RX2VEMF7U3SPS
Grafika przedstawia model płuc. Wewnątrz modelu zaznaczono oskrzela, swoim kształtem i ułożeniem przypominające korzenie drzewa.

Układ oddechowy 

Układ oddechowy człowieka to kolejno: jama nosowa, gardło, krtań, tchawica, oskrzela i oskrzeliki oraz płuca.
Źródło: Przedmiotowy model 3D został opracowany przez Englishsquare.pl Sp. z o.o., w oparciu o materiał źródłowy zakupiony w ramach serwisu: www.turbosquid.com. Jakiekolwiek dalsze użycie tego modelu 3D podlega wszelkim ograniczeniom opisanym w licencji opublikowanej na przywołanej stronie internetowej, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.

Sprawdź, co umiesz

R1VZ626F5C55R
Ćwiczenie 1
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
R11EDJNNTRCZ1
Ćwiczenie 2
Łączenie par. Oceń prawdziwość stwierdzeń.. Funkcją opłucnej jest zmniejszenie tarcia między ścianą klatki piersiowej a płucem.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Surfaktant pokrywa z zewnątrz pęcherzyki płucne, co zabezpiecza przed ich sklejeniem.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Tchawica jest elementem wspólnym dla układu pokarmowego i oddechowego.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Na barwę głosu mają wpływ m.in. kształt i wielkość zatok przynosowych oraz budowa fałdów głosowych.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Wymiana gazowa zachodzi na drodze transportu biernego.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
R18LAADGZ4UVQ
Ćwiczenie 3
Ułóż w prawidłowej kolejności etapy wędrówki gazów, zaczynając od wdechu powietrza do płuc, a kończąc na wydechu. Elementy do uszeregowania: 1. Dyfuzja tlenu do tkanek, 2. Oddychanie komórkowe tlenowe, 3. Dysocjacja dwutlenku węgla w erytrocytach, 4. Napływ tlenu do pęcherzyków płucnych, 5. Dyfuzja dwutlenku węgla z krwi do pęcherzyków płucnych, 6. Transport tlenu w układzie krwionośnym, 7. Usuwanie dwutlenku węgla z wydychanym powietrzem w płucach, 8. Dyfuzja tlenu przez barierę włośniczkowo‑pęcherzykową, 9. Uwolnienie dwutlenku węgla z tkanek do krwi
R1VKQPRSQZHTR
Ćwiczenie 3
Ćwiczenie 4
R11TCF149GHSJ
Uzupełnij zdania zaznaczając prawidłowe informacje. Przechodzenie tlenu z pęcherzyków do krwi zachodzi zgodniewbrew gradientowi ciśnień parcjalnych. Tlen na drodze transportu aktywnedyfuzji przechodzi do krwi żylnej tętniczej , gdzie ciśnienie parcjalne tlenu jest wyższe niższe, a CO 2 niższe wyższe niż w pęcherzyku płucnym.
RVX1VKRVAGZSC
Ćwiczenie 5
Pogrupuj podane substancje, rozdzielając je na te, które są formami transportowymi tlenu lub dwutlenku węgla, oraz substancje niebędące formami transportowymi tlenu ani dwutlenku węgla. Formy transportowe tlenu Możliwe odpowiedzi: 1. Tlen cząsteczkowy, 2. Jony wodorowęglanowe, 3. Karboksyhemoglobina, 4. Jony wodorowe, 5. Karbaminohemoglobina, 6. Oksyhemoglobina, 7. Dwutlenek węgla cząsteczkowy, 8. Hemoglobina Formy transportowe dwutlenku węgla Możliwe odpowiedzi: 1. Tlen cząsteczkowy, 2. Jony wodorowęglanowe, 3. Karboksyhemoglobina, 4. Jony wodorowe, 5. Karbaminohemoglobina, 6. Oksyhemoglobina, 7. Dwutlenek węgla cząsteczkowy, 8. Hemoglobina Pozostałe Możliwe odpowiedzi: 1. Tlen cząsteczkowy, 2. Jony wodorowęglanowe, 3. Karboksyhemoglobina, 4. Jony wodorowe, 5. Karbaminohemoglobina, 6. Oksyhemoglobina, 7. Dwutlenek węgla cząsteczkowy, 8. Hemoglobina
RL8JPVH82CXMH
Ćwiczenie 6
Wybierz poprawne określenia. Jony wodorowęglanowe są główną formą transportu dwutlenku węgla w organizmie człowieka. Powstają w wyniku syntezy rozpadu kwasu węglowego w erytrocytach krwi przepływającej w okolicach narządów wewnętrznych płuc . Z erytrocytów jony wodorowęglanowe dyfundują do osocza i niesione prądem krwi trafiają do naczyń krwionośnych oplatających pęcherzyki płucne narządy wewnętrzne . Tutaj dyfundują do erytrocytów, a następnie łączą się z jonami wodorowymi, tworząc nietrwały kwas węglowy rozpadający się na CO2 i H2O. Tak odtworzony dwutlenek węgla w postaci cząsteczkowej dyfunduje z erytrocytów do osocza, a następnie do tkanek płuc .
Ćwiczenie 7

