Bitwa pod Grunwaldem
Scenariusz lekcji realizowanej z wykorzystaniem modułowego e‑podręcznika opracowany w ramach projektu „Pilotażowe wdrożenie modułowych e‑podręczników oraz opracowanie założeń do zaawansowanych technologicznie e‑materiałów wspierających nowoczesne metody nauczania i uczenia się”
Informacje ogólne
Imię i nazwisko autora: Małgorzata Zachajczuk
Szkoła: podstawowa - klasa 5
Przedmiot: historia
Czas potrzebny na realizację lekcji: 90 min.
Lekcja przybliży uczniom przyczyny, przebieg i skutki bitwy pod Grunwaldem
z 1410 roku. Rozpocznie się od zaprezentowania „Pucharu Zwycięstwa”,
który ma wzbudzić ciekawość i wprowadzić w temat.
Uczniowie, pracując metodą jigsaw, w grupach eksperckich zapoznają się
z materiałami z modułowego e‑podręcznika, a następnie dzielą się wiedzą
w grupach bazowych.
Efektem pracy będzie wspólny plakat informacyjny o bitwie. Na zakończenie uczniowie wykonają ćwiczenia podsumowujące z platformy ZPE, utrwalając kluczowe informacje.
Ewaluacja zostanie przeprowadzona metodą podsumowania jednominutowego – uczniowie zapiszą, czego się nauczyli i co było dla nich najciekawsze lub najtrudniejsze.
Tematy modułów z e‑podręcznika, w oparciu o które prowadzona jest lekcja:
Cele lekcji oraz realizowane punkty podstawy programowej
Cel ogólny lekcji:
Dowiesz się, dlaczego doszło do bitwy pod Grunwaldem, jak przebiegała oraz jakie miała znaczenie dla Polski i Europy.
Cele operacyjne w sferze kognitywnej zgodnie z taksonomią Blooma:
Z zakresu pamiętania informacji (przywoływanie istotnych informacji).
Uczeń podaje datę bitwy pod Grunwaldem i strony konfliktu,
wymienia głównych dowódców: Władysław Jagiełło, Ulrich von Jungingen.
Z zakresu rozumienia informacji (wyjaśnienie istotnych informacji).
Uczeń wyjaśnia, dlaczego doszło do wojny z Zakonem Krzyżackim,
opowiada własnymi słowami, jak przebiegała bitwa,
tłumaczy, dlaczego zwycięstwo było ważne dla Polski i Litwy.
Z zakresu zastosowania informacji (rozwiązywanie problemów o zamkniętej strukturze, o jednoznacznym rozwiązaniu).
Uczeń wskazuje na mapie miejsce bitwy oraz porównuje obszary uczestniczących państw,
uzupełnia oś czasu dotyczącą wojny z Krzyżakami,
przyporządkowuje wydarzenia do odpowiednich dat i miejsc.
Z zakresu analizowania, oceniania i tworzenia informacji (rozwiązywanie problemów o otwartej strukturze, tworzenie własnych rozwiązań zadanych problemów, ocena dotycząca wartości idei lub materiałów).
Uczeń analizuje przebieg wydarzeń, wyciąga wnioski z przyczyn i skutków bitwy,
porównuje informacje zdobyte w grupach eksperckich i tworzy wspólną notatkę,
ocenia znaczenie zwycięstwa grunwaldzkiego w kontekście historii Polski,
prezentuje w grupie zdobytą wiedzę i wnioski, posługując się mapą i osią czasu.
Sposób realizacji zaplanowanych celów przez nauczyciela:
Nauczyciel wprowadza temat, wykorzystując „Puchar Zwycięstwa”, aby wzbudzić ciekawość uczniów. Uczniowie, pracując metodą jigsaw w grupach eksperckich, analizują różne aspekty Bitwy pod Grunwaldem z wykorzystaniem modułowego e‑podręcznika, mapy i osi czasu. Następnie dzielą się wiedzą w grupach bazowych i wspólnie tworzą notatkę. Na zakończenie lekcji uczniowie podsumowują zdobytą wiedzę, oceniają znaczenie bitwy oraz stopień osiągnięcia celów lekcji. Wykonują ćwiczenia na platformie z modułowym e‑podręcznikiem.
Przygotowanie do lekcji
Przygotowanie nauczyciela
Zapoznanie się z materiałem ZPE, dostosowanie materiału informacyjnego modułowego e‑podręcznika do potrzeb klasy.
Przygotowanie pytań dla każdej grupy eksperckiej.
Przygotowanie materiałów, które powinny obowiązkowo znaleźć się na plakacie: taśma chronologiczna i mapa.
Ułożenie sali do pracy w grupach.
Przygotowanie “Pucharu zwycięstwa”.
Co zrobić, aby lekcja była dostępna dla wszystkich uczniów?
Karty pracy z piktogramami lub uproszczonym tekstem.
Możliwość pracy z pomocą koleżeńską.
Jasno określona rola w grupie.
Przygotowanie uczniów
Powtórzenie informacji o celach zawierania unii z Litwą.
Przebieg lekcji
Przedstawiony w punktach przebieg lekcji, uwzględniający podział na działania wykonywane przez nauczyciela i uczniów.
