasta na uwzględniających ekorozwiązania dokumentach, takich jak Action Plan 2012‑2015, Roadmap 2020 czy Smart Energy Vision 2050. Ulepszanie transportu publicznego powiązanego z produkcją alternatywnej energii: tworzenie termicznych tuneli metra, dzięki którym możliwe jest zatrzymania energii wytworzonej przez przejeżdżające pociągi. Za pomocą specjalnych instalacji jest ona później rozprowadzana do budynków, które znajdują się w sąsiedztwie tras metra., 3. Zdjęcie przedstawia oświetloną nocą część ruchliwego miasta. Fotografia ukazuje rondo wokół okazałej, zabytkowej fontanny, a dalej dwie wieże stanowiące wejście na promenadę prowadzącą do dużego budynku z kopułą. Budynek jest na niewielkim wzniesieniu. Po lewej stronie zdjęcia obok wież stoi budynek z kolumnami. Opis. Barcelona. Przykładowe działania w kierunku redukcji emisji zanieczyszczeń do atmosfery: Ograniczanie ruchu samochodowego: utworzenie strefy czystego transportu obejmującej niemal całe miasto (największa strefa w Europie – 92 kilometry kwadratowe), do której nie mogą wjeżdżać auta z silnikami benzynowymi starszymi niż z 2000 roku i wysokoprężnymi (diesel) starszymi niż z 2006 roku., 4. Na zdjęciu znajdują się biurowce. Na pierwszym planie stoją w jednym rzędzie na stojakach identyczne rowery. Opis. Londyn. Przykładowe działania w kierunku redukcji emisji zanieczyszczeń do atmosfery: Rozwój energooszczędnego i niskoemisyjnego (zeroemisyjne) budownictwa: mieszkaniowego - na przykład osiedle BedZED, gdzie wykorzystuje się odpady z mieszkań do produkcji energii, występują pasywne domy, a materiały budowlane pochodzą z recyklingu, niemieszkaniowe - na przykład Queen Elizabeth Olympic Park zaopatrzone w ukończone w 2010 roku centrum chłodzenia, ogrzewania oraz wytwarzania energii; centrum to wyposażone jest między innymi w biokotły bazujące na biomasie., 5. Na zdjęciu przed sklepem jest stojak z rowerami do wynajęcia. Rowery są identyczne, mają numery. Opis. Miasto Meksyk. Przykładowe działania w kierunku redukcji emisji zanieczyszczeń do atmosfery: Rozwój alternatywnych dla samochodów środków transportu: tworzenie od 2005 roku szybkiego transportu autobusowego BRT, czyli systemu autobusów wraz z infrastrukturą dla nich przeznaczoną (wydzielone pasy ruchu, komputerowo wspomagany system sterowania ruchem, system informacji pasażerskiej); wdrożenie w 2010 roku systemu rowerów miejskich (EcoBici)., 6. Zdjęcie ukazuje liczne wiatraki elektrowni wiatrowej o zachodzie słońca. Opis. Pekin. Przykładowe działania w kierunku redukcji emisji zanieczyszczeń do atmosfery: zamykanie elektrowni węglowych (ostatnia w 2017 roku) oraz całkowicie wstrzymanie budowy nowych. Rozbudowa elektrowni wiatrowych i słonecznych (odnawialne źródła energii dla miasta). Wykorzystanie nowoczesnych technologii (w tym sztucznej inteligencji) w zarządzaniu jakością powietrza. Umożliwiają one mapowanie zanieczyszczeń i planowanie z wyprzedzeniem działań antysmogowych (na przykład czasowe zamykanie fabryk czy okresowe wstrzymanie ruchu kołowego w pewnych częściach miasta)., 7. Na zdjęciu jest czerwono‑biały samochód osobowy. To chińska taksówka. Opis. Chiny. Przykładowe działania w kierunku redukcji emisji zanieczyszczeń do atmosfery: rządowe wsparcie produkcji i subsydiowanie nabywania samochodów elektronicznych (w 2020 roku Chiny były ich największym producentem i nabywcą). Wdrażanie od 2010 roku pilotażowego Programu Miast Niskoemisyjnych. Do programu zakwalifikowano 5 prowincji oraz 8 miast. Zgodnie z wytycznymi wszystkie podmioty biorące udział w projekcie zobligowane są do opracowania planów rozwoju niskoemisyjnego oraz zaproponowania szczegółowych działań redukujących emisję C O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego (wprowadzenie zintegrowanych systemów komunikacji publicznej, zielonego budownictwa oraz technologii wytwarzania czystej energii). Wprowadzenie nowych, bardziej rygorystycznych standardów jakości powietrza oraz opracowanie nowoczesnego systemu monitoringu opierającego się na syntetycznym wskaźniku AQCI (lata 2012‑2013). Usuwanie z ulic milionów pojazdów niespełniających norm paliwowych (od 2014 roku)., 8. Zdjęcie przedstawia zakład pracy z wysokimi kominami i zabudowaniami biurowymi. Zakład stoi w otoczeniu zieleni. Po lewej stronie zakładu płynie rzeka. Opis. Unia Europejska. Przykładowe działania w kierunku redukcji emisji zanieczyszczeń do atmosfery: Europejski Rynek Handlu Emisjami (UE ETS) – działający od 2005 roku rynek uprawnień do emisji C O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego (jedyna tak duża grupa państw, która posiada taki system). Od 2008 roku obowiązuje zakup uprawnień na giełdzie przez firmy przemysłu energochłonnego i wytwarzania energii elektrycznej po wykorzystaniu przyznanej puli uprawnień przyznanym państwom członkowskim. Podejmowanie kompleksowych i długoterminowych działań w sprawie walki ze zmianami klimatycznymi: przyjęcie w 2009 roku pakietu klimatycznego do roku 2020 oraz w 2014 roku polityki klimatyczno‑energetycznej do roku 2030 (cele: redukcja o co najmniej 40% emisji gazów cieplarnianych od poziomów z 1990 roku; przynajmniej 32% udziału energii odnawialnej; przyrost efektywności energetycznej o co najmniej 32,5%); ratyfikowanie Porozumienia Paryskiego w 2016 roku; wdrażanie od 2019 roku Europejskiego Zielonego Ładu (cele: przekształcenie UE w sprawiedliwe i prosperujące społeczeństwo żyjące w nowoczesnej, zasobooszczędnej i konkurencyjnej gospodarce, która w 2050 roku osiągnie zerowy poziom emisji gazów cieplarnianych netto, i w ramach której wzrost gospodarczy będzie oddzielony od wykorzystania zasobów naturalnych); opracowanie mechanizmu sprawiedliwego przejścia, który ma zapewnić, że przejście do gospodarki neutralnej dla klimatu będzie odbywało się w uczciwy sposób (między innymi wprowadza się wsparcie finansowe dla regionów doświadczających największych zmian klimatycznych, ale i regionów bazujących gospodarczo na wydobyciu paliw kopalnych).