R9quzNmPwLB1g1
Fotografia przedstawia skrzypce leżące na stole. Obok smyczek. Pod skrzypcami widać pożółknięte kartki z zapisem nut.

Grażyna Bacewicz i Andrzej Panufnik- neoklasycyzm XX wieku: doświadczenie wojny i emigracji, łączenie tradycji z nowym językiem muzycznym.

bg‑pink

Klucz do rozwoju

Aby dobrze zrozumieć twórczość Grażyny Bacewicz i Andrzeja Panufnika, warto w szczególności przypomnieć sobie cztery kluczowe elementy poprzednich epok:

  • pierwszy związany z epoką Klasycyzmu- znajomość  zasad budowy formy sonatowej, symfonii i kwartetu,

  • drugim będzie barokowa- zwłaszcza Bachowska idea kontrapunktu, 

  • trzecim dystans obojga kompozytorów od romantycznej tradycji muzyki absolutnej i humanistycznej, i ostatnie

  • przekonanie, że muzyka ma wartość uniwersalną i autonomiczną (a nie ilustracyjną).

bg‑pink

Ważne daty

Ważne daty z biografii Grażyny Bacewicz

  • 1909 – rok urodzenia Grażyny Bacewicz, Łódź

  • 1919 – rozpoczęcie edukacji muzycznej (klasa skrzypiec, fortepianu oraz teorii muzyki) w Konserwatorium Muzycznym Heleny Kijeńskiej‑Dobkiewiczowej w Łodzi

  • 1924 – kontynuacja nauki w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Warszawie (klasa kompozycji – Kazimierz Sikorski, klasa skrzypiec – Józef Jarzębski, klasa fortepianu – Józef Turczyński);

  • 1932 – ukończenie Konserwatorium Warszawskiego w klasie kompozycji i skrzypiec;

  • 1932‑33 – nauka kompozycji pod kierunkiem Nadii Boulanger w Paryżu (dzięki wsparciu I. J. Paderewskiego, który ufundował stypendium);

  • 1933 – uzyskanie pierwszej ważnej nagrody w konkursie kompozytorskim: I nagroda za Kwintet na instrumenty dęte na Konkursie Kompozytorskim Towarzystwa Aide aux femmes de professions libres w Paryżu;

  • 1935 – zdobycie pierwszego wyróżnienia na I Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym im. H. Wieniawskiego w Warszawie;

  • 1945 – rozpoczęcie pracy jako wykładowca przedmiotów teoretycznych i klasy skrzypiec w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Łodzi;

  • 1949 – otrzymanie Nagrody muzycznej miasta Warszawy za całokształt działalności kompozytorskiej, wirtuozowskiej, organizatorskiej i pedagogicznej;

  • 1955‑57 oraz 1960‑69 – pełnienie funkcji wiceprezesa Związku Kompozytorów Polskich;

  • 1960 – zdobycie III lokaty (najwyższej w dziale utworów orkiestrowych) za utwór Muzyka na smyczki, trąbki i perkusję na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu oraz Nagrody Związku Kompozytorów Polskich za wybitne osiągnięcia w dziedzinie twórczości kompozytorskiej;

  • 1965 – nagroda Rządu Belgijskiego i złoty medal na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim w Brukseli za utwór Koncert skrzypcowy nr 7;

  • 1966 – rozpoczęcie pracy w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie (wykładowca klasy kompozycji);

  • 1968‑69 powstanie ostatniego utworu kompozytorki – baletu w 2 aktach Pożądanie;

  • 1969 – data śmierci Grażyny Bacewicz, Warszawa;

  • 1970 – I wydanie tomiku opowiadań Znak szczególny (Czytelnik, Warszawa 1970).

