R1M9QP554V87D
Grafika przedstawia parę rąk. Jedna jest znacznie większa, należy do dorosłej osoby. Druga należy do małego dziecka, jest znacznie mniejsza. Dłoń dziecka obejmuje palec osoby starszej.

Układ nerwowy 

Zdolność reagowania komórek i tkanek na działające na nie bodźce to pobudliwość. W organizmach zwierzęcych tylko dwa typy tkanek – nerwowa i mięśniowa – są szczególnie wrażliwe na bodźce, dlatego ich komórki określa się jako pobudliwe.
Źródło: Pixabay, domena publiczna.

Sprawdź co umiesz

1Sprawdź swoją wiedzę na temat układu współczulnego i przywspółczulnego.15480
Test

Sprawdź swoją wiedzę na temat układu współczulnego i przywspółczulnego.

Liczba pytań:
15
Limit czasu:
4 min
Twój ostatni wynik:
-
Ćwiczenie 1
R1BUZ22J8JN6D
Uporządkuj w prawidłowej kolejności etapy potencjału czynnościowego. Elementy do uszeregowania: 1. napłynięcie jonów sodowych do wnętrza komórki, 2. zadziałanie na komórkę bodźca progowego lub nadprogowego, 3. repolaryzacja błony komórkowej, 4. odwrócenie polaryzacji błony, 5. wypływ jonów potasowych z wnętrza komórki na zewnątrz, 6. hiperpolaryzacja, 7. otworzenie się kanałów jonowych dla jonów sodowych, 8. otworzenie się kanałów jonowych dla jonów potasowych
R14C5VFQBVRZQ
Zaznacz prawidłową odpowiedź.

