HDI (Human Development Index) jest jednym ze wskaźników rozwoju społecznego i społeczno‑gospodarczego, gdyż do jego składowych należą: oczekiwana długość trwania życia, średnia liczba lat edukacji otrzymanej przez mieszkańców w wieku 25 lat i starszych, oczekiwana liczba lat edukacji, dochód narodowy per capita według parytetu siły nabywczej. Do formułowania zależności używa się najczęściej sformułowań: „Im..., tym...”, „Wraz ze wzrostem/spadkiem...” itp.

Im łatwiejszy dostęp do edukacji (mierzony za pomocą wskaźnika liczby uczniów przypadających na jednego nauczyciela w szkołach podstawowych), tym wyższy poziom rozwoju społeczno‑gospodarczego (mierzonego za pomocą wskaźnika HDI).

Zwróć uwagę na nazwę wskaźnika opisującego dostęp do edukacji: liczba uczniów przypadających na jednego nauczyciela w szkołach podstawowych. Jakie warunki muszą być spełnione, aby wartości tego wskaźnika były wysokie?

• Duża liczba dzieci (wysoki wskaźnik dzietności).

• Mała liczba nauczycieli (braki kadry mającej odpowiednie wykształcenie, ograniczenie do nauki pisania i czytania).

• Niewystarczająca liczba szkół.

• Niewielkie nakłady na edukację.

Pomyśl, jakie cele ma państwo, gdy chce szybciej rozwijać nowoczesne technologie: zwiększać konkurencyjność gospodarki, uniezależniać się od zagranicznych rozwiązań i wspierać firmy inwestujące w innowacje.

Bardzo wysoki wzrost nakładów na B+R w Chinach wynika głównie z tego, że państwo od lat traktuje rozwój technologii jako priorytet rozwoju gospodarczego i cel strategiczny (m.in. dążenie do „innowacyjności” i większej samowystarczalności w kluczowych technologiach).

Drugim ważnym powodem jest to, że coraz większą część badań finansują i prowadzą przedsiębiorstwa – firmy inwestują w B+R, żeby szybko podnosić konkurencyjność (np. w elektronice, IT, zaawansowanej produkcji).

Dodatkowo w ostatnich latach wzrost nakładów napędza globalna rywalizacja technologiczna i presja na rozwijanie własnych rozwiązań (np. w obszarach uznawanych za „krytyczne”), co wzmacnia polityczne i biznesowe wsparcie dla inwestycji w B+R.

Zwróć uwagę, że wysoki wskaźnik brutto skolaryzacji może wynikać z różnych powodów w zależności od poziomu rozwoju kraju.

W krajach wysoko rozwiniętych, takich jak Szwecja, wskaźnik skolaryzacji brutto przekracza 100% głównie z powodu elastycznego systemu edukacji, w którym uczniowie mogą rozpoczynać naukę w różnym wieku, a w szkołach uczą się także osoby starsze, imigranci oraz uczniowie nadrabiający zaległości. Natomiast w krajach słabo rozwiniętych, takich jak Benin, wysokie wartości, wynikają przede wszystkim z częstego powtarzania klas, opóźnionego wieku rozpoczęcia nauki oraz powrotów dzieci, które wcześniej przerwały edukację. W obu przypadkach liczba uczniów w systemie jest większa niż liczba dzieci w typowym wieku szkolnym, co podnosi wskaźnik powyżej 100%.