Ważne daty z biografii Andrzeja Panufnika

  • 1914 – narodziny Andrzeja Panufnika w Warszawie;

  • 1934 – skomponowanie pierwszej zachowanej kompozycji Andrzeja Panufnika – Tria fortepianowego;

  • 1932–1936 – studia w Konserwatorium Muzycznym w Warszawie (kompozycja w klasie Kazimierza Sikorskiego oraz teoria muzyki);

  • 1937–1938 – studia dyrygenckie pod kierunkiem Feliksa Weingartnera w Wiedniu;

  • 1938–1939 – studia dyrygenckie u Philippe’a Gauberta w Paryżu;

  • 1940 – założenie duetu fortepianowego wraz z Witoldem Lutosławskim;

  • 1945–1946 – dyrygent Orkiestry Filharmonii Krakowskiej;

  • 1946–1947 – dyrektor Filharmonii Warszawskiej;

  • 1947 – I nagroda na Konkursie Kompozytorskim im. Karola Szymanowskiego w Krakowie za Nokturn na orkiestrę (1947 r.);

  • 1948 – Nagroda miasta Krakowa za Kołysankę na 29 instrumentów smyczkowych i 2 harfy (1947 r.);

  • 1949 – I nagroda na Konkursie Kompozytorskim im. Fryderyka Chopina w Warszawie za utwór Sinfonia Ustica na 8 instrumentów dętych i dwie orkiestry smyczkowe (1948 r.);

  • 1949 – uzyskanie najważniejszego odznaczenia państwowego PRL – Sztandaru Pracy I klasy;

  • 1950 – otrzymanie tytułu wiceprzewodniczącego Międzynarodowej Rady Muzycznej UNESCO;

  • 1951, 1952 – laureat Nagrody Państwowej II stopnia;

  • 1952 – I nagroda na Przedolimpijskim Konkursie Kompozytorskim z okazji Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach za Uwerturę bohaterską na orkiestrę (1951–1952);

  • 1954 – opuszczenie Polski i zamieszkanie w Anglii;

  • 1957–1959 – dyrektor muzyczny i dyrygent City of Birmingham Symphony Orchestra;

  • 1963Prix de Composition Musicale Prince Pierre de Monaco za utwór Sinfonia sacra na orkiestrę;

  • 1965Sibelius Centenary Medal for Composition (Medal z okazji setnej rocznicy urodzin Jana Sibeliusa za twórczość kompozytorską);

  • 1977 – wykonanie utworów m. in. Universal Prayer na 4 głosy solowe, 3 harfy, organy i chór mieszany (1968–1969), Dreamscape na mezzosopran i fortepian (1976–1977), Sinfonia mistica na orkiestrę (1977 r.) podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień, po zniesieniu zakazu dotyczącego wykonywania muzyki Andrzeja Panufnika w Polsce przez wydział kultury KC PZPR;

  • 1983Prix de Composition Musicale Prince Pierre de Monaco za całokształt twórczości;

  • 1984 – otrzymanie tytułu członka honorowego Royal Academy of Music w Londynie;

  • 1987 – otrzymanie tytułu członka honorowego Związku Kompozytorów Polskich (w latach 1954–1987 Andrzej Panufnik był wykreślony z listy członków Związku Kompozytorów Polskich);

  • 1987 – wydanie autobiografii Composing Myself w Anglii;

  • 1990 – Nagroda Ministra Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej za zasługi dla kultury polskiej;

  • 1990 – odwiedzenie Polski po 36 latach nieobecności i wykonania kolejnych utworów podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień m. in. Koncertu skrzypcowego (1971 r.), Symfonii nr 10 na orkiestrę (1988 r.) czy Harmony, a poem for chamber orchestra (1989 r.);

  • 1991 – nadanie tytułu szlacheckiego (Sir) przez królową brytyjską Elżbietę II;

  • 1991 – otrzymanie tytułu Doctor honoris causa Akademii Muzycznej w Warszawie;

  • 1991 – śmierć kompozytora w Twickenham.

bg‑pink

Cele

Nauczysz się
  • identyfikować przemiany stylistyczne w twórczości Grażyny Bacewicz i Andrzeja Panufnika;

  • wskazywać najważniejsze fakty z biografii obu kompozytorów;

  • rozpoznawać najważniejsze dzieła obu artystów na tle przemian historii Polski;

  • definiować pojęcia i podawać przykłady zarówno utworów Grażyny Bacewicz, jak i Andrzeja Panufnika, reprezentujących wskazany kierunek muzyczny.