Transport aktywny, czyli transport wbrew gradientowi stężeń obserwuje się w przypadku: Możliwe odpowiedzi: 1. pompy sodowo‑potasowej, 2. kanałów jonowych sodowych, 3. kanałów jonowych potasowych, 4. nie obserwuje się takiego transportu w komórce, 5. zarówno kanałów jonowych sodowych jak i potasowych
Ćwiczenie 2
R113AHNRRXZ3B
Budowa neuronu.
Źródło: Englishsquare Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RQD6NETJJZ1K5
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
RUQCXX91OBQFX
Komórka nerwowa swoją budową przypomina drzewo. W ciele komórki nerwowej znajduje się 1. akson, 2. Komórka Schwanna, 3. dendryty, 4. przewężenie Ranviera, 5. osłonkę mielinową, 6. jądro komórkowe oraz inne organella. Od niego odchodzą cienkie, rozgałęziające się 1. akson, 2. Komórka Schwanna, 3. dendryty, 4. przewężenie Ranviera, 5. osłonkę mielinową, 6. jądro komórkowe. Również od ciała komórki odchodzi długa, pojedyncza nić, 1. akson, 2. Komórka Schwanna, 3. dendryty, 4. przewężenie Ranviera, 5. osłonkę mielinową, 6. jądro komórkowe. Jest on zabezpieczany przez 1. akson, 2. Komórka Schwanna, 3. dendryty, 4. przewężenie Ranviera, 5. osłonkę mielinową, 6. jądro komórkowe, na której znajduje się 1. akson, 2. Komórka Schwanna, 3. dendryty, 4. przewężenie Ranviera, 5. osłonkę mielinową, 6. jądro komórkowe. Pomiędzy cylindrycznymi osłonkami mielinowymi znajduje się 1. akson, 2. Komórka Schwanna, 3. dendryty, 4. przewężenie Ranviera, 5. osłonkę mielinową, 6. jądro komórkowe. Akson rozgałęzia się przy końcu, w sposób przypominający korzenie.
R1T6C8SXBFDX1
Ćwiczenie 3
Łączenie par. Zaznacz odpowiednie typy neuronów, których dotyczą poniższe opisy.. Neuron przekazujący informacje z nabłonka węchowego do ośrodkowego układu nerwowego.. Możliwe odpowiedzi: czuciowy, ruchowy, pośredniczący. Neuron przekazujący do mięśnia sygnał do skurczu (i cofnięcia ręki). Możliwe odpowiedzi: czuciowy, ruchowy, pośredniczący. Neuron doprowadzający sygnał do efektora.. Możliwe odpowiedzi: czuciowy, ruchowy, pośredniczący. Neuron występujący w rdzeniu kręgowym, pośredniczy w przekazywaniu informacji.. Możliwe odpowiedzi: czuciowy, ruchowy, pośredniczący. Neuron wyprowadzający sygnał od receptora.. Możliwe odpowiedzi: czuciowy, ruchowy, pośredniczący
R1HX6FM6PX1ZP
Ćwiczenie 4
Dopasuj struktury synapsy do odpowiadających im opisów. Błona postsynaptyczna Możliwe odpowiedzi: 1. Miejsce, z którego uwalniane są neuroprzekaźniki., 2. Przestrzeń oddzielająca komunikujące się komórki., 3. Odbiera przekazywany impuls. Błona presynaptyczna Możliwe odpowiedzi: 1. Miejsce, z którego uwalniane są neuroprzekaźniki., 2. Przestrzeń oddzielająca komunikujące się komórki., 3. Odbiera przekazywany impuls. Szczelina synaptyczna Możliwe odpowiedzi: 1. Miejsce, z którego uwalniane są neuroprzekaźniki., 2. Przestrzeń oddzielająca komunikujące się komórki., 3. Odbiera przekazywany impuls.
R84QGZ5AOCZZP
Ćwiczenie 4
R1272X9199ZB7
Ćwiczenie 5
Zaznacz czynności organizmu, za które odpowiadają ośrodki znajdujące się w rdzeniu kręgowym. Możliwe odpowiedzi: 1. uczucie głodu i sytości, 2. praca mięśni ręki, 3. skurcze przepony, 4. utrzymywanie stałej temperatury ciała, 5. praca serca
R1N8E46EZK1VV
Ćwiczenie 6
Uzupełnij tekst właściwymi określeniami. Synapsy elektryczne, w przeciwieństwie do synaps chemicznych, potrafią przewodzić impuls 1. plazmodesmami, 2. jednokierunkowo, 3. połączeniami neksus, 4. taka sama jak, 5. dwukierunkowo, 6. z białek, 7. z węglowodanów, 8. z lipidów, 9. większa niż, 10. mniejsza niż, 11. desmosomami. Wynika to z faktu, że zawarta w nich szczelina synaptyczna jest 1. plazmodesmami, 2. jednokierunkowo, 3. połączeniami neksus, 4. taka sama jak, 5. dwukierunkowo, 6. z białek, 7. z węglowodanów, 8. z lipidów, 9. większa niż, 10. mniejsza niż, 11. desmosomami w synapsach chemicznych. Dzięki temu powstają mostki cytoplazmatyczne, będące połączeniami szczelinowymi, nazywane 1. plazmodesmami, 2. jednokierunkowo, 3. połączeniami neksus, 4. taka sama jak, 5. dwukierunkowo, 6. z białek, 7. z węglowodanów, 8. z lipidów, 9. większa niż, 10. mniejsza niż, 11. desmosomami. Zbudowane są one 1. plazmodesmami, 2. jednokierunkowo, 3. połączeniami neksus, 4. taka sama jak, 5. dwukierunkowo, 6. z białek, 7. z węglowodanów, 8. z lipidów, 9. większa niż, 10. mniejsza niż, 11. desmosomami, określanych mianem koneksyn.
