Po wojnie. System wersalski
Kultura i nauka okresu międzywojennego
Na początku lat 20. XX wieku świat starał się zapomnieć o wojnie. Fabryki broni ustępowały miejsca zakładom produkującym artykuły codziennego użytku. Rozwój techniki sprawił, że upowszechnił się sprzęt gospodarstwa domowego. Rozkwit przeżywały usługi, transport i komunikacja. W dziedzinie sztuki i kultury również nastąpiły rewolucyjne zmiany. Powstały nowe kierunki m.in. w malarstwie, rozwijały się film, sztuki muzyczne, architektura i aranżacja wnętrz.
Przedstawisz dorobek artystyczny i kulturowy okresu międzywojennego.
Wyjaśnisz, dlaczego po I wojnie światowej nastąpił dynamiczny rozwój nauki i techniki.
Wskażesz najważniejsze wynalazki okresu międzywojennego.
Zmiany w kultura
Sztuka dwudziestolecia zdominowana była przez awangardę. Część popularnych ówcześnie kierunków w malarstwie, np. fowizm, kubizm, czy abstrakcjonizm zapoczątkowanych zostało przed pierwszą wojną światową. Narodziły się też zupełnie nowe kierunki - surrealizm, futuryzm, dadaizm. W architekturze obowiązywał modernizm, zakładający odejście od stylów historycznych oraz wszelkich stylizacji. Jego główne założenia: prosta, geometryczna forma budynku, jasne, pastelowe elewacje, brak dekoracji, surowe materiały, przeszklenia, są modne do dziś.
W muzyce również pojawiły się nowe gatunki – jazz i blues. Oba ukształtowały się na południu Stanów Zjednoczonych w wyniku zderzenia kultury euroamerykańskiej z kulturą afrykańską. Najważniejsze instrumenty w jazzie to gitara, puzon, klarnet, a w późniejszych latach saksofon. Jednym z najsłynniejszych jazzmanów w historii był czarnoskóry muzyk Louis Armstrong, który w dwudziestoleciu międzywojennym stworzył nową technikę śpiewu – scat. Polegała ona na śpiewaniu nie konkretnego tekstu, a na wydawaniu dźwięków naśladujących instrumenty. Blues natomiast nazywany był muzyką smutku. Wygrywane na gitarze i harmonijce ustnej spokojne melodie nastrajały melancholijne i nie nadawały się do tańca. W dwudziestoleciu najsłynniejszą śpiewaczką bluesową była Bessie Smith.
Film edukacyjny
Zapoznaj się z filmem edukacyjnym i odpowiedz na polecenia
Film dostępny pod adresem /preview/resource/RHTNRP55BOE21
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem Dorobek okresu międzywojennego w dziedzinie kultury i nauki.
Napisz, w jaki sposób osiągnięcia techniki usprawniły podróże w latach dwudziestych XX wieku
Wymień osiągnięcia technologiczne i kulturalne, które przyczyniły się do rozwoju masowych mediów w dwudziestoleciu międzywojennym.
Wyjaśnij, dlaczego radiowe wykonania muzyczne w dwudziestoleciu międzywojennym przypominały koncerty.
Rozwój nauki
Jednym z najwybitniejszych naukowców nie tylko w dwudziestoleciu międzywojennym, ale w dziejach ludzkości w ogóle, był Albert Einstein. W latach 20. sformułował on szczególną teorię względności, wyjaśnił ruchy Browna, podał podstawy teorii fluktuacji oraz prawa: zewnętrznego zjawiska fotoelektrycznego i równoważności fotochemicznej. Wówczas ułożył też swój słynny wzór ukazujący zależność między masą i energią. W 1921 roku otrzymał Nagrodę Nobla za prace na temat zjawiska fotoelektrycznego i z fizyki teoretycznej. Jeszcze przed I wojną światową Max Planck wprowadził pojęcie kwantu energii, czyli najmniejszej porcji, jaką może mieć lub o jaką może zmienić się dana wielkość fizyczna w pojedynczym zdarzeniu (rozróżniamy np. kwant energii, kwant czasu, kwant momentu pędu). Należący do młodszego pokolenia fizyków Niels Henrik David Bohr, bazując na teorii kwantów, opisał model budowy atomu wodoru. Jego odkrycia stały się podstawą mechaniki kwantowej, rozwiniętej niezależnie przez Wernera Heisenberga i Erwina Schrödingera w 1925 roku. Krótko przed wybuchem II wojny światowej Otto Hahn i Fritz Straßmann zaobserwowali zjawisko rozszczepienia (rozpadu) jądra atomowego, a naukowcy z instytutu Kaiser‑Wilhelm w Mülheim opracowali metodę otrzymywania paliw syntetycznych, będących alternatywą dla benzyny czy ropy naftowej.
