Znaczenie usług

Usługi mają największe znaczenie w krajach wysoko rozwiniętych, które jako pierwsze przeszły rewolucję przemysłową i najszybciej dokonały restrukturyzacji gospodarki. W krajach tych rolnictwo i przemysł, z uwagi na mechanizację i automatyzację, nie wymagają dużej liczby rąk do pracy, a rozwój wielu specjalistycznych usług jest możliwy dzięki wysokiemu poziomowi wykształcenia ludności. Odsetek osób zatrudnionych w usługach oraz ich udział w tworzeniu PKB są miernikami poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego. Im wyższy poziom rozwoju, tym większe są wartości tych wskaźników. Udział osób pracujących w usługach w krajach najsłabiej rozwiniętych wynosi nawet poniżej 30%, natomiast odsetek ten w krajach najwyżej rozwiniętych wynosi nawet powyżej 80%. Podobnie przedstawia się zróżnicowanie odsetka usług w tworzeniu PKB.

Z reguły im więcej mieszkańców liczy dana miejscowość, tym szerszy zakres usług ona oferuje. W funkcjonowaniu światowej gospodarki największą rolę odgrywają usługi komunikacyjne i finansowe. Usługi komunikacyjne, czyli transport i łączność, umożliwiają przemieszczanie ludności, towarów i informacji. Mówi się, że transport jest krwiobiegiem organizmu państwowego, gdyż wpływa na rozwój innych gałęzi gospodarki. Z kolei usługi finansowe umożliwiają przepływ kapitału i są jednym z głównych czynników warunkujących rozwój gospodarczy całego regionu oraz ważnym czynnikiem miastotwórczym. Wzrost zamożności i postęp techniczny wpływają z kolei na rozwój usług turystycznych.

Nie bez znaczenia dla rozwoju gospodarczego są także usługi edukacyjne. Nie ma możliwości rozwoju gospodarczego bez funkcjonowania placówek naukowo-badawczych i uczelni wyższych. W krajach słabo rozwiniętych są one na niskim poziomie i może z nich korzystać jedynie część mieszkańców. Wynika to z braku odpowiednich środków państwowych i niewielkiej zamożności obywateli. Zamiast chodzić do szkoły, dzieci w tych krajach bardzo często pracują i pomagają rodzicom w utrzymaniu. Z kolei w państwach wysoko rozwiniętych nie ma takiego problemu - edukacja finansowana jest zarówno z budżetu państwa, jak i ze środków prywatnych, a ludność podnosi swoje kwalifikacje także dzięki kursom internetowym. Warto również wspomnieć, że istnienie uczelni wyższych jest istotnym czynnikiem miastotwórczym, a wokół nich skupia się przemysł high-tech.

Ważną rolę w rozwoju gospodarczym odgrywają także dostępność i jakość usług medycznych. Poprawa stanu zdrowia fizycznego i psychicznego jest jednym z głównych celów postępu cywilizacyjnego, a zróżnicowanie poziomu tych usług jest również zauważalne w zależności od poziomu rozwoju gospodarczego kraju.

Duże znaczenie dla gospodarki mają także handel i usługi finansowe. Są one unowocześniane i udoskonalane dzięki nowoczesnym technologiom, zwłaszcza możliwości wykonywania wielu czynności przez internet. W krajach wysoko rozwiniętych coraz częściej ludność korzysta z usług rynku finansowego i ubezpieczeniowego, natomiast w krajach słabo rozwiniętych zauważa się wzrost zainteresowania możliwością skorzystania z kredytu celem rozwoju działalności gospodarczej. Tego typu działalność powoduje przede wszystkim obniżenie kosztów i umożliwia korzystanie z usługi w dowolnym czasie i z dowolnego miejsca pod warunkiem połączenia z siecią. Ma jednak też swoje minusy, na przykład opóźnienia związane z transportem, konieczność wprowadzenia danych osobowych do Internetu, brak bezpośredniego kontaktu i możliwości fizycznego obejrzenia towaru przed transakcją.

Usługi turystyczne sprzyjają powstawaniu nowych miejsc pracy i zwiększają dochody państw. Jest to ważne zwłaszcza w krajach słabo rozwiniętych gospodarczo o dogodnych walorach turystycznych. Ruch turystyczny pobudza inwestycje infrastrukturalne i dzięki temu podnosi komfort życia mieszkańców. Ponadto ustanowienie obszarów szczególnej ochrony wpływa na zwiększoną troskę o środowisko geograficzne.

