Pole magnetyczne Ziemi

Biegun północny igły magnetycznej skierowany jest ku południowemu biegunowi magnetycznemu Ziemi. Wskazuje ona zatem północ geograficzną.

RPL3G40uvG9LQ
Rozkład linii pola magnetycznego wokół Ziemi
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.

Do wyznaczania kierunków geograficznych służy kompas. Wewnątrz znajduje się igła magnetyczna, która ustawia się równolegle do linii ziemskiego pola magnetycznego. Północny biegun igły magnetycznej jest skierowany ku południu magnetycznemu, ponieważ północny biegun igły jest przyciągany przez południowy magnetyczny biegun Ziemi.

Ciekawostka

Bieguny magnetyczne i geograficzne są względem siebie przesunięte. Oś magnetyczna Ziemi i oś jej obrotu się nie pokrywają. Południowy biegun magnetyczny jest oddalony o około od północnego bieguna geograficznego i znajduje się w północnej części Kanady. Północny biegun magnetyczny usytuowany jest na południe od Australii. Kompas nie wskazuje więc dokładnie północy geograficznej.

Ciekawostka
RdjGq9ipgGU49
Pasy Van Allena
Źródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.

Pasy radiacyjne zostały zarejestrowane przez satelitę amerykańskiego Explorer 1 i radzieckiego Sputnika 3. Składają się z dwóch pierścieni – zewnętrznego i wewnętrznego. W pasie zewnętrznym znajdują się cząstki naładowane (protony, elektrony) w większości pochodzące prawdopodobnie z wiatru słonecznego i promieniowania kosmicznego. Między tymi pasami powstają od czasu do czasu pasy dodatkowe, związane z większą aktywnością Słońca.

Część cząstek naładowanych zostaje wciągnięta przez ziemskie pole magnetyczne i krąży w atmosferze między biegunami (po spiralnych torach, wzdłuż linii pola magnetycznego). Zmiany w ziemskim polu magnetycznym następują wskutek podwyższonej aktywności Słońca. Co pewien czas na naszej gwieździe dochodzi bowiem do burz elektromagnetycznych, które powodują, że wysyłana jest większa porcja promieniowania, czyli cząstek naładowanych. Zaburzenia pola magnetycznego prowadzą czasami do zbliżania się tych cząstek do powierzchni Ziemi. Pobudzają one gazy znajdujące się w atmosferze, które zaczynają świecić, co obserwujemy jako zorzę polarnązorza polarnazorzę polarną. Zjawisko to można często zobaczyć w okolicach koła podbiegunowego, a czasami również w Polsce.

Pasy wokół Ziemi (nazywane pasami Van Allena) stanowią bardzo ważne zabezpieczenie przed docieraniem do niej cząstek promieniowania kosmicznego o wysokiej energii, które byłyby groźne dla życia na Ziemi.

RXVHXDVAv9A2a1
Ćwiczenie 1
Łączenie par. Oceń prawdziwość poniższych zdań. Przy każdym zdaniu w tabeli zaznacz Prawda albo Fałsz.. Bieguny geograficzne i magnetyczne Ziemi są względem siebie przesunięte.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Igła magnetyczna ustawia się prostopadle do linii ziemskiego pola magnetycznego.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Zorzę polarną można często obserwować na całej kuli ziemskiej.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Ziemskie pole magnetyczne nie ulega zmianom.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
zorza polarna
zorza polarna

zjawisko świecenia gazów znajdujących się w atmosferze. Zorza powstaje w wyniku zderzeń cząstek gazów z mającymi wysoką energię protonami i elektronami.