Gra interaktywna
Zagraj w grę interaktywną i sprawdź swoją wiedzę
Sprawdź swoją wiedzę
Rozwój psychologii
Do końca XIX w. najpopularniejszą metodą badań psychologicznych była introspekcja. Polegała ona na analizie stanów własnej świadomości. Była to metoda zawodna i z definicji subiektywna, dlatego badacze zaczęli analizować przede wszystkim zachowanie innych ludzi, a nie własne. W 1913 r. amerykański psycholog John B. Watson wystąpił przeciw introspekcji, głosząc, że jeśli psychologia ma być nauką, to dane, na których się opiera, muszą być weryfikowalne. Według niego odpowiedzi na pytania związane z ludzką psychiką miały dostarczyć badania zachowań, stąd nazwa „behawioryzm” (ang. behaviour – zachowanie). Według behawiorystów wszystkie zachowania człowieka są wynikiem bodźców, które na niego działają, a badanie psychiki polega przede wszystkim na obserwowaniu reakcji. Innym kierunkiem psychologii, który rozwinął się na początku XX w. w Niemczech, był gestaltyzm (niem. Gestalt − postać, stąd psychologia postaci). Gestaltyści głosili, że badanie tylko pojedynczych elementów ludzkiej psychiki nie umożliwia zrozumienia jej jako całości, gdyż całość jest czymś więcej niż tylko sumą części. Myśli, uczucia i czyny jednostki należy traktować całościowo. Najsłynniejszym kierunkiem w psychologii tego okresu była psychoanaliza. Jej twórca, Sigmund Freud, zajął się nieuświadomionymi procesami psychicznymi, mającymi źródło w doświadczeniach z wczesnego dzieciństwa. Szczególną uwagę zwrócił na popęd seksualny. Poszukiwanie i analizę tych procesów Freud stosował jako terapię. Ponieważ nieświadome procesy psychiczne nie dają się bezpośrednio obserwować, nie poddają się naukowej weryfikacji. Dlatego też status naukowy psychoanalizy jest do dzisiaj kwestionowany. Psychoterapia przynosiła jednak ulgę żołnierzom. Po zakończeniu wojny teorie psychologiczne, z najmodniejszą psychoanalizą na czele, stały się ważnym elementem kultury i mentalności.
Trenuj i ćwicz
Wyjaśnij, dlaczego moda damska z okresu międzywojennego określana jest jako rewolucyjna.
Która z poniższych nagród filmowych po raz pierwszy została przyznana w 1929 roku? Zaznacz prawidłową odpowiedź.
Odpowiedz na pytanie: Gdzie i kiedy powstała pierwsza publiczna stacja radiowa?
Rozpoznaj postać mężczyzny na poniższym zdjęciu i napisz krótko czym się zajmowała.
Przeanalizuj ilustracje i fotografie dokumentujące życie codzienne kobiet w Stanach Zjednoczonych w latach 20. XX wieku. Następnie wykonaj kolejne polecenia.
Zapoznaj się z opisami ilustracji i fotografii dokumentujących życie codzienne kobiet w Stanach Zjednoczonych w latach dwudziestych dwudziestego wieku. Następnie wykonaj kolejne polecenia.
Źródło A
Źródło B
Źródło C
Źródło D
Zapoznaj się z materiałami źródłowymi, a następnie na ich podstawie wykonaj polecenia.
