Postprodukcja filmu - I_R_W06_M07 Dźwięk, który ożywia obraz – nagrania dźwięku w filmie

Czym jest i na czym polega postprodukcja filmu?

Po zakończeniu pracy na planie zdjęciowym ekipa odpowiedzialna za realizację danego filmu udaje się do studia, żeby za pomocą sprzętu, głównie komputerów, nadać swojemu obrazowi ostateczny kształt estetyczny oraz techniczny, a co za tym idzie – artystyczny. Cały ten – żmudny oraz długotrwały proces – nazywany jest postprodukcją i składa się z trzech głównych etapów:

montażu obrazu, który polega na pieczołowitej selekcji ujęć nagranych podczas okresu zdjęciowego; ujęcia te muszą być odpowiednio skomponowane oraz uszeregowane, tak żeby odpowiadały wizji reżysera, który najczęściej stara się opowiedzieć jakąś historię zawartą w scenariuszu filmowym;
udźwiękowienia, które polega na realizacji danego konceptu artystycznego w kontekście występujących w danym filmie realiów dźwiękowych;
prac laboratoryjnych, podczas których sporządzany jest negatyw obrazu w oparciu o wcześniej zrealizowany montaż; w laboratorium dopracowuje się także niuanse techniczne, takie jak np. kolorystykę.

Owocem tej kolektywnej pracy zespołu fachowców jest tzw. kopia wzorcowa filmu.

R1AAZTXLPEVKF

Zdjęcie przedstawia ekran monitor, na którym wyświetlono okno dialogowe programu służącego do postprodukcyjnych prac nad filmem. Widoczne jest okno podglądu ujęć filmu, belki ze ścieżkami dźwiękowymi i czas ich trwania. — Do prac postprodukcyjnych służą programy o różnym stopniu zaawansowania.
Źródło: Jakob Owens, domena publiczna.

Udźwiękowianie podczas postprodukcji

Najczęściej prace nad udźwiękowieniem danej produkcji rozpoczynają się po zmontowaniu ostatecznej wersji obrazu filmu. Działania dźwiękowców mają kilka istotnych celów, a są nimi:

selekcja oraz uporządkowanie materiałów dźwiękowych, nagranych podczas zdjęć do danego filmu;
wymiana wadliwych i niekompletnych materiałów na te, które znajdują się w różnego rodzaju fonotekachfonotekafonotekach, bazach dźwięku czy w próbkach nagranych bezpośrednio w studiu;
scalenie materiałów w spójną szatę dźwiękową o walorach artystycznych;
techniczna obróbka uporządkowanych i scalonych materiałów przed ich ostateczną synchronizacją z obrazem danego filmu.

Podczas tych prac dźwiękowcy muszą pamiętać o pewnych zasadach, które gwarantują prawidłowe udźwiękowienie obrazu filmowego.

Małgorzata Przedpełska-Bieniek Dźwięk w filmie
Przygotowując obraz dla potrzeb udźwiękowienia należy pamiętać, że musi być zapisany z prędkością, jaką film będzie odtwarzany, czyli z właściwym klatkażem. [...] Aby praca nad dźwiękiem była możliwa, wszystkie materiały powinny zostać znormalizowane. Jeżeli z jakichś powodów nagrywano z różną częstotliwością próbkowania, czy rozdzielczością bitową, to należy ustalić ze studiem nagraniowym (zgraniowym) wspólną platformę i wszystkie materiały wprowadzone do komputera dźwiękowego poddać konwersjikonwersjakonwersji. [...] Jeżeli w czasie zdjęć powstały materiały o klatkażu 24 i 25 klatek, to należy uzgodnić ostateczny klatkaż filmu i wszystkie materiały dźwiękowe przystosować do niego wysokością i długością. Dla filmu kinowego powinny to być 24 klatki, ale jeżeli film powstał w technice elektronicznej albo jest to animacja komputerowa, to materiały wyjściowe (np. presynchrony) będą 25‑klatkowe, bo tylko z takim klatkażem mogą być zapisane.
1 Źródło: Małgorzata Przedpełska-Bieniek, Dźwięk w filmie, Wraszawa 2009, s. 51–52.

RCXA7M5E11D36

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Małgorzata Przedpełska-Bieniek Dźwięk w filmie
Materiały do postsynchronupostsynchronpostsynchronu gwaru przygotowuje reżyser lub scenarzysta, bo jeżeli mają być zrozumiałe, to najważniejsza jest ich treść, której nikt wcześniej nie ustalił. GwarygwaraGwary nagrywają zaproszeni aktorzy, studenci szkół teatralnych lub statyści. [...] Gwary nagrywa się przynajmniej stereofonicznie, czasem w kilku warstwach lub na kilka różnie ustawionych zestawów mikrofonów, aby dać możliwość późniejszego kształtowania przestrzeni. Montuje się je na osobnych śladach synchronizując z obrazem.
2 Źródło: Małgorzata Przedpełska-Bieniek, Dźwięk w filmie, Warszawa 2009, s. 64.

Warto pamiętać, że postprodukcja dźwięku w filmie możliwa jest tylko i wyłącznie dzięki odpowiednim, profesjonalnym i najczęściej kosztownym programom komputerowym przeznaczonym do obróbki dźwięku. Dla amatorów oraz osób, które chcą rozpocząć pracę z dźwiękiem dostępnych jest wiele solidnych i darmowych programów, takich jak np. program Audacity.

RTEKAFKMUANU1

Polecenie 1

Znajdź w swojej okolicy szczególnie gwarne lub hałaśliwe miejsce. Nagraj tam krótką scenę przedstawiającą rozmowę odwróconych plecami do kamery dwóch osób, które narzekają na hałas. Korzystając z instrukcji zawartych w filmie, przy pomocy dowolnego programu montażowego wycisz dźwięki otoczenia i spraw, by rozmowa sfilmowanych osób była zrozumiała.

Polecenie 2

Nakręć w tym samym miejscu film, w którym nagrywana osoba mówi „nie słyszę cię”. Następnie poproś ją, by w ten sam sposób wypowiedziała te same słowa w cichym miejscu. Zsynchronizuj te wypowiedzi w dowolnym programie montażowym.