Przymiotniki w opisie
Warto wiedzieć!
Natura nie przestaje zaskakiwać człowieka – pozwala mu na zachwyt, odpoczynek czy zadumę. Jest niekończącym się źródłem inspiracji dla artystów, którzy w swoich dziełach opisują ją i oddają hołd. Takie opisy możemy odnaleźć w wielu utworach polskich pisarzy, m.in. Adama Mickiewicza, Bolesława Leśmiana, Juliana Tuwima. Ich podstawą są przymiotniki.
Fragment krajobrazu
Pan TadeuszKsięga II. Zamek, w. 403 - 430
Był sad.
Drzewa owocneowocne, zasadzone w rzędy,
Ocieniały szerokie pole; spodem grzędy,
Tu kapusta, sędziwesędziwe schylając łysiny,
Siedzi i zda się dumać o losach jarzyny;
Tam, plącząc strąki w marchwi zielonej warkoczu,
Wysmukły bob obraca na nią tysiąc oczu;
Owdzie podnosi złotą kitę kukuruzakukuruza;
Gdzieniegdzie otyłego widać brzuch harbuzaharbuza,
Który od swej łodygi aż w daleką stronę
Wtoczył się jak gość między buraki czerwone.
Grzędy rozjęterozjęte miedzą; na każdym przykopie
Stoją jakby na straży w szeregach konopiekonopie,
Cyprysy jarzyn: ciche, proste i zielone.
Ich liście i woń służą grzędom za obronę,
Bo przez ich liście nie śmie przecisnąć się żmija,
A ich woń gąsienice i owad zabija,
Dalej maków białawe górują badyle;
Na nich, myślisz, iż rojem usiadły motyle,
TrzepiecącTrzepiecąc skrzydełkami, na których się mieni
Z rozmaitością tęczy blask drogich kamieni;
TyląTylą farb żywych, różnych mak zrzenicęzrzenicę mami.
W środku kwiatów, jak pełnia pomiędzy gwiazdami
Krągły słonecznik licem wielkiem, gorejącem,
Od wschodu do zachodu kręci się za słońcem.Pod płotem wąskie, długie, wypukłe pagórki,
Bez drzew, krzewów i kwiatów: ogród na ogórki.
Pięknie wyrosły; liściem wielkim, rozłożystym,
Okryły grzędy jakby kobiercem fałdzistym.Źródło: Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, Wrocław 2015, s. 207.
Nazwij zmysł, na który najbardziej oddziałuje opis sadu. Uzasadnij swoją odpowiedź.
Naszkicuj obraz poetycki przedstawiony we fragmencie Pana Tadeusza. W tym celu:
wykorzystaj informacje o rozmieszczeniu roślin zawarte w tekście,
zadbaj o odpowiednią kolorystykę.
Możesz skorzystać z dostępnego poniżej szkicownika.
Wypisz, jakie drzewa, krzewy, kwiaty i warzywa znajdują się w opisanym przez Mickiewicza ogrodzie.
Połączenia przymiotników, które nazywają dwa lub więcej kolory wyraźnie oddzielone od siebie należy zapisywać z łącznikiem, np. czarno‑białe zdjęcia, biało‑czerwona flaga.
Nazwy kolorów, w których są zawarte ich odcienie pisze się łącznie, np. bladoróżowy (różowy o bladym odcieniu) tulipan, ciemnozielone (zielone o ciemnym odcieniu) liście, perłowoszary (szary z odcieniem perłowym) makijaż.
Łączna pisownia obowiązuje także w odniesieniu do nazw kolorów mieszanych, np. burozielonobrązowy (brązowy z odcieniem burozielonym) sweter, szaroniebieskosrebrzysta (srebrzysta z odcieniem szaroniebieskim) bombka.
Warto również zwrócić uwagę na nazwy kolorów, które trudno jednoznacznie określić jako odcienie konkretnych barw podstawowych. W ich przypadku używamy końcówki -awy, np. niebieskawy, czerwonawy.
Przyjrzyj się zamieszczonym poniżej obrazom przedstawiającym sad. Wybierz jeden z nich i opisz jak najdokładniej.
Opisz w kilku zdaniach twoje skojarzenia związane z sadem. Mogą to być np. wrażenia dotykowe, dźwięki, zapachy, przedmioty, osoby lub jakieś wspomnienie.
Zapoznaj się z paletą barw, klikając w poszczególne numerki, znajdziesz informacje na temat kolorów i ich odcieni.
Sad w malarstwie
Korzystając z dostępnych źródeł, wypisz jak najwięcej określeń barwy żółtej i czerwonej.
Wykonaj polecenia i odpowiedz na pytanie:
Wypisz barwy ognia i słońca.
Do jakiej grupy kolorów je zaliczysz, ciepłych czy zimnych?
Wyobraź sobie zachód słońca namalowany zimnymi barwami. Opisz krótko swoje wrażenia.