Znaczenie turystyki w polskiej gospodarce

Turystyka to dziedzina gospodarki, która dostarcza w Polsce blisko 6% produktu krajowego brutto. Znaczenie gospodarcze turystyki widoczne jest poprzez oferowane miejsca pracy i wielkość zatrudnienia. Zapewnienie ruchu turystycznego oraz utrzymanie miejscowości turystycznych wymaga współpracy z sektorem transportowym, budowlanym i gastronomicznym. Turystyka jest sektorem bardzo zróżnicowanym, działają w niej zarówno małe, jak i wielkie przedsiębiorstwa, dlatego z jednej strony stosunkowo łatwo ją rozwijać, z drugiej zaś wymaga odpowiednich przepisów i regulacji.

Rozwój turystyki powiązany jest także z sektorem edukacji i szkolnictwa wyższego. Uczelnie wyższe – zarówno te państwowe, jak i prywatne – coraz częściej oferują kierunki kształcenia związane z rekreacją. Na rynku obecne są firmy oferujące szkolenia i kursy dla przewodników. Taki system również dostarcza nowych miejsc pracy i pozwala kształcić osoby, które w przyszłości pragną zająć się turystyką. Część absolwentów znajduje zatrudnienie w już istniejących firmach, inni decydują się na założenie własnej działalności gospodarczej. W ten sposób pobudzana jest przedsiębiorczość społeczeństwa. Prężnie działająca turystyka pozwala na rozwijanie zwiększenie liczby miejsc pracy w zakresie kultury, rozrywki i rekreacji, organizacji turystyki i pośrednictwa turystycznego, transportu pasażerskiego czy wyżywienia i zakwaterowania.

Turystyka istotną rolą pełni nie tylko na arenie krajowej, kształtując wielkość produktu krajowego brutto. Jej znaczenie gospodarcze widoczne jest szczególnie na szczeblu lokalnym. Sektor ten zatrudnia część społeczności lokalnych, ale pozytywnie wpływa również na inne podmioty. Przykładem mogą być sklepy spożywcze, które poza sezonem obsługują społeczność lokalną, jednak w sezonie turystycznym znacznie zwiększają swoje obroty.

Zastanawiając się nad lokalnym i krajowym oddziaływaniem turystyki, na uwadze należy mieć także negatywne konsekwencje gospodarcze. Turystyka to bardzo wrażliwy sektor podatny na wpływy ze strony innych gałęzi gospodarki w kraju i zagranicą, ale także na czynniki niezależne od człowieka, takie jak choćby warunki meteorologiczne.

Rola turystyki w światowej gospodarce

Tempo rozwoju branży turystycznej jest wyższe od tempa wzrostu światowej gospodarki. Turystyka działa prężniej niż produkcja, handel, usługi finansowe czy komunikacja.

Rok 2019 był kolejnym rokiem silnego rozwoju dla globalnego sektora podróży i turystyki, wzmacniając jego rolę jako siły napędowej wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy.

Według danych Światowej Rady Podróży i Turystyki z 2019 roku udział turystyki w globalnym produkcie krajowym brutto wyniósł 8,9 biliona dolarów. Od 2012 roku zwiększył się o 3,3 biliona dolarów. Turystyka tworzy 10,3% światowego PKB. Zapewnia 330 milionów miejsc pracy, co stanowi 1 na 10 stanowisk na świecie. Branża turystyczna wniosła 1,7 biliona dolarów w eksporcie, co stanowi 6,8% całkowitego eksportu i 28,3% światowego eksportu usług.

Turystyka przyniosła też 948 mld dolarów w inwestycjach, co daje 4,3% całości inwestycji na świecie.

W 2019 roku wzrost PKB z turystyki i podróży stanowił 3,5%. Największy procent wzrostu PKB w turystyce i podróżach zanotowano w Azji Północno-Wschodniej, bo aż 6,4%. Region ten dostarczył 2,1 bilionów dolarów do PKB, co stanowi 9,8% globalnego PKB.

Drugi co do wielkości przyrost procentowy w PKB zanotowały kraje Bliskiego Wchodu – 5,3%, następnie kraje Azji Południowo–Wschodniej (4,6%) i Azji Południowej (4,5%). Duży wzrost odnotowały także kraje Morza Karaibskiego (3,4%).

Udział w całkowitych światowych wpływach z turystyki w 2019 roku kształtował się następująco: Europa: 23%, Azja: 33%, obie Ameryki: 28%, Afryka: 2%, Australia: 2%.

Wśród krajów, które czerpią największe dochody z turystyki, wyróżniają się Stany Zjednoczone, Hiszpania, Francja, Chiny, Włochy, a także Wielka Brytania, Hong Kong i Niemcy. Wzrost wpływów z turystyki odnotowują też kraje rozwijające się, do których należą Tajlandia, Indie, Polska, Republika Południowej Afryki, Egipt i Wietnam.

Sektor turystyczny wykazuje zdolność do przystosowania się do zmieniających się warunków rynkowych. Turystyka więc powinna być wspierana przez rządy na całym świecie jako jeden ze stymulatorów wzrostu gospodarczego.