Tekst A
Modernizm to ogólne określenie prądów w architekturze światowej rozwijających się po roku 1918. Trend ten zakłada całkowite odejście nie tylko od stylów historycznych, ale również od wszelkiej stylizacji. [...] Architekci modernistyczni zakładali, że o pięknie budynku stanowi głównie jego funkcjonalność, a w każdym razie, iż przede wszystkim muszą zostać spełnione wymogi funkcji, którą ma pełnić obiekt [...] Można jednak zauważyć wspólne cechy formalne dla większości budynków modernizmu. Przede wszystkim dotyczą one dyspozycji przestrzennej budynku: lekka bryła, unikanie symetrii. Niektóre są bezpośrednim skutkiem poszukiwania efektywnej formy. Należą do nich częściowo elementy skodyfikowane przez Le Corbusiera: ściana kurtynowa, wolny plan dzielony lekkimi ścianami działowymi, płaski dach z tarasem, szerokie okna wpuszczające dużo światła i w założeniu mało niszczące przyrodę posadowienie na słupach. Wiele cech powstało jednak niejako w proteście wobec sztuczności form architektury XIX wieku: kubiczna bryła budynku, zdyscyplinowane stosowanie wszelkiego detalu, duże płaskie i jednolite powierzchnie elewacji - białe lub w pastelowych kolorach, okna zlicowane z elewacją i pozbawione wewnętrznych podziałów, stosowanie surowych materiałów (beton, stal), obszerne przeszklenia klatek schodowych, a czasem całych elewacji. Inne, jak np. okrągłe okna (bulaje lub oculusy), posiadały wyłącznie charakter podkreślającej nowoczesny charakter stylizacji.
Źródło: dostępny w internecie: zasoby.open.agh.edu.pl.
Ilustracja 1
Ilustracja 2
Ilustracja 3
Ilustracja 4
Opisany w tekście A styl w sztuce reprezentuje budynek ukazany na ilustracji numer... Możliwe odpowiedzi: 1. 1., 2. 2., 3. 3., 4. 4.
Zapoznaj się z tekstem źródłowym, a następnie na jego podstawie wykonaj polecenie.
Tekst A
Modernizm to ogólne określenie prądów w architekturze światowej rozwijających się po roku 1918. Trend ten zakłada całkowite odejście nie tylko od stylów historycznych, ale również od wszelkiej stylizacji. [...] Architekci modernistyczni zakładali, że o pięknie budynku stanowi głównie jego funkcjonalność, a w każdym razie, iż przede wszystkim muszą zostać spełnione wymogi funkcji, którą ma pełnić obiekt [...] Można jednak zauważyć wspólne cechy formalne dla większości budynków modernizmu. Przede wszystkim dotyczą one dyspozycji przestrzennej budynku: lekka bryła, unikanie symetrii. Niektóre są bezpośrednim skutkiem poszukiwania efektywnej formy. Należą do nich częściowo elementy skodyfikowane przez Le Corbusiera: ściana kurtynowa, wolny plan dzielony lekkimi ścianami działowymi, płaski dach z tarasem, szerokie okna wpuszczające dużo światła i w założeniu mało niszczące przyrodę posadowienie na słupach. Wiele cech powstało jednak niejako w proteście wobec sztuczności form architektury XIX wieku: kubiczna bryła budynku, zdyscyplinowane stosowanie wszelkiego detalu, duże płaskie i jednolite powierzchnie elewacji - białe lub w pastelowych kolorach, okna zlicowane z elewacją i pozbawione wewnętrznych podziałów, stosowanie surowych materiałów (beton, stal), obszerne przeszklenia klatek schodowych, a czasem całych elewacji. Inne, jak np. okrągłe okna (bulaje lub oculusy), posiadały wyłącznie charakter podkreślającej nowoczesny charakter stylizacji.
Indeks dolny Źródło: zasoby.open.agh.edu.pl. Indeks dolny koniecŹródło: zasoby.open.agh.edu.pl.
Słownik
kultura dostępna powszechnie, tworzona tak, aby zainteresowała większość społeczeństwa, a nie tylko małe grupy ludzi;
urządzenia i instytucje, za pomocą których przesyłane są treści do bardzo licznej i zróżnicowanej publiczności
proces obróbki taśmy filmowej dający kolorowy obraz, stosowany w hollywoodzkich filmach od 1922 r. do połowy lat 50; technika zapoczątkowana w 1915 r. przez bostońską firmę Technicolor Motion Picture Corporation
tu w sensie upowszechnienia kultury również wśród niższych warstw społecznych
stanowisko zakładające, że wszelkie poznanie zależy od właściwości umysłu ludzkiego i jego sposobu odczuwania; założenie przyjmujące doznanie podmiotowe, a więc subiektywne, a nie rzeczywistość, która jest obiektywna