Określ, jakie uczucia wzbudza w tobie opis warzyw w „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza.
Kolory, które znaczą najwięcej
Przypomnij sobie, jakie symbole narodowe znajdują się na polskich strojach sportowców. Wybierz dowolną dyscyplinę (piłka nożna, siatkówka, lekkoatletyka, skoki narciarskie i inne) i wymień elementy narodowe stroju.
Wybierz dowolną dyscyplinę sportu (piłka nożna, siatkowa, lekkoatletyka, skoki narciarskie i inne) i wymień elementy narodowe stroju sportowców. Skorzystaj z dostępnych źródeł.
Przeczytaj tekst pt. Flaga Polski i wykonaj związane z nim ćwiczenia.
Flaga Polski[...]
Flagi państwowe zaczęły powstawać pod koniec XVIII wieku. Wywodziły się od chorągwi królewskich
i przejmowały ich barwy - kolor godła umieszczano na górze flagi, a kolor tła na dole. Również polska flaga wywodzi się od królewskiej chorągwi i herbu Królestwa Polskiego.Zarówno dawniej, jak i dzisiaj kolorom przypisywano znaczenie. Biel symbolizowała czystość, porządek i szlachetność. Kolor czerwony był symbolem ognia i krwi, oznaczał także odwagę i waleczność. Od dawien dawna czerwień była kolorem uprzywilejowanym, używali jej najdostojniejsi i najbogatsi. Uzyskanie trwałego czerwonego koloru było kosztowne. Czerwony barwnik produkowano z wydzieliny owadów zwanych czerwcami, stąd wzięła się nazwa koloru.
W charakterze barw narodowych biały i czerwony pojawiły się po raz pierwszy w 1792 r. podczas obchodów pierwszej rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja. Damy wystąpiły w białych sukniach przepasanych czerwonymi szarfami, a panowie nałożyli biało‑czerwone szarfy. Obradujący w czasie powstania listopadowego Sejm Królestwa Polskiego w dniu 7 lutego 1831 r. uznał biel i czerwień za barwy narodowe.
Biało‑czerwonymi kolorami witano w Niemczech żołnierzy powstania listopadowego, udających się na emigrację. Biało‑czerwone kokardy przypinali uczestnicy walk o niepodległość. Żołnierze powstania styczniowego 1863 r. zakładali biało‑czerwone opaski. Pierwszą manifestacją, w czasie której niesiono biało‑czerwone flagi, był pochód w Warszawie
w 1916 r. z okazji 125. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja.Po odzyskaniu niepodległości Sejm Ustawodawczy w dniu
1 sierpnia 1919 r. uchwalił ustawę o godłach i barwach narodowych, w której napisano: «Za barwy Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się kolory biały i czerwony, w podłużnych pasach, równoległych, z których górny – biały, dolny zaś – czerwony». Po dwudziestu latach wolności polska flaga zniknęła z przestrzeni publicznej. W czasie niemieckiej okupacji za prezentowanie symboli narodowych groziła surowa kara. Pomimo to notowano liczne przypadki obchodzenia zakazanych świąt narodowych przy użyciu polskiej flagi. W czasie powstania warszawskiego specjalnie oznaczona biało‑czerwona opaska, założona na prawe ramię, zastępowała polski mundur. Dzisiaj możemy bez ograniczeń cieszyć się polską flagą. Pamiętajmy, że należy się jej szacunek.Źródło: Flaga Polski, dostępny w internecie: https://muzhp.pl/pl/c/2224/flaga-polski [dostęp 16.07.2022].
Odwołując się do informacji zawartych w tekście Flaga Polski, podaj datę wydarzenia, podczas którego po raz pierwszy biel i czerwień pojawiły się
w charakterze barw narodowych oraz kiedy i przez kogo zostały za nie oficjalnie uznane.
Odszukaj informacje o tym, z czego kiedyś produkowano czerwony barwnik.
Podaj, z czego kiedyś produkowano czerwony barwnik.
Ustal, jakim ważnym wydarzeniom okresu zaborów towarzyszyło eksponowanie polskich barw narodowych.
Wyjaśnij, co symbolizują polskie barwy narodowe, a następnie zapisz swoje propozycje w wyznaczonych poniżej polach.
Przeczytaj wiersz Marii Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej Barwy narodowe, a następnie wykonaj polecenia.
Barwy narodoweBiało‑krwawy,
Krwawo‑biały, lniany
Opatrunku, który zwiesz się: sztandar,
Coś się z wielkim krwotokiem uporał!
Wiatr rozwija ten dokument rany,
Wznosi w górę bohaterski bandaż,
Tę pamiątkę,
Ten długI ten morał.
Źródło: Barwy narodowe, [w:] Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Wiersze, Warszawa 1987, s. 162.
Wypisz z wiersza Marii Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej wszystkie epitety, jakimi opisano polski sztandar. Wskaż ten spośród nich, który wydał ci się niezwykły i uzasadnij swoją odpowiedź.
Wyjaśnij, na jakim skojarzeniu został oparty wiersz Marii Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej.
Wypisz synonimy do słowa „sztandar”, które pojawiły się w wierszu.
Wypełnij pola i przeciągnij je w dowolne miejsca.
Wypisz synonimy do słowa „sztandar”, które pojawiły się w wierszu.
Wyjaśnij, z jakim „krwotokiem” uporał się polski sztandar. Ustal, do jakich wydarzeń nawiązuje podmiot liryczny.
Wyjaśnij, jakie przesłanie płynie z wiersza Marii Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej.
Wskaż na mapie Europy kilka miejsc, w których odbyły się ważne bitwy z udziałem Polaków. W razie konieczności wyszukaj informacje w dostępnych źródłach.
Korzystając z dostępnych źródeł, wypisz kilka miejsc, w których odbyły się ważne bitwy z udziałem Polaków.
Sprawdź, czy umiesz!
Ponad 1. czerwieniły się, 2. białych, 3. błękitne, 4. szary, 5. złotym, 6. czerwono‑niebieskim, 7. purpurowy, 8. zielonym, 9. różowy metalik, 10. ciemnozielonych, 11. metalowy, 12. biało‑czerwoną łanem zboża 1. czerwieniły się, 2. białych, 3. błękitne, 4. szary, 5. złotym, 6. czerwono‑niebieskim, 7. purpurowy, 8. zielonym, 9. różowy metalik, 10. ciemnozielonych, 11. metalowy, 12. biało‑czerwoną kwiaty maku, a na jego skraju można było dostrzec 1. czerwieniły się, 2. białych, 3. błękitne, 4. szary, 5. złotym, 6. czerwono‑niebieskim, 7. purpurowy, 8. zielonym, 9. różowy metalik, 10. ciemnozielonych, 11. metalowy, 12. biało‑czerwoną kwiaty chabrów.
Żołnierze w 1. czerwieniły się, 2. białych, 3. błękitne, 4. szary, 5. złotym, 6. czerwono‑niebieskim, 7. purpurowy, 8. zielonym, 9. różowy metalik, 10. ciemnozielonych, 11. metalowy, 12. biało‑czerwoną mundurach i 1. czerwieniły się, 2. białych, 3. błękitne, 4. szary, 5. złotym, 6. czerwono‑niebieskim, 7. purpurowy, 8. zielonym, 9. różowy metalik, 10. ciemnozielonych, 11. metalowy, 12. biało‑czerwoną rękawiczkach na dłoniach wciągali na 1. czerwieniły się, 2. białych, 3. błękitne, 4. szary, 5. złotym, 6. czerwono‑niebieskim, 7. purpurowy, 8. zielonym, 9. różowy metalik, 10. ciemnozielonych, 11. metalowy, 12. biało‑czerwoną, 1. czerwieniły się, 2. białych, 3. błękitne, 4. szary, 5. złotym, 6. czerwono‑niebieskim, 7. purpurowy, 8. zielonym, 9. różowy metalik, 10. ciemnozielonych, 11. metalowy, 12. biało‑czerwoną maszt 1. czerwieniły się, 2. białych, 3. błękitne, 4. szary, 5. złotym, 6. czerwono‑niebieskim, 7. purpurowy, 8. zielonym, 9. różowy metalik, 10. ciemnozielonych, 11. metalowy, 12. biało‑czerwoną flagę.
Samochód w kolorze 1. czerwieniły się, 2. białych, 3. błękitne, 4. szary, 5. złotym, 6. czerwono‑niebieskim, 7. purpurowy, 8. zielonym, 9. różowy metalik, 10. ciemnozielonych, 11. metalowy, 12. biało‑czerwoną zatrzymał się w miejscu zakazu postoju oznaczonym 1. czerwieniły się, 2. białych, 3. błękitne, 4. szary, 5. złotym, 6. czerwono‑niebieskim, 7. purpurowy, 8. zielonym, 9. różowy metalik, 10. ciemnozielonych, 11. metalowy, 12. biało‑czerwoną znakiem.
Nazwij i opisz uczucia, jakie żywisz do symboli narodowych.
Opisz wybrany krajobraz np. zachód słońca, polanę w lesie, burzową chmurę, przydomowy ogródek. Odmaluj słowem piękno tego krajobrazu. Możesz zastosować poetyckie określenia np. metafory lub porównania. Zadbaj, aby twój opis działał na różne zmysły, nie tylko wzrok, ale słuch i dotyk. Zastosuj różnorodne przymiotniki.
Na podstawie fragmentu Adama Mickiewicza Zachód słońca napisz, jak wyobrażasz sobie to zjawisko. W swoim opisie postaraj się używać środków poetyckich. Zastosuj: porównania, przenośnie, uosobienia.