Faza wprowadzająca
Czas | Działania nauczyciela | Działania uczniów | Uwagi / wskazówki metodyczne |
|---|---|---|---|
5 min. | Prezentacja Pucharu Zwycięstwa. Zadawanie pytań prowokujących do wypowiedzi. | Uczniowie wypowiadają się na temat pucharu. | Pytania dla uczniów: |
10 min. | Nauczyciel przedstawia temat i cele lekcji; łączy klasę w grupy eksperckie. | Tworzą grupy, zapisują temat lekcji. | Cele i kryteria stale widoczne dla uczniów. |
Faza realizacyjna
Czas | Działania nauczyciela | Działania uczniów | Uwagi / wskazówki metodyczne |
|---|---|---|---|
15 min. | Nauczyciel wspiera uczniów w procesie logowania i wyszukiwania materiałów. Wspiera pracę grup i kontroluje czas. | Uczniowie pracują nad przydzielonymi zadaniami w grupach eksperckich. Wyszukują informacji w modułowym e‑podręczniku. Grupa 1: Przyczyny bitwy. Grupa 2: Przebieg bitwy. Grupa 3: Skutki bitwy. | Uczniowie, pracując w grupach eksperckich (grupy eksperckie tworzymy dowolną metodą losową), zdobywają wiedzę o różnych aspektach. Wielkiej wojny z zakonem krzyżackim, a następnie dzielą się nią z rówieśnikami w grupach mieszanych (grupy mieszane tworzymy tak, by znalazł się w niej przedstawiciel każdej grupy eksperckiej). Dzięki temu każdy uczeń ma szansę stać się „ekspertem” w jednej dziedzinie i współtworzyć pełen obraz wydarzeń. Grupa 1: Przyczyny bitwy (w oparciu o informacje z modułowego e‑podręcznika: Jak doszło do wielkiej wojny z zakonem krzyżackim?) Grupa 2: Przebieg bitwy (w oparciu o informacje z modułowego e‑podręcznika: Polsko‑litewskie zwycięstwo pod Grunwaldem) Grupa 3: Skutki bitwy (w oparciu o informacje z modułowego e‑podręcznika: Po wielkiej wojnie. W tym informacje dotyczące pokoju w Toruniu) |
15 min. | Podział na grupy mieszane (nowe grupy złożone z przedstawicieli każdej grupy eksperckiej). | Uczniowie wracają do nowych grup i każdy ekspert prezentuje swoją część materiału, ucząc kolegów z grupy. | Warto zwrócić uwagę, by uczniowie nie przepisywali swoich notatek, tylko rozmawiali ze sobą. |
15 min. | Nauczyciel podaje kryteria do stworzenia plakatu informacyjnego o bitwie pod Grunwaldem i udostępnia niezbędne materiały do wykonania pracy. Nauczyciel monitoruje pracę uczniów, kontroluje czas. | Każda grupa mieszana tworzy kartę informacyjną o Wielkiej wojnie z zakonem krzyżackim. Praca w dowolnej formie graficznej. | W wymaganiach do plakatu informacyjnego powinny pojawić się najważniejsze wiadomości, które znajdują się w wymaganiach do lekcji. Prace, plakaty można wykonać w Canvie. Jeżeli uczniowie dobrze radzą sobie z pracą na platformie ZPE, mogą skorzystać z dostępnej na platformie aplikacji Canva. |
Faza podsumowująca
Czas | Działania nauczyciela | Działania uczniów | Uwagi / wskazówki metodyczne |
|---|---|---|---|
10 min. | Nauczyciel wyznacza miejsce do zawieszenia prac grup. | Grupy wywieszają swoje plakaty na ścianie. Wszyscy zapoznają się z pracami. | Można wykorzystać różne miejsca, drzwi i okna. Warto pozostawić prace uczniów na dłużej, by można było odwoływać się na kolejnych lekcjach. |
5 min. | Nauczyciel zadaje uczniom pytania zachęcając ich do refleksji na temat “Pucharu zwycięstwa”, od którego zaczęliśmy lekcję. | Uczniowie wypowiadają się na zadany temat, nawiązują do rekwizytu. | Przykładowe pytanie: |
10 min. | Nauczyciel wskazuje zadania do indywidualnego wykonania w modułowym e‑podręczniku. | Uczniowie wracają na swoje stanowiska. Wykonują wskazane przez nauczyciela ćwiczenia podsumowujące na platformie modułowych e‑podręczników. Ćwiczenia nr: 2,3,4. | Można dostosować liczbę zadań do potrzeb i możliwości klasy lub poszczególnych uczniów. |
Po lekcji
Propozycja działań dla uczniów, które mają na celu integrację i utrwalenie zdobytej wiedzy
Uczniowie wykonują ćwiczenie 6 w modułowym e‑podręczniku.
Propozycja ewaluacji lekcji i stopnia realizacji zaplanowanych celów edukacyjnych
Zastosowanie metody 1 minutowego podsumowania. Uczniowie w ciągu 1 minuty zapisują wszystko, co zapamiętali z lekcji. Pojęcia, postacie, daty.
Na koniec chętni uczniowie odczytują swoje propozycje.
Bibliografia i załączniki
Linki do wykorzystanych stron z modułowego e‑podręcznika:
Wielka wojna z zakonem krzyżackim
Inne niezbędne środki i pomoce dydaktyczne:
Kartony A3, flamastry, taśma, taśma chronologiczna i mapa dla każdej grupy.