Grażyna Bacewicz i Andrzej Panufnik- neoklasycyzm XX wieku: doświadczenie wojny i emigracji, łączenie tradycji z nowym językiem muzycznym.
Klucz do rozwoju
Aby dobrze zrozumieć twórczość Grażyny Bacewicz i Andrzeja Panufnika, warto w szczególności przypomnieć sobie cztery kluczowe elementy poprzednich epok:
pierwszy związany z epoką Klasycyzmu- znajomość zasad budowy formy sonatowej, symfonii i kwartetu,
drugim będzie barokowa- zwłaszcza Bachowska idea kontrapunktu,
trzecim dystans obojga kompozytorów od romantycznej tradycji muzyki absolutnej i humanistycznej, i ostatnie
przekonanie, że muzyka ma wartość uniwersalną i autonomiczną (a nie ilustracyjną).
Ważne daty
Ważne daty z biografii Grażyny Bacewicz
1909 – rok urodzenia Grażyny Bacewicz, Łódź
1919 – rozpoczęcie edukacji muzycznej (klasa skrzypiec, fortepianu oraz teorii muzyki) w Konserwatorium Muzycznym Heleny Kijeńskiej‑Dobkiewiczowej w Łodzi
1924 – kontynuacja nauki w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Warszawie (klasa kompozycji – Kazimierz Sikorski, klasa skrzypiec – Józef Jarzębski, klasa fortepianu – Józef Turczyński);
1932 – ukończenie Konserwatorium Warszawskiego w klasie kompozycji i skrzypiec;
1932‑33 – nauka kompozycji pod kierunkiem Nadii Boulanger w Paryżu (dzięki wsparciu I. J. Paderewskiego, który ufundował stypendium);
1933 – uzyskanie pierwszej ważnej nagrody w konkursie kompozytorskim: I nagroda za Kwintet na instrumenty dęte na Konkursie Kompozytorskim Towarzystwa Aide aux femmes de professions libres w Paryżu;
1935 – zdobycie pierwszego wyróżnienia na I Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym im. H. Wieniawskiego w Warszawie;
1945 – rozpoczęcie pracy jako wykładowca przedmiotów teoretycznych i klasy skrzypiec w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Łodzi;
1949 – otrzymanie Nagrody muzycznej miasta Warszawy za całokształt działalności kompozytorskiej, wirtuozowskiej, organizatorskiej i pedagogicznej;
1955‑57 oraz 1960‑69 – pełnienie funkcji wiceprezesa Związku Kompozytorów Polskich;
1960 – zdobycie III lokaty (najwyższej w dziale utworów orkiestrowych) za utwór Muzyka na smyczki, trąbki i perkusję na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu oraz Nagrody Związku Kompozytorów Polskich za wybitne osiągnięcia w dziedzinie twórczości kompozytorskiej;
1965 – nagroda Rządu Belgijskiego i złoty medal na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim w Brukseli za utwór Koncert skrzypcowy nr 7;
1966 – rozpoczęcie pracy w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie (wykładowca klasy kompozycji);
1968‑69 powstanie ostatniego utworu kompozytorki – baletu w 2 aktach Pożądanie;
1969 – data śmierci Grażyny Bacewicz, Warszawa;
1970 – I wydanie tomiku opowiadań Znak szczególny (Czytelnik, Warszawa 1970).
Ważne daty z biografii Andrzeja Panufnika
1914 – narodziny Andrzeja Panufnika w Warszawie;
1934 – skomponowanie pierwszej zachowanej kompozycji Andrzeja Panufnika – Tria fortepianowego;
1932–1936 – studia w Konserwatorium Muzycznym w Warszawie (kompozycja w klasie Kazimierza Sikorskiego oraz teoria muzyki);
1937–1938 – studia dyrygenckie pod kierunkiem Feliksa Weingartnera w Wiedniu;
1938–1939 – studia dyrygenckie u Philippe’a Gauberta w Paryżu;
1940 – założenie duetu fortepianowego wraz z Witoldem Lutosławskim;
1945–1946 – dyrygent Orkiestry Filharmonii Krakowskiej;
1946–1947 – dyrektor Filharmonii Warszawskiej;
1947 – I nagroda na Konkursie Kompozytorskim im. Karola Szymanowskiego w Krakowie za Nokturn na orkiestrę (1947 r.);
1948 – Nagroda miasta Krakowa za Kołysankę na 29 instrumentów smyczkowych i 2 harfy (1947 r.);
1949 – I nagroda na Konkursie Kompozytorskim im. Fryderyka Chopina w Warszawie za utwór Sinfonia Ustica na 8 instrumentów dętych i dwie orkiestry smyczkowe (1948 r.);
1949 – uzyskanie najważniejszego odznaczenia państwowego PRL – Sztandaru Pracy I klasy;
1950 – otrzymanie tytułu wiceprzewodniczącego Międzynarodowej Rady Muzycznej UNESCO;
1951, 1952 – laureat Nagrody Państwowej II stopnia;
1952 – I nagroda na Przedolimpijskim Konkursie Kompozytorskim z okazji Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach za Uwerturę bohaterską na orkiestrę (1951–1952);
1954 – opuszczenie Polski i zamieszkanie w Anglii;
1957–1959 – dyrektor muzyczny i dyrygent City of Birmingham Symphony Orchestra;
1963 – Prix de Composition Musicale Prince Pierre de Monaco za utwór Sinfonia sacra na orkiestrę;
1965 – Sibelius Centenary Medal for Composition (Medal z okazji setnej rocznicy urodzin Jana Sibeliusa za twórczość kompozytorską);
1977 – wykonanie utworów m. in. Universal Prayer na 4 głosy solowe, 3 harfy, organy i chór mieszany (1968–1969), Dreamscape na mezzosopran i fortepian (1976–1977), Sinfonia mistica na orkiestrę (1977 r.) podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień, po zniesieniu zakazu dotyczącego wykonywania muzyki Andrzeja Panufnika w Polsce przez wydział kultury KC PZPR;
1983 – Prix de Composition Musicale Prince Pierre de Monaco za całokształt twórczości;
1984 – otrzymanie tytułu członka honorowego Royal Academy of Music w Londynie;
1987 – otrzymanie tytułu członka honorowego Związku Kompozytorów Polskich (w latach 1954–1987 Andrzej Panufnik był wykreślony z listy członków Związku Kompozytorów Polskich);
1987 – wydanie autobiografii Composing Myself w Anglii;
1990 – Nagroda Ministra Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej za zasługi dla kultury polskiej;
1990 – odwiedzenie Polski po 36 latach nieobecności i wykonania kolejnych utworów podczas Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień m. in. Koncertu skrzypcowego (1971 r.), Symfonii nr 10 na orkiestrę (1988 r.) czy Harmony, a poem for chamber orchestra (1989 r.);
1991 – nadanie tytułu szlacheckiego (Sir) przez królową brytyjską Elżbietę II;
1991 – otrzymanie tytułu Doctor honoris causa Akademii Muzycznej w Warszawie;
1991 – śmierć kompozytora w Twickenham.
Cele
identyfikować przemiany stylistyczne w twórczości Grażyny Bacewicz i Andrzeja Panufnika;
wskazywać najważniejsze fakty z biografii obu kompozytorów;
rozpoznawać najważniejsze dzieła obu artystów na tle przemian historii Polski;
definiować pojęcia i podawać przykłady zarówno utworów Grażyny Bacewicz, jak i Andrzeja Panufnika, reprezentujących wskazany kierunek muzyczny.