R197JERSHHKVQ
Zdjęcie przedstawia kwiat grochu zwyczajnego. Dwa dolne płatki tworzą tak zwaną łódeczkę (ciemnofioletowy kolor), dwa boczne zaokrąglone skrzydełka, a piąty (jasnoróżowy) wzniesiony jest do góry, tworząc żagielek. Kwiat wyrasta na szczycie łodygi. Liście grochu są owalne, mają wąsy.

Genetyka mendlowska 

Groch zwyczajny to roślina, którą Gregor Mendel obrał sobie za cel swoich badań. Ich skutkiem było sformułowanie praw dotyczących dziedziczności, zwanych prawami Mendla.
Źródło: Earth100, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.

Prawa Mendla jako podstawa genetyki klasycznej

Twoje cele
  • Wyjaśnisz podstawowe pojęcia genetyki mendlowskiej.

  • Przedstawisz I i II Prawo Mendla.

  • Wyjaśnisz cel stosowania krzyżówek testowych.

Pierwsze badania prowadzące do odkrycia podstawowych reguł dziedziczności zawdzięczamy przyrodnikowi i zakonnikowi Gregorowi Johannowi Mendelowi (1822–1884). W latach 1856–1865 prowadził on w przyklasztornym ogrodzie badania nad krzyżowaniem odmian grochu zwyczajnego. Na podstawie uzyskanych wyników sformułował zasady dziedziczenia, nazywane dziś prawami Mendla. Badania Mendla nie zostały docenione przez współczesnych mu przyrodników, a powrócono do nich dopiero na początku XX wieku. Stąd w brzmieniu sformułowanych przez niego praw pojawiają się terminy, samemu Mendlowi jeszcze nieznane, np. gen czy allel.

gold
Już wiesz

Analiza procesów dziedziczenia wymaga posługiwania się precyzyjną terminologią naukową. Do najważniejszych pojęć, które pozwalają opisać przekazywanie cech, należą: 

  • jednostki dziedziczenia: gen oraz jego warianty, czyli allele (dominujące i recesywne);

  • struktura genetyczna organizmu: homozygota oraz heterozygota;

  • opis organizmu: genotyp oraz fenotyp.

Zapoznaj się z animacją „Podstawowe pojęcia genetyki klasycznej”, aby utrwalić znaczenie tych terminów, a następnie wykonaj polecenia. 

R1DEHHV2F6CNG
Film opsuje podstawowe pojęcia genetyki klasycznej.
Polecenie 1

Na podstawie informacji zawartych w animacji wyjaśnij pojęcia: gen, allel, linia czysta, genotyp, fenotyp, krzyżówka genetyczna.

R366TMM3OZLPU
Wykorzystując informacje zawarte w filmie wyjaśnij pojęcie „homozygota recesywna”. (Uzupełnij).
Polecenie 2
RFDMTDSMSH7B6
Obejrzyj film, a następnie wyjaśnij pojęcia: homozygota dominująca, homozygota recesywna, heterozygota. (Uzupełnij).

Szachownica Punnetta jest graficzną wizualizacją dziedziczenia mendlowskiego, stworzoną, by przedstawić liczbę i różnorodność kombinacji genetycznych.

Zapoznaj się z animacją „Szachownica Punnetta”, aby przypomnieć sobie, jak tworzy się taką szachownicę, a następnie wykonaj polecenie i ćwiczenie.

R3OBXCJ2ANZ8L
Film opisuje szachownicę Punnetta.
Polecenie 3

Wolne płatki uszu, czyli płatki swobodnie zwisające, nieprzyrośnięte do głowy, to cecha dominująca warunkowana przez allel dominujący. Przyrośnięte płatki uszu są natomiast warunkowane są przez allel recesywny.

RAUQ7Q7HOLXQK
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
R191T6UZ3HK91
(Uzupełnij).

Gregor Mendel i znaczenie jego badań

Mendel, krzyżując rośliny, prowadził obserwacje nad dziedziczeniem cech. Za główny obiekt badań obrał groch zwyczajny (Pisum sativum), ze względu na: 

  • samopylność tej rośliny (co zapobiegało przypadkowemu zapyleniu przez inne rośliny, 

  • krótki okres wegetacji (możliwość uzyskania wielu pokoleń w stosunkowo krótkim czasie) 

  • dużą liczbę wydawanych nasion (a więc dużą liczbę możliwego do obserwacji potomstwa).