Na wykresie przedstawiono powinowactwo barwników oddechowych do tlenu.

R2O5HLS64HVF6
Wykres przedstawia powinowactwo barwników oddechowych do tlenu. Barwniki oddechowe należą do białek złożonych z grupy metaloprotein. Składają się z części białkowej oraz niebiałkowej. Tę drugą tworzą jony bądź atomy metali, między innymi żelaza albo miedzi. Mogą się one łączyć z białkiem bezpośrednio albo przez część niebiałkową – grupę hemową. U zwierząt kręgowych głównymi barwnikami oddechowymi są: zawarta w krwinkach czerwonych hemoglobina oraz obecna w mięśniach poprzecznie prążkowanych mioglobina. Czerwoną krzywą zaznaczona została mioglobina, zieloną hemoglobina płodowa, a niebieską hemoglobina. Hemoglobina płodowa wykazuje większe powinowactwo do tlenu niż hemoglobina dorosłego człowieka. Mioglobina wykazuje najwyższe powinowactwo tlenu.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 7
R2QCOZFNJ3HDU
1
Ćwiczenie 8
RXQ6FGH3B17C3
Źródło: LadyofHats, Wikimedia Commons, domena publiczna.
R1CX6OGC97Z2S
Na podstawie schematu i własnej wiedzy podaj 2 cechy pęcherzyków płucnych, które są przystosowaniem do pełnionej funkcji. (Uzupełnij).
Ćwiczenie 8
R13TDV3BAHGVE
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
1
Ćwiczenie 9
R12DSQG6O5CBT
Odpowiedz na pytania lub uzupełnij tekst. 1. Choroba wywołana przez bakterie, atakująca układ oddechowy i rzadziej układ nerwowy, kostny, naczynia krwionośne i skórę., 2. Struktura anatomiczna, której przewlekłe zapalenie może doprowadzić do wystąpienia rozedmy lub przewlekłej obturacyjnej choroby płuc., 3. Choroba genetyczna objawiająca się nadprodukcją nadmiernie lepkiego śluzu., 4. Szczepienia ochronne są rodzajem działania…, 5. Rozwinięcie skrótu „RTG”.
R11NDUNBGT8AB
Hasło i definicja: (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 10
RNJGDQJD6O1AP
Wyjaśnij, w jaki sposób budowa krtani i tchawicy zapewniają drożność układu oddechowego człowieka. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 11
R1XHE5ZX6O3SA
“Oddychanie wewnętrzne człowieka jest uzależnione od oddychania zewnętrznego” - oceń prawdziwość tego stwierdzenia podając jeden argument. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 12

Pulsoksymetria to metoda pomiaru saturacji krwi, czyli nasycenia krwi tętniczej gazami, na przykład tlenem. Jest to szczególnie istotne podczas zabiegów chirurgicznych, tlenoterapii pacjenta lub u pacjentów będących w ciężkim stanie ogólnym. Wynik badania podaje się w procentach oznaczających procent  hemoglobiny we krwi wysyconej tlenem, czyli zawartości oksyhemoglobiny. Wynik saturacji poniżej 90% oznacza niedotlenienie i wymaga pilnej interwencji lekarskiej.

