Zastanów się, jak specyficzne warunki społeczne i ekonomiczne mieszkańców ubogich dzielnic wpływają na ich codzienne potrzeby transportowe oraz jakie ograniczenia dla tradycyjnej komunikacji miejskiej, takiej jak autobusy czy metro, stwarza tak gęsta i chaotyczna zabudowa mieszkaniowa.

Wytyczanie ulic w gęstej i chaotycznej zabudowie musiałoby spowodować wiele wyburzeń domów i prowadzenie skomplikowanych prac budowlanych. Kolejka nadziemna to – oprócz stacji – jedynie mało zabierające miejsca słupy, na których są rozpięte liny. 

Indeks górny Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Próbny egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, styczeń 2026, zadanie 31. Indeks górny koniec^{Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Próbny egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, styczeń 2026, zadanie 31.}

Zastanów się, dlaczego biedna ludność wiejska masowo migrowała do miast i jak to wpłynęło na powstawanie dzielnic nędzy. Porównaj to z Polską, gdzie rozwój miast był stabilniejszy, powiązany z realnym uprzemysłowieniem, a rolnictwo i polska wieś przez dekady zapewniały stabilne warunki życia, co hamowało tak gwałtowny, niekontrolowany odpływ ludności.

Te państwa znajdują się w fazie nadurbanizacji / urbanizacji pozornej (polegającej na nadmiernym wzroście miast w odniesieniu do poziomu rozwoju gospodarczego). W tych państwach ubodzy mieszkańcy obszarów peryferyjnych migrują do slumsów (favelas) w obrębie dużych aglomeracji miejskich w poszukiwaniu pracy. Obecność wielkich miast (zespołów miejskich), liczących po kilka – kilkanaście milionów mieszkańców, przyczynia się do wysokiego udziału ludności miejskiej w tych państwach. Rozwój w tych krajach zmechanizowanego rolnictwa plantacyjnego sprzyja ograniczeniu zatrudnienia na wsi i migracji do miast. 

Indeks górny Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, maj 2026, zadanie 18. Indeks górny koniec^{Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, maj 2026, zadanie 18.}

Zastanów się, w jaki sposób brak dostępu Nigru do morza oraz trudne, pustynne ukształtowanie strefy Sahelu wpływają na możliwość przewozu towarów drogą lądową lub wodną. Następnie pomyśl o samym uranie jako surowcu strategicznym i niebezpiecznym.

Argument odnoszący się do warunków środowiska geograficznego Nigru:  Niger nie ma dostępu do morza, więc przesyłanie rud uranu transportem morskim jest niemożliwe. W Nigrze gęstość sieci kolejowej jest bardzo niska, ograniczona tylko do południowej części kraju, co wyklucza możliwość transportu rud uranu koleją w kierunku Europy. W Nigrze niedobór tranzytowych, utwardzonych dróg przekłada się na utrudnienie wywozu rud uranu ciężarówkami o dużych gabarytach. 

Argumenty odnoszące się do cech transportu lotniczego: Transport lotniczy jest szybki, dzięki czemu skraca się czas transportu rud uranu. Transport lotniczy jest bezpieczniejszy niż transport lądowy (a następnie morski), gdyż zmniejsza ryzyko wypadku (przejęcia ładunku przez nieuprawnione osoby). 

Indeks górny Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, maj 2026, zadanie 28.1. Indeks górny koniec^{Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, maj 2026, zadanie 28.1.}

Pomyśl, jakich bogactw naturalnych brakuje górzystej, wulkanicznej Japonii i jak ta wyspiarska lokalizacja oraz brak własnych złóż wpływają na konieczność sprowadzania surowców z zagranicy.

Rozstrzygnięcie B. Przykładowe odpowiedzi: Do salda ujemnego w grupie surowców mineralnych i paliw przyczynia się: wysoki popyt generowany przez drugi sektor gospodarki w Japonii, wysoki popyt na rynku paliw wśród mieszkańców Japonii, niedobór w zakresie eksploatacji krajowych złóż surowców w Japonii. 

Indeks górny Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, maj 2026, zadanie 30.2. Indeks górny koniec^{Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, maj 2026, zadanie 30.2.}

Zastanów się nad unikalnymi walorami środowiska przyrodniczego (takimi jak całoroczny ciepły klimat czy dostęp do morza) oraz nad brakiem alternatywnych w tych państwach.

Położenie w klimacie z wysokimi wartościami temperatury powietrza. Bardzo mała powierzchnia terytorium. Dogodne położenie geograficzne w odniesieniu do kluczowych rynków wysyłających turystów (Karaiby – Ameryka Północna; Malta i Cypr – Europa). Bardzo duże uzależnienie tych gospodarek od importu. Brak możliwości rozwoju innych specjalizacji produkcji z uwagi na niewielką powierzchnię, małą liczbę ludności oraz charakter bogactw naturalnych.  

Indeks górny Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, czerwiec 2026, zadanie 26.1. Indeks górny koniec^{Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, czerwiec 2026, zadanie 26.1.}

Zwróć uwagę na to, w jaki sposób w tym suchym regionie uprawia się ziemię (technologia, metody) oraz na jakie cele przeznaczane są zebrane plony (na własny użytek czy na sprzedaż).

rolnictwo ekstensywne rolnictwo pracochłonne, prymitywne; małe nakłady finansowe; niewielkie zastosowanie środków chemicznych i nawozów sztucznych; niska mechanizacja 

Indeks górny Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, czerwiec 2025, zadanie 16.2. Indeks górny koniec^{Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, czerwiec 2025, zadanie 16.2.}

Wybierz z tabeli dwa kraje o najwyższym udziale OZE (Dania i Norwegia) i wskaż, jak ich dominujące źródła energii (wiatr lub woda) wynikają bezpośrednio ze specyficznych cech środowiska, takich jak rzeźba terenu (np. duże spadki rzek) czy stałe warunki klimatyczno‑pogodowe (np. silne wiatry morskie).

Przykład 1. W Danii rzeźba terenu i położenie na wyspach (duża długość wybrzeża) sprzyjają występowaniu wiatru o odpowiedniej sile, umożliwiającego produkcję energii w elektrowniach wiatrowych. 

Przykład 2.: W Norwegii sieć rzeczna jest gęsta, a duże spadki terenu sprzyjają wykorzystywaniu rzek do produkcji energii w hydroelektrowniach.

Indeks górny Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, czerwiec 2025, zadanie 24. Indeks górny koniec^{Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, czerwiec 2025, zadanie 24.}

Zwróć uwagę na poziom rozwoju gospodarczego oraz wielkość nakładów finansowych (np. na badania i rozwój – B+R) oraz poziom edukacji i nowoczesnych technologii, które odróżniają kraje wysoko rozwinięte i dynamicznie rozwijające się od państw o niskim poziomie rozwoju społeczno‑gospodarczego.

Korea Południowa i Chiny charakteryzują się wysokimi nakładami na badania i rozwój. − W Korei Południowej i w Chinach jest wyższy PKB na 1 mieszkańca. − W Korei Południowej i w Chinach jest lepszy dostęp do usług edukacyjnych. − Korea Południowa i Chiny charakteryzują się dużymi zasobami kadry naukowej (zatrudnionej w placówkach naukowo‑badawczych). − Przemysł zaawansowanych technologii przenoszono z krajów Europy i z USA do Korei Południowej i Chin, a nie do krajów Afryki. 

Indeks górny Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, grudzień 2024, zadanie 31. Indeks górny koniec^{Źródło: CKE, Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Geografia. Poziom rozszerzony, grudzień 2024, zadanie 31.}