R1P3N14F5JV4P
Ćwiczenie 7
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 7
RTJMK9PXRCA41
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Podpowiedź
Odpowiedź
R1LSQAPFTM2VA
Ćwiczenie 8
Spośród podanych ośrodków wybierz i zaznacz te, które są aktywowane podczas czytania na głos drukowanego wyrazu: Możliwe odpowiedzi: 1. ośrodek słuchowy mowy, 2. kora wzrokowa, 3. ośrodek kojarzeniowy płata skroniowego, 4. ośrodek ruchowy mowy, 5. ośrodek ruchów pisarskich ręki
R1759E3D9NU4C
Ćwiczenie 9
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 9
RKM6CJ98MH6UR
RD49OXL1ROR9E
Ćwiczenie 10
Kolorem zielonym zaznacz zachowania niewyuczone, a fioletowym - wyuczone. Ssanie piersi przez niemowlę Jazda samochodem Przędzenie sieci przez pająka Otrzepywanie wody z futra przez psa Przemieszczanie się młodych żółwi morskich w kierunku oceanu Skakanie przez skakankę
Ćwiczenie 10
RSXCX3KX22L76
Zaznacz, które z tych zachowań są niewyuczone: Możliwe odpowiedzi: 1. Ssanie piersi przez niemowlę, 2. Jazda samochodem, 3. Przędzenie sieci przez pająka, 4. Otrzepywanie wody z futra przez psa, 5. Przemieszczanie się młodych żółwi morskich w kierunku oceanu, 6. Skakanie przez skakankę
RME49RZ5Z6SFE
Ćwiczenie 11
Łączenie par. Oceń słuszność stwierdzeń dotyczących odruchów warunkowych i bezwarunkowych.. Odruch źreniczny na silne światło kontrolowany jest przez ośrodki kory mózgowej.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Słodki smak czekolady jest bodźcem bezwarunkowym.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Odruch bezwarunkowy powstaje na podstawie odruchu warunkowego.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Odruchy warunkowe kształcą umiejętności pisania.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
Ćwiczenie 12
R1KRS1PMAJ1TK
Ułóż w odpowiedniej kolejności etapy działania narkotyku na organizm człowieka. Elementy do uszeregowania: 1. Powstaje uzależnienie., 2. Wytwarza się potrzeba odczuwania przyjemności, zaspokajana przez wielokrotne zażywanie narkotyku., 3. Neurony układu nagrody wydzielają dopaminę, co powoduje odczuwanie przyjemności., 4. W mózgu narkotyk łączy się ze specyficznymi receptorami komórkowymi, które wysyłają sygnały do układu nagrody., 5. Substancje wziewne docierają do błon śluzowych jamy nosowej i układu oddechowego., 6. Narkotyk przenika do krwi, skąd jest transportowany do mózgu.
1
Ćwiczenie 12
R15P8HJ4J7N4O
Przedstaw dwa argumenty przeciw zażywaniu narkotyków. W odpowiedzi uwzględnij działanie narkotyków na stan zdrowia osoby uzależnionej. (Uzupełnij).
R1ZM6GSS6QU2F
Ćwiczenie 13
Twój przyjaciel powiedział, że ostatnio źle się czuje. Nie potrafi wskazać konkretnej przyczyny złego samopoczucia, ale skarży się na brak motywacji do wychodzenia z domu, rzadziej spotyka się ze znajomymi i jego dawne hobby nie cieszy go już tak, jak kiedyś. Podejrzewasz, że może mieć depresję. Wybierz i zaznacz, jakie porady byłyby na miejscu w takiej sytuacji. Możliwe odpowiedzi: 1. ”Nie marudź, każdy ma czasem ciężki dzień. Spróbuj się uśmiechnąć!”, 2. ”Na Twoim miejscu porozmawiałbym z członkiem rodziny, z którym masz dobry kontakt.”, 3. “To na pewno przez ostatnie sprawdziany. Jak pójdziemy na imprezę, to Ci się poprawi.”, 4. ”Czy myślałeś o tym, żeby zgłosić się do psychologa lub lekarza?”, 5. ”Spróbuj dowiedzieć się, czy w Twojej rodzinie występowały już kiedyś podobne objawy, które trwały powyżej dwóch tygodni.”, 6. “Też tak czasem mam, ale wiem, że to zwykłe lenistwo. Po prostu lepiej rozplanuj sobie pracę.”
1
Ćwiczenie 14