Mendel w swoich eksperymentach badał siedem różnych cech grochu zwyczajnego. Aby zapewnić wiarygodność wyników, wykorzystywał wyłącznie rośliny z tzw. czystych linii, czyli osobniki homozygotyczne pod względem badanych cech. Uzyskał je poprzez prowadzenie samozapylenia przez sześć kolejnych pokoleń. 

RBLANMZGNB9Z2
Cechy grochu zwyczajnego (Pisum sativum) badanego przez Mendla
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Zapamiętaj!

Pojęcie czysta linia odnosi się do hodowli, gdzie krzyżuje się przez wiele pokoleń organizmy o jednakowym, określonym fenotypie.

bg‑red

Pierwsze prawo Mendla - prawo czystości gamet

Jedną z badanych przez Menda cech była barwa kwiatów. U grochu zwyczajnego kwiaty mogą być białe lub fioletowe (lub białe i czerwone w innych odmianach rośliny), bez barw pośrednich, co znacznie upraszczało obserwację. 

R1L1M34PFS8MU
Kwiat grochu zwyczajnego (Pisum sativum). Odmiany grochu różnią się m.in.: wysokością (karłowe, średnio wysokie, tyczne — ponad 1,5 m wysokości), barwą, wielkością i kształtem nasion oraz strąków, a także barwą kwiatów (np. fioletowa, czerwona czy biała).
Źródło: wikipedia.org, licencja: CC BY-SA 3.0.

Mendel krzyżował rośliny rodzicielskie (pokolenie PPP) z czystych linii o kwiatach fioletowych oraz białych. Wszystkie osobniki uzyskane w wyniku tej krzyżówki – stanowiące pierwsze pokolenie potomne (pokolenie FIndeks dolny 1FIndeks dolny 1FIndeks dolny 1 – miały kwiaty fioletowe. Na tej podstawie Mendel określił fioletową barwę jako cechę dominującącecha dominującacechę dominującą, natomiast barwę białą, która nie ujawniła się w tym pokoleniu, jako cechę recesywnącecha recesywnacechę recesywną.

P
FIndeks dolny 1

Aby wyjaśnić mechanizm dziedziczenia badanych cech roślin, Mendel przyjął, że każda z nich warunkowana jest przez dwa „czynniki dziedziczne”, które obecnie nazywamy genami. Założył on, że w komórkach ciała czynniki te występują parami i mogą przyjmować różne warianty. Dziś te warianty nazywamy allelami (np. allel barwy fioletowej i allel barwy białej). W zapisie genetycznym wielką literą (np. A) oznaczamy allel dominujący (odpowiedzialny za barwę fioletową), a małą literą (bp. a) - allel recesywny (odpowiedzialny za barwę białą). 

Dzięki takiemu zapisowi możemy precyzyjnie przedstawić przebieg eksperymentu Mendla:

  • Pokolenie P (czyste linie) to osobniki homozygotyczne. Roślina fioletowa jest homozygotą dominującąhomozygota dominującahomozygotą dominującą (AA), natomiast roślina biała - homozygotą recesywnąhomozygota recesywnahomozygotą recesywną (a).

  • Pokolenie FIndeks dolny 1 (pierwsze pokolenie potomne). Choć w komórkach ciała osobników z pokolenia P występują pary alleli, to w każdej gamecie znajduje się tylko jeden allel z danej pary. Jest to konsekwencja mejozy - procesu, który poprzedza powstanie gamet. Każdy osobnik potomny uzyskał zatem jeden allel od każdego z rodziców stając się heterozygotąheterozygotaheterozygotą (Aa). Ponieważ allel (A) jest dominujący, wszystkie kwiaty są fioletowe.

