Instrukcja for() else

W Pythonie konstrukcja else może występować nie tylko z instrukcją while, ale także z pętlą for.
Jej działanie jest dokładnie takie samo, jak w przypadku instrukcji while‑else, którą już poznałeś w materiale na poprzedniej stronie.

Działanie instrukcji:

blok else wykona się tylko wtedy, gdy pętla zakończy się naturalnie (bez użycia break).
jeśli pętla zostanie przerwana instrukcją break, blok instrukcji zapisany w else zostanie pominięty.

Ta zasada jest identyczna dla while i for.

Kiedy stosować `for‑else`?

for‑else ma sens wtedy, gdy:

przeszukujesz listę, napis, zbiór danych
chcesz wyrazić: „wykonaj coś, jeśli nie znaleziono elementu”
oczekujesz, że pętla może zostać przerwana breakiem

Przykłady zastosowań:

szukanie wartości w tablicy,
sprawdzanie, czy wszystkie elementy spełniają warunek,
wyszukiwanie błędu w danych,
wyszukiwanie pierwszego dopasowania (np. w tekście)

Przykład 1

Sprawdzanie, czy lista jest posortowana rosnąco.

Używamy instrukcji for‑else, aby wykryć pierwszy przypadek naruszenia porządku.

liczby = [1, 2, 4, 5, 3, 7, 9]

for i in range(len(liczby) - 1):
    if liczby[i] > liczby[i + 1]:
        print(f"Lista NIE jest posortowana rosnąco. Błąd na indeksie {i}.")
        break
else:
    print("Lista jest posortowana rosnąco.")

Przykład 2

Znajdowanie pierwszej liczby pierwszej w podanym zakresie.

Dla każdej liczby z zakresu sprawdzamy, czy jest liczbą pierwszą, korzystając z zagnieżdżonej pętli for‑else. Po znalezieniu pierwszej liczby spełniającej warunki zadania program kończy działanie, wypisując znalezioną liczbę.

poczatek, koniec = 14, 16

for n in range(poczatek, koniec + 1):
    if n < 2:
        continue

    # Sprawdzanie, czy liczba jest pierwsza
    for d in range(2, int(n**0.5) + 1):
        if n % d == 0:
            break
    else:
        print(f"Pierwsza znaleziona liczba pierwsza to: {n}")
        break
else:
    print("W podanym zakresie nie ma żadnych liczb pierwszych.")

Przykład 3

Wyszukiwanie wzorca w tekście wieloliniowym.

tekst = [
    "To jest pierwszy wiersz.",
    "Tutaj nie ma nic ciekawego.",
    "Znaleziony wzorzec jest tutaj → AGTCG.",
    "To ostatnia linia."
]

wzor = "AGTCG"

for i, wiersz in enumerate(tekst):
    if wzor in wiersz:
        print(f"Znaleziono wzorzec w linii {i}: {wiersz}")
        break
else:
    print("Nie znaleziono wzorca w żadnym wierszu.")

Przykład 4

Sprawdzanie, czy wszyscy uczniowie zdali test. Próg zdawalności to 50 punktów. Jeśli ktoś nie zdał, program zostaje przerwany i wypisany odpowiedni komunikat.

wyniki = {
    "Ala": 76,
    "Bartek": 92,
    "Celina": 44,
    "Dawid": 60
}

for imie, punkty in wyniki.items():
    if punkty < 50:
        print(f"{imie} nie zdał/a (wynik: {punkty}).")
        break
else:
    print("Wszyscy uczniowie zdali test!")

Instrukcja while() else

Iteratory dla zainteresowanych

Działanie instrukcji:

Kiedy stosować `for‑else`?

Instrukcja while() else

Iteratory dla zainteresowanych

Instrukcja for() else

Działanie instrukcji:

Kiedy stosować for‑else?

Kiedy stosować `for‑else`?