Stwardnienie rozsiane to choroba układu nerwowego polegająca na zaniku osłonki mielinowej aksonów zlokalizowanych w mózgu i rdzeniu kręgowym.

R13GD851FVC54
Wyjaśnij, jakie skutki dla funkcjonowania organizmu mogą wynikać z powodu zaniku osłonki mielinowej. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 15
RCE8G495UK3RA
Podaj nazwę struktury mózgowia, dzięki której możemy pisać na klawiaturze komputera, grać na gitarze, pisać odręcznie, chodzić po schodach. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 16
R1GFOE58731DS
Wykaż, że pień mózgu jest zaangażowany w odpowiedź organizmu na czynnik podrażniający (np. okruch pokarmu), wywołujący odruch kaszlu. (Uzupełnij).
1
1
Ćwiczenie 17

Na schemacie „człowieka czuciowego” przedstawiono reprezentację części ciała w korze czuciowej i ruchowej.

R188B7BDTTZNF
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RG4JZNEQDFDGM
Korzystając z informacji przedstawionych na schemacie, wyjaśnij, na czym polega zależność między wielkością obszarów kory mózgowej a wrażliwością danej okolicy ciała. (Uzupełnij).
R1FJQ98AUAB5T
Ćwiczenie 17
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
1
Ćwiczenie 18

Acetylocholina to rodzaj substancji chemicznej, która – pełniąc funkcję neuroprzekaźnika w układzie nerwowym – umożliwia przekazywanie impulsów nerwowych między komórkami. Uwalniana przez zakończenia neuronów unerwiających włókna mięśniowe (synapsę nerwowo‑mięśniową), pobudza mięśnie szkieletowe, warunkując ich skurcze o właściwej sile i umożliwiając ruch organizmu.

R1KVLHRF4OZXS
Wyjaśnij, jak na przekazywanie impulsów nerwowych oraz siłę skurczów mięśni wpłynie zbyt mała ilość acetylocholiny w organizmie. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 19

Aby zaobserwować odruch kolanowy, należy w pozycji siedzącej, po założeniu nogi na nogę lekko uderzyć drewnianym (lub gumowym) młoteczkiem w kolano poniżej rzepki – w ścięgno mięśnia czworogłowego uda. Uderzenie powoduje skurcz tego mięśnia i nagłe wyprostowanie nogi w stawie kolanowym.

R188UKSKE2X23
Korzystając z informacji przedstawionych w tekście wymień w prawidłowej kolejności elementy łuku odruchowego w odruchu kolanowym. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 20
R1J5CF5L1JHMS
Odpowiedź uzasadnij. Uwzględnij warunek, jaki musi być spełniony, aby doszło do wytworzenia odruchu warunkowego. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 21
R1FXL2SF8JJGO
Wyjaśnij przyczynę takiego zachowania. W odpowiedzi uwzględnij mechanizm działania układu nagrody. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 22
R1CUKV518AULP
Przedstaw cztery przykłady zmian, jakie mogą nastąpić w zachowaniu młodego człowieka w związku z zażywaniem środków uzależniających. Odnieś je do sfer naruszenia prawa, zachowania w szkole, funkcjonowania w rodzinie i kontaktów z rówieśnikami. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 23
R31R1UHH6RGJB
Dopalacze są reklamowane przez dystrybutorów jako „produkty kolekcjonerskie”, będące bezpieczną alternatywą dla uzależniających narkotyków. Wyraź swoją opinię na temat zagrożenia, jakie niosą tego typu reklamy. Podaj dwa argumenty na poparcie swojego stanowiska, uwzględniające skład chemiczny dopalaczy i ich wpływ na zdrowie człowieka. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 24

Przeprowadzono eksperyment, w którym naukowcy badali, w jaki sposób mózgi osób będących pod wpływem alkoholu przetwarzają emocje. Ochotnicy podłączeni do skanera fMRI – urządzenia obrazującego pracę mózgu – oglądali zdjęcia ludzi, wśród których część miała przestraszony wyraz twarzy. Wyniki innych badań donosiły, że widok zalęknionej miny jest podświadomie odbierany przez mózg jako zagrożenie.

Każdy badany był podłączany do skanera dwukrotnie. W trakcie pierwszej próby ochotnikom przez 45 min podawano dożylnie roztwór alkoholu, kontrolując poziom promili we krwi i wydychanym powietrzu. Podczas drugiej próby uczestnicy otrzymywali placebo w postaci soli fizjologicznej. Dzięki temu uczeni mogli rejestrować reakcje mózgu każdej osoby, zarówno gdy była trzeźwa, jak i pod wpływem alkoholu.

U osób trzeźwych widok przerażonej twarzy pobudzał część mózgu odpowiedzialną za przetwarzanie bodźców wzrokowych, która reagowała o wiele silniej niż podczas oglądania neutralnych twarzy. Te same osoby po zaaplikowaniu im alkoholu w ilości powyżej 0,8 promila nie rozpoznawały niebezpieczeństwa, o czym świadczyła słaba reakcja tych samych obszarów mózgu. Jednocześnie wykazano, że pod wpływem alkoholu pobudzane były w mózgu rejony układu nagrody.

Indeks górny Źródło: Jodi M. Gilman i in., Why We Like to Drink: A Functional Magnetic Resonance Imaging Study of the Rewarding and Anxiolytic Effects of Alcohol, „The Journal of Neuroscience” 2008, nr 28 (18), s. 4583–4591. Indeks górny koniec

RMX7L7399EO4G
1. Określ problem badawczy do opisanego eksperymentu. (Uzupełnij). 2. Podaj, która grupa ochotników była próbą badawczą, a która próbą kontrolną. (Uzupełnij). 3. Sformułuj jeden wniosek dotyczący wpływu alkoholu na organizm człowieka, wynikający z przeprowadzanego eksperymentu. (Uzupełnij).
11
Ćwiczenie 25

Za procesy poznawcze człowieka odpowiadają liczne struktury w obrębie mózgowia. Najbardziej zewnętrzna część mózgu to kora mózgowa, dzieląca się na tzw. korę nową i starą. Kora nowa występuje wyłącznie u ssaków i odpowiada za odbiór oraz przetwarzanie wrażeń zmysłowych, planowanie oraz procesy poznawcze. W skład kory starej, występującej u niższych grup kręgowców, wchodzi m.in. hipokamp, który odpowiada za procesy związane z emocjami i motywacją, tworzenie pamięci długotrwałej oraz za orientację przestrzenną.

RF1QFN5FAGNKX
Schemat przedstawia zmiany w obrębie mózgowia osoby dotkniętej chorobą Alzheimera.
Źródło: Wikimedia commons, domena publiczna.
R2E7H9TS66AMS
Na podstawie tekstu i schematu podaj dwa możliwe objawy choroby Alzheimera. (Uzupełnij).
11
Ćwiczenie 26
R3MDEFMNXN1KP
Źródło: Lokal_Profil, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 2.5.

Powyższa mapa jest graficzną prezentacją liczby osób ze zdiagnozowaną chorobą Alzheimera i innymi rodzajami demencji na 100 tys. obywateli. Im bardziej intensywny kolor na mapie, tym więcej przypadków choroby: kolor intensywnie czerwony oznacza stan powyżej 300 chorych na 100 tys. mieszkańców, kolor jasnożółty – poniżej 100 chorych na 100 tys. mieszkańców.

R16UE68CEPB2N
(Uzupełnij).