homozygota dominująca
homozygota recesywna
R17UOBGJBSEBQ
Ilustracja przedstawia doświadczenie Mendla dotyczące dziedziczenia barwy kwiatu – pierwsze prawo Mendla. Na górze schematu są dwie pary kwiatów grochu - każda para ma kwiat o barwie fioletowej i białej. Opisano: P. Pokolenie rodzicielskie: homozygota dominująca (AA zapisane wielkimi literami; kwiaty fioletowe) i homozygota recesywna (aa; kwiaty białe). Ze skrzyżowania kwiatów o barwie fioletowej i białej powstają fioletowe kwiaty. Opisano: F1. Pierwsze pokolenie potomne: otrzymuje się wyłącznie rośliny o kwiatach fioletowych – heterozygoty (Aa zapisane wielką i małą literą). Z połączenia dwóch kwiatów o barwie fioletowej powstają trzy kwiaty fioletowe i jedne kwiat biały. Opisano: F2. Drugie pokolenie potomne: zachodzi rozszczepienie cech w proporcji 3:1.
Doświadczenie Mendla dotyczące dziedziczenia barwy kwiatu – pierwsze prawo Mendla.
Źródło: Englishsquare Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
cecha dominująca
cecha recesywna

Po skrzyżowaniu osobników z pokolenia pierwszego Mendel uzyskał kolejne pokolenie potomne - FIndeks dolny 2, w którym pojawiły się rośliny o kwiatach białych i fioletowych. Roślin o kwiatach fioletowych było jednak trzy razy więcej niż roślin o kwiatach białych, stąd stosunek fenotypowy w pokoleniu FIndeks dolny 2 wynosi 3:1.

heterozygota
homozygota
red
Ważne!

Regułę dziedziczenia, mówiącą o tym, że każda gameta wytwarzana przez organizm zawiera jeden allel z danej pary alleli genu nazywamy I prawem Mendla lub prawem czystości gamet.

bg‑azure

Zapoznaj się z animacją „Prawo czystości gamet”, aby rozwiązać polecenia

R1GTA89SHZ1UK
Nagranie filmowe pod tytułem Prawo czystości gamet.
Polecenie 4
RDTKTEXSJSKTF
(Uzupełnij).
Polecenie 5
RQOU2UR6ZP62B
Określ stosunek fenotypowy i genotypowy otrzymany w pokoleniu F2, gdy w pokoleniu F1 skrzyżowano osobniki heterozygotyczne. (Uzupełnij).
Polecenie 6
ROZDRGB7KUPL4
Wyjaśnij związek między genotypem a fenotypem w dziedziczeniu jednogenowym z dominacją. (Uzupełnij).
bg‑red

Drugie prawo Mendla - prawa niezależnej segregacji cech

Badania Mendla dotyczyły nie tylko sposobu dziedziczenia pojedynczych cech (jak opisane dziedziczenie barwy kwiatu u grochu), czyli krzyżówek jednogenowych. Krzyżował on ze sobą także odmiany różniące się dwiema cechami – barwą nasion oraz rodzajem ich powierzchni. Taki rodzaj krzyżówki nazywamy krzyżówką dwugenową

Dla celów badawczych Mendel wyhodował linie czyste pod względem obu badanych cech. Po skrzyżowaniu osobników rodzicielskich (P) – homozygoty dominującej (AABB) o nasionach żółtych i gładkich z homozygotą recesywną (aabb) o nasionach zielonych pomarszczonych – otrzymał jednolite fenotypowo pokolenie pierwsze (FIndeks dolny 1) o nasionach żółtych i gładkich. Osobniki te były podwójnymi heterozygotamipodwójna heterozygotapodwójnymi heterozygotami (AaBb).

podwójna heterozygota
R3XU58T81XR49
Po skrzyżowaniu dwóch czystych odmian rodzicielskich (podwójna homozygota dominująca z podwójną homozygotą recesywną) w pokoleniu F1 otrzymano 100% podwójnych heterozygot.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

W przypadku gdy dwie pary genów warunkujących dwie cechy leżą w różnych chromosomach, podwójna heterozygota wytwarza cztery rodzaje gamet. Allele obu par genów rozchodzą się do gamet na zasadzie losowej niezależnie od siebie. Zgodnie z prawem czystości gamet w jednej gamecie może znajdować się tylko jeden allel z danej pary genów. Podwójna heterozygota (AaBb) wytwarza zatem w równej liczbie gamety: AB, Ab, aB, ab.

AB

Ab

aB

ab

Wers, w którym znajdują się w osobnych kolumnach: 1. duże AB; 2. duże A, małe b; 3. małe a, duże B; 4. małe ab.

RF57T3A5EFZ1D
Każda podwójna heterozygota wytwarza cztery rodzaje gamet.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Połączenie takich gamet powoduje powstanie aż dziewięciu różnych genotypów: (AABB), (AABb), (AAbb), (aaBB), (aaBb), (aabb), (AaBB), (AaBb), Aabb. Należy pamiętać, że liczba genotypów nie jest równa liczbie fenotypów. W eksperymencie opartym o obserwacje sposobu dziedziczenia dwóch cech nasion Mendel otrzymał w wyniku krzyżowania osobników z pokolenia FIndeks dolny 1 cztery różne fenotypy w pokoleniu FIndeks dolny 2.

Połączenie takich gamet powoduje powstanie aż dziewięciu różnych genotypów: AABB (dwa duże A, dwa duże B), AABb (dwa duże A, duże B, małe b), AAbb (dwa duże A, dwa małe b), aaBB (dwa małe a, dwa duże B), aaBb (dwa małe a, duże B, małe b), aabb (dwa małe a, dwa małe b), AaBB (duże A, małe a, dwa duże B), AaBb (duże A, małe a, duże B, małe b), Aabb  (duże A, małe a, dwa małe b). Należy pamiętać, że liczba genotypów nie jest równa liczbie fenotypów. W eksperymencie opartym o obserwacje sposobu dziedziczenia dwóch cech nasion Mendel otrzymał w wyniku krzyżowania osobników z pokolenia F1 cztery różne fenotypy w pokoleniu F2.

R15O7RSLEJ7K8
Cztery fenotypy nasion uzyskane w pokoleniu F2.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Krzyżując ze sobą osobniki z pokolenia pierwszego (FIndeks dolny 1), czyli podwójne heterozygoty (AaBb), w pokoleniu drugim (FIndeks dolny 2) Mendel otrzymał rośliny wytwarzające różnorodne nasiona: gładkie żółte, gładkie zielone, pomarszczone żółte oraz pomarszczone zielone w różnych proporcjach.

RXEC31CVOS9O8
Krzyżówka genetyczna ukazująca fenotypy i genotypy uzyskane w pokoleniu F2.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Najliczniejszą grupę stanowiły rośliny wydające nasiona żółte i gładkie. Znacznie mniej liczne (a przy tym równe pod względem liczby osobników) były grupy roślin o nasionach żółtych i pomarszczonych oraz o nasionach zielonych i gładkich. Najmniej osobników liczyła grupa o nasionach zielonych i pomarszczonych.

Otrzymany stosunek fenotypowy w pokoleniu FIndeks dolny 2 to 9:3:3:1:

  • nasiona żółte i gładkie – 9;

  • nasiona zielone i gładkie – 3;

  • nasiona żółte i pomarszczone – 3;

  • nasiona zielone i pomarszczone – 1.

Jeśli rozpatrzymy stosunek fenotypowy każdej cechy oddzielnie, zauważymy, że rozkład fenotypów jest taki sam, jak w krzyżówkach jednogenowych przy pełnej dominacjidominacjadominacji jednego z genów, a więc 3:1. Nasion żółtych jest 12, a nasion zielonych 4 (12:4 = 3:1). Podobnie nasion gładkich jest 12, a nasion pomarszczonych 4 (12:4 = 3:1). Dowodzi to, że cechy te nie są ze sobą powiązane i przekazywane są do potomstwa niezależnie, tzn. dziedziczą się na zasadzie losowej segregacji. 

red
Ważne!

Regułę mówiącą, że allele genów leżących na różnych chromosomach dziedziczą się niezależnie od siebie nazywamy II prawem Mendla lub prawem niezależnej segregacji cech.

dominacja
bg‑azure

Obejrzyj animację „Prawo niezależnego dziedziczenia cech”, a następnie wykonaj polecenia

RDMVH4K5FEOQG
Film nawiązujący do treści materiału - dotyczy prawa niezależnego dziedziczenia cech badanego przez Grzegorza Mendla.
Polecenie 7
RGSDGRSZBHZMA
Zapoznaj się z filmem, a następnie wyjaśnij czym jest prawo niezależnego dziedziczenia cech. (Uzupełnij).
Polecenie 8
RMAXARKTQKH7G
Wyjaśnij, dlaczego krzyżując osobniki z pokolenia F2, a więc podwójne heterozygoty o żółtych i gładkich nasionach, otrzymujemy najmniej osobników potomnych o nasionach zielonych i pomarszczonych. (Uzupełnij).
bg‑red

Krzyżówka testowa

Homozygoty dominujące oraz heterozygoty, mimo posiadania różnych genotypów, wykazują identyczny fenotyp. Np. w przypadku barwy kwiatów u grochu, zarówno homozygota (AA) jak i heterozygota (Aa) wytwarzają kwiaty fioletowe. Aby ustalić, czy dany osobnik o wyglądzie dominującym jest homozygotą dominującą, czy heterozygotą, przeprowadza się krzyżówkę testową. Polega ona na skrzyżowaniu badanego osobnika z homozygotą recesywną pod względem danej cechy.

R17PP84XVOUKU
Krzyżując homozygotę dominującą z homozygotą recesywną, otrzymujemy 100% heterozygot o kwiatach czerwonych.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Gdy w wyniku krzyżówki testowej wszystkie uzyskane osobniki mają fenotyp dominujący, oznacza to, że testowany osobnik był homozygotą dominującą – np. miał dwa allele odpowiadające za fioletową barwę kwiatów (AA).

Gdy w wyniku krzyżówki testowej wszystkie uzyskane osobniki mają fenotyp dominujący, oznacza to, że testowany osobnik był homozygotą dominującą – miał dwa allele odpowiadające za czerwoną barwę kwiatów (AA - zapisane dwoma dużymi literami A).

RFAHTK2XFPOXN
Po skrzyżowaniu heterozygoty z homozygotą recesywną otrzymujemy 50% heterozygot (Aa) i 50% homozygot recesywnych (aa).
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Ilustracja przedstawia graficzną krzyżówkę genetyczną zaprezentowaną na szachownicy Punnetta udowadniającą, że krzyżując heterozygotę z homozygotą recesywną otrzymujemy 50% heterozygot o fenotypie dominującym  (duże A, małe a) i 50% homozygot recesywnych o fenotypie recesywnym (małe a, małe a). W wierszu na górze tabeli ujęte są gamety żeńskie oznaczone jako małe a i małe a, w kolumnie po lewej stronie tabeli gamety męskie opisane dużą literą A i małą literą a.  Na skrzyżowaniu gamety żeńskiej oznaczonej przez małe a i męskiej oznaczonej przez duże A znajduje się symbol duże A małe a. Na skrzyżowaniu gamety żeńskiej oznaczonej przez małe a i męskiej opisanej jako duże A znajduje się symbol duże A małe a. Na skrzyżowaniu gamety żeńskiej oznaczonej przez małe a i męskiej opisanej jako małe a znajduje się symbol małe a małe a. Na skrzyżowaniu gamety żeńskiej oznaczonej przez małe a i męskiej opisanej jako małe a znajduje się symbol małe a małe a.

Podpis: Po skrzyżowaniu heterozygoty z homozygotą recesywną otrzymujemy 50% heterozygot o kwiatach czerwonych (Aa – zapisane dużą i małą literą) i 50% homozygot recesywnych o kwiatach białych (aa – zapisane dwoma małymi literami).

Jeśli zaś wśród otrzymanych osobników występują zarówno osobniki o fenotypie dominującym, jak i recesywnym w stosunku 1:1, testowany osobnik był heterozygotą (Aa).

Jeśli zaś wśród otrzymanych osobników występują zarówno osobniki o fenotypie dominującym,  jak i recesywnym w  stosunku 1:1, testowany osobnik był heterozygotą (Aa) (Aa - zapisane dużą i małą literą a).

Krzyżówka testowa wykorzystywana jest w rolnictwie i hodowli zwierząt. Dzięki tej metodzie można selekcjonować odmiany homozygotyczne pod względem pożądanych cech użytkowych. 

bg‑azure

Zapoznaj się z animacją „Krzyżówka testowa”, a następnie wykonaj polecenia

RSPMNZ6VHTVKP
Film nawiązujący do treści materiału
Polecenie 9
R1Q64DNKGCBVJ
Wyjaśnij, jak można wyjaśnić czy dany organizm jest heterozygotą czy homozygotą pod względem danej cechy. (Uzupełnij).
Polecenie 10
R15NKJB56181R
Zastanów się, czy fenotyp może dokładnie określić genotyp danego organizmu. (Uzupełnij).

Podsumowanie

  • I Prawo Mendla (prawo czystości gamet) - każda gameta wytwarzana przez organizm zawiera jeden allel z danej pary alleli genu.

  • II Prawo Mendla (prawo niezależnej segregacji cech) - allele różnych genów dziedziczą się niezależnie od siebie (jeśli geny leżą na różnych chromosomach).

  • Krzyżówki testowe:

    • służą do ustalenia genotypu osobnika o dominującym fenotypie

    • polegają na skrzyżowaniu badanego osobnika z homozygotą recesywną

    • wyniki krzyżówki ujawniają, czy osobnik jest homozygotą czy heterozygotą.

Ćwiczenia utrwalające

1
Ćwiczenie 1

U świnki morskiej (Cavia porcellus) barwa sierści jest warunkowana przez parę genów. Allel odpowiadający za barwę ciemnobrązową dominuje nad allelem warunkującym barwę jasnobrązową.

Skrzyżowano ze sobą dwa osobniki świnki morskiej: samicę, która jest heterozygotą o ciemnobrązowej sierści, i samca, który również jest heterozygotą o ciemnobrązowej sierści.

Allel warunkujący ciemnobrązową barwę sierści oznaczono jako A, natomiast allel warunkujący jasnobrązową barwę sierści jako a.

Allel warunkujący ciemnobrązową barwę sierści oznaczono jako  A (zapisane dużą literą), natomiast allel warunkujący jasnobrązową barwę sierści jako a (zapisane małą literą).

RX6EK4BUF6PZV1
Ilustracja interaktywna przedstawia dwie świnki morskie. Opis niezbędny do wykonania ćwiczeń poniżej: 1. Skrzyżowano ze sobą dwa osobniki świnki morskiej: samicę, która jest heterozygotą o ciemnobrązowej sierści, i samca, który również jest heterozygotą o ciemnobrązowej sierści., 2. Allel warunkujący ciemnobrązową barwę sierści oznaczono jako duża litera A, natomiast allel warunkujący jasnobrązową barwę sierści jako mała litera a.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Uzupełnij szachownicę Punnetta o genotypy potomstwa i oblicz prawdopodobieństwo wystąpienia poszczególnych genotypów oraz fenotypów.

R1ZKUCTNTXJQ9
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
R14TAMMOMXOX2
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
R8MVHLH3KMARG
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
R1S8O9HK7OUGV
Ćwiczenie 2
Dopasuj pojęcia do odpowiadających im opisów. genotyp Możliwe odpowiedzi: 1. Zespół cech danego organizmu, który obejmuje nie tylko cechy morfologiczne, ale także cechy fizjologiczne., 2. Fragment DNA, który koduje informacje o budowie białka lub kwasu nukleinowego; jest podstawową jednostką dziedziczenia., 3. Zespół genów danego organizmu, który w dużej mierze determinuje jego cechy., 4. Obszar na chromosomie, który jest zajmowany przez jeden gen. gen Możliwe odpowiedzi: 1. Zespół cech danego organizmu, który obejmuje nie tylko cechy morfologiczne, ale także cechy fizjologiczne., 2. Fragment DNA, który koduje informacje o budowie białka lub kwasu nukleinowego; jest podstawową jednostką dziedziczenia., 3. Zespół genów danego organizmu, który w dużej mierze determinuje jego cechy., 4. Obszar na chromosomie, który jest zajmowany przez jeden gen. fenotyp Możliwe odpowiedzi: 1. Zespół cech danego organizmu, który obejmuje nie tylko cechy morfologiczne, ale także cechy fizjologiczne., 2. Fragment DNA, który koduje informacje o budowie białka lub kwasu nukleinowego; jest podstawową jednostką dziedziczenia., 3. Zespół genów danego organizmu, który w dużej mierze determinuje jego cechy., 4. Obszar na chromosomie, który jest zajmowany przez jeden gen. locus Możliwe odpowiedzi: 1. Zespół cech danego organizmu, który obejmuje nie tylko cechy morfologiczne, ale także cechy fizjologiczne., 2. Fragment DNA, który koduje informacje o budowie białka lub kwasu nukleinowego; jest podstawową jednostką dziedziczenia., 3. Zespół genów danego organizmu, który w dużej mierze determinuje jego cechy., 4. Obszar na chromosomie, który jest zajmowany przez jeden gen.
R5RM74AOR7A721
Ćwiczenie 3
Omów pojęcia: homozygota dominująca, homozygota recesywna, heterozygota.
Źródło: Englishsquare Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 3
R7MX6RNKKKH9E
Połącz pojęcie z właściwą definicją. Heterozygota Możliwe odpowiedzi: 1. diploidalny organizm, mający dwa różne allele danego genu (przykładowy genotyp: Aa - zapisane wielką i małą literą), a więc powstały w wyniku połączenia gamet, z których każda zawierała inny allel., 2. diploidalny organizm zawierający dwa identyczne allele danego genu (przykładowy genotyp: AA - zapisany wielkimi literami, aa - zapisany małymi literami), a więc powstały w wyniku połączenia gamet, z których każda zawierała ten sam allel. Homozygota Możliwe odpowiedzi: 1. diploidalny organizm, mający dwa różne allele danego genu (przykładowy genotyp: Aa - zapisane wielką i małą literą), a więc powstały w wyniku połączenia gamet, z których każda zawierała inny allel., 2. diploidalny organizm zawierający dwa identyczne allele danego genu (przykładowy genotyp: AA - zapisany wielkimi literami, aa - zapisany małymi literami), a więc powstały w wyniku połączenia gamet, z których każda zawierała ten sam allel.
ROCQ5ROKC5D6U
Ćwiczenie 4
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Ćwiczenie 4
RDRPJN8F5JZ15
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
R7OR4C44S2VD2
Ćwiczenie 5
Skrzyżowano ze sobą dwa heterozygotyczne pod względem barwy kwiatów osobniki. Zgodnie z pierwszym prawem Mendla wśród potomstwa rozkład fenotypów powinien wynosić: Możliwe odpowiedzi: 1. 1:2:1, 2. 3:1, 3. 1:1, 4. 1:1:1:1
RU1ZRNB9U6RBR
Ćwiczenie 6
Uzupełnij poniżej podany tekst prawidłowymi słowami, wybierając je spośród podanych sformułowań. Zgodnie z drugim prawem Mendla dziedziczenie dwóch cech odbywa się w sposób losowy, co powoduje, że cechy te są dziedziczone niezależnie/zależnie od siebie. Taki sposób dziedziczenia sprawia, że w kolejnym pokoleniu możliwe jest uzyskanie połączenia cech dwóch osobników pokolenia rodzicielskiego. Eksperyment Mendla rozpoczął się od wyhodowania dwóch czystych linii, które były homozygotami/heterozygotami pod względem dwóch dobrze widocznych cech. Ich skrzyżowanie spowodowało powstanie pokolenia, w którym 50%/100% osobników ma jednakowy zarówno genotyp, jak i fenotyp/taki sam genotyp, ale różny fenotyp. Skrzyżowanie tak uzyskanego pokolenia spowodowało, że w kolejnym pojawiły się rośliny o czterech/ośmiu różnych fenotypach i czterech/ośmiu różnych genotypach.
Ćwiczenie 7

Skrzyżowano ze sobą rośliny grochu: osobnika o nasionach żółtych z rośliną o nasionach zielonych. 100% osobników potomnych miało żółte nasiona. Następnie skrzyżowano ze sobą dwa osobniki z pokolenia FIndeks dolny 1. W pokoleniu FIndeks dolny 2 75% stanowiły osobniki z żółtymi nasionami, a 25% osobniki z zielonymi nasionami.

RHGKJLO957ZO1
Wybierz poprawną odpowiedź: Możliwe odpowiedzi: 1. Barwa nasion jest warunkowana przez dwa różne geny., 2. Żółta barwa nasion jest warunkowana przez allel dominujący, a zielona barwa nasion – przez allel recesywny., 3. Żółta barwa nasion jest warunkowana przez allel recesywny, a zielona barwa nasion – przez allel dominujący.
RU3ZL9C3O2CHT
Ćwiczenie 8
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
R11H1XMFZXAD4
Ćwiczenie 8
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Polecenie 11

Wróć do polecenia na stronie „Na dobry początek” i dopisz brakujące definicje. Pamiętaj, żeby nie kopiować słownika, ale wyjaśnić każde słowo kluczowe w miarę możliwości swoimi słowami.