R1OPTT526UTX9
Na podstawie powyższego tekstu i wiedzy własnej wyjaśnij, dlaczego pacjent z uszkodzonymi płucami w wyniku wieloletniego palenia papierosów oraz wynikiem saturacji 88% będzie musiał mieć zapewnioną stałą tlenoterapię, czyli podawanie tlenu o większym stężeniu niż w powietrzu. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 13
R1M1BLTXOBNJ2
Ilustracja interaktywna 1. Oksyhemoglobina , 2. Karbaminohemoglobina
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RHQSAKD17NCH5
Opisz na podstawie powyższego schematu rolę hemoglobiny w wewnętrznej wymianie gazowej w organizmie człowieka. (Uzupełnij).
Ćwiczenie 13
R1RQQZ3GL549K
Opisz rolę hemoglobiny w wewnętrznej wymianie gazowej w organizmie człowieka. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 14

Zapoznaj się z wypowiedziami dwóch specjalistów, a następnie wykonaj polecenie poniżej:

Potrzebujemy spirometrii do tego, żeby znaleźć kolejnych pacjentów chorych na POChP i uratować im życie. Im wcześniej rozpoznamy to schorzenie, tym możemy więcej pacjentowi zaoferować.

Indeks górny dr n. med. Piotr Dąbrowiecki, konferencja prasowa zorganizowana w ramach Polskiego Dnia Spirometrii, 27.06.2013 r. Indeks górny koniec

U chorych na astmę spirometria pozwala sprawdzić, czy choroba postępuje i czy jest dobrze leczona. Jest ono również ważne w diagnozowaniu astmy związanej z wysiłkiem fizycznym.

Indeks górny prof. dr hab. n. med. Piotr Kuna, konferencja prasowa zorganizowana w ramach Polskiego Dnia Spirometrii, 27.06.2013 r. Indeks górny koniec

R65URTLN5BCAJ
Oceń przydatność spirometrii jako badania na podstawie powyższych wypowiedzi. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 15
RH5FEPGUPX4TG
Wyjaśnij, dlaczego ciśnienie parcjalne azotu w powietrzu pęcherzykowym i wydychanym jest takie samo? (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 16

Na schemacie przedstawiono drogę cząsteczek tlenu uczestniczących w wymianie gazowej.

R1847UQP5CHHC
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RLH6DHKL7R6F9
Korzystając ze schematu wyjaśnij mechanizm przechodzenia tlenu z powietrza pęcherzykowego do erytrocytu. W odpowiedzi uwzględnij, bariery, jakie ma do pokonania cząsteczka tlenu. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 17
R1O56TJA3S6U3
Na podstawie: EEA Report; Air Quality in Europe – 2013 Report; 2013.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Powyższy wykres przedstawia rozkład procentowy stacji diagnostycznych wykazujących poszczególne, średnie roczne pomiary stężenia cząsteczek PMIndeks dolny 2,5. W nawiasach podane są liczby stacji diagnostycznych.

R17ABMNR6AQZ4
Na podstawie powyższego wykresu i własnej wiedzy, wybierz odpowiednie określenia tak, aby tekst stanowił spójną całość. Cząsteczki PM2,5 należą do gazówpyłów i z łatwościąz trudnością przenikają śródbłonek naczyń włosowatych płuc człowieka.
Z wykresu wynika, że dla higieny układy oddechowego i sercowo‑naczyniowego, najkorzystniejsze jest funkcjonowanie w rejonach miejskichrejonach wiejskich.
Ćwiczenie 17
R1COC2QSKMD2A
Opisz, czym jest przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)? Jakie czynniki mogą ją powodować? (Uzupełnij).
11
Ćwiczenie 18

Astma oskrzelowa jest przewlekłym stanem zapalnym dróg oddechowych. Charakteryzuje się występowaniem napadów duszności, które są spowodowane zwężeniem światła oskrzeli. Zachorowanie na astmę wiąże się z czynnikami genetycznymi (np. predyspozycje genetyczne, płeć żeńska) oraz środowiskowymi (alergeny, zakażenia dróg oddechowych, wzrost zanieczyszczenia środowiska). Objawy napadu astmy to: uczucie duszności, kaszel, świszczący oddech i uczucie ściskania w klatce piersiowej. Aby zdiagnozować astmę, stosuje się testy oddechowe, takie jak spirometria. Rozpoznanie alergenu wywołującego atak astmy następuje m.in. na podstawie wyników alergologicznych testów skórnych. W zależności od nasilenia objawów stosuje się: leki kontrolujące chorobę (przyjmowane codziennie pozwalają zapobiec atakom duszności), leki stosowane doraźnie (szybko działające leki rozszerzające oskrzela, które hamują ostre objawy).

Indeks górny Źródło: Biologia na czasie 2,Nowa Era, s. 162–163. Indeks górny koniec

W oparciu o powyżej przedstawiony tekst zapisz trzy zalecenia, których powinien przestrzegać chory na astmę oskrzelową i uzasadnij swój wybór